Radoye Domanovich sahifasining manbasini koʻrish

{{Adib
| Ism              = Radoye Domanovich
| Ism (oz tilida) = 
| Surat            = Radoje Domanovic.PNG
| To`liq ismi      =
| Taxallus         = 
| Tavallud sanasi  = {{tugʻilgan sanasi|1873|2|16}}
| Tavallud joyi = Ovsishte, [[Serbiya]]
| Vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1908|8|17|1873|2|16}}
| Vafot joyi = [[Belgrad]], [[Serbiya]]
| Fuqarolik = [[Serbiya]]
| Kasb = [[yozuvchi]], [[jurnalist]], [[oʻqituvchi]]
| Faoliyat = [[hikoya]]navis
| Yonalish = [[realizm]]
| Janr = [[satira]]
| Magnum opus = ''Yoʻl boshlovchi'', ''Stradiya''
| Mukofot =
| Sayt =
}}
'''Radoye Domanovich''' (1873-yil 16-fevral — 1908-yil 17-avgust) — [[serblar|serb]] [[yozuvchi]]si, [[jurnalist]]i va [[oʻqituvchi]]si boʻlib, oʻzining [[satira|satirik]] qisqa [[hikoya]]lari bilan mashhur edi.

== Biografiya ==
Radoye Domanovich Markaziy [[Serbiya]]dagi Ovsishte qishlogʻida moʻqituvchi va tadbirkor Milosh Domanovichning va Birinchi va Ikkinchi Serb Qoʻzgʻoloni harbiy qoʻmondonlaridan biri Pavle Sukichning avlodi Persida Sukichning oʻgʻli boʻlgan. U bolaligini [[Kraguyevats]] yaqinidagi Yarushitse qishlogʻida oʻtkazgan va u yerda boshlangʻich maktabda oʻqigan. U Kraguyevatsagi oʻrta maktabni va [[Belgrad universiteti]]ning [[falsafa]] fakultetini tamomlagan va u yerda [[serb tili]] va tarixini oʻrgangan.<ref name="Domanovic">[https://domanovic.org/foreign-languages/ozbekcha/ „Radoye Domanovich“ Loyiha (Oʻzbekcha)]</ref>

1895-yilda Domanovich oʻzining birinchi lavozimini oldi — Serbiyaning janubida, [[Usmonli imperiyasi]]dan yaqinda ozod qilingan [[Pirot]] shahrida oʻqituvchilik lavozimini egalladi. Pirotda u oʻqituvchi va aktivist Yasha Prodanovich (1867-1948) bilan uchrashdi va uning siyosiy qarashlarini shakllantirishga yaqindan yordam berdi. U uerda u oʻzining boʻlajak rafiqasi Nataliya Raketichni (1875-1939) ham uchratdi, u [[Sremski Karlovtsi]]dan kambagʻal maktab oʻqituvchisi ediu, qisqa va notinch hayoti davomida erini qoʻllab-quvvatladi va u bilan birga uch farzandi bor koʻrishdi.<ref name="Domanovic" />

U Xalq Radikal Partiyasiga qoʻshilganidan beri u Obrenovich sulolasi rejimi bilan chiqisha olmay qoldi va 1895-yil oxirida [[Vranye]]ga, keyin 1896-yilda yana [[Leskovats]]ga koʻchirildi. Domanovichning yozuvchilik faoliyati ham oʻqituvchilik davrida boshlangan va 1895-yilda oʻzining birinchi realistik hikoyasini nashr ettirgan. 1898-yilda hukumatga qarshi birinchi marta chiqish qilganidan soʻng, u ham, uning rafiqasi ham davlat xizmatidan boʻshatilgan va Domanovich oilasi bilan Belgradga koʻchib ketgan.<ref name="Domanovic" />

[[Belgrad]]da u yozuvchi hamkasblari bilan haftalik „Yulduz“ jurnalida va muxolifatdagi „Exo“ siyosiy [[gazeta]]sida ishlay boshladi. Bu vaqtda u oʻzining „Jin“ va „Ehtiroslarni yoʻq qilish“ kabi birinchi satirik hikoyalarini yozish va nashr ettiriishni boshladi. Radoyening shon-shuhratga koʻtarilishi uning eng mashhur „Yoʻl boshlovchi“ (1901) va „Stradiya“ (1902) hikoyalari nashr etilishi bilan sodir boʻldi, bu hikoyalar orqali u hukumatga ochiqdan-ochiq hujum qilib, rejimning ikkiyuzlamachiligi va yolgʻonlarini oshkor qildi.<ref name="Domanovic" />

1903-yilda [[Aleksandr Obrenovich]] hukmronligini tugatgan toʻntarishdan soʻng, mashhurlik choʻqqisida, Domanovich Taʼlim vazirligida kotib lavozimini oldi va yangi hukumat unga [[Germaniya]]ga bir yillik mutaxassislik boʻyicha borishga ruxsat berdi va bu vaqtni u [[Myunxen]]da oʻtkazdi. Serbiyaga qaytib kelgan Radoye jamiyatda hech qanday haqiqiy oʻzgarish yoʻqligidan hafsalasi pir boʻldi. U oʻzining „Stradiya“ nomli haftalik siyosiy jurnalini ochdi, unda u yangi [[demokratiya]]ning zaif tomonlarini tanqid qilishda davom etdi, ammo uning asarlari endi avvalgidek kuch va ilhomga ega boʻlmay qolgandi.<ref name="Domanovic" />

Radoye Domanovich 1908-yil 17-avgustda yarim tundan yarim soat oʻtgach, surunkali [[pnevmoniya]] va sil kasalligi bilan uzoq davom etgan kurashdan soʻng 35 yoshida vafot etdi. U Belgradning yangi qabristoniga dafn qilindi. Uning nashr etilmagan qolgan asarlari [[Birinchi jahon urushi]] paytida yoʻqolgan.<ref name="Domanovic" />

== Adabiy ishlari ==
Radoye Domanovichning eng mashhur asarlaridan baʼzilari:

* Ehtiroslarni yoʻq qilish, 1898-yil
* Jin, 1898-yil
* Oddiy Serb hoʻkizining oʻylari, 1902-yil
* Stradiya, 1902-yil
* Tamgʻa, 1899-yil
* Yoʻl boshlovchi, 1901-yil
* Zamonaviy qoʻzgʻolon, 1902-yil
* Oʻlik dengiz, 1902-yil
* Shahoda Marko ikkinchi marta serblar orasida, 1901-yil

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://domanovic.org Radoye Domanovichning toʻliq asarlari]

{{tashqi havolalar}}

{{DEFAULTSORT:Domanovich, Radoye}}
[[Turkum:Serbiya yozuvchilari]]
[[Turkum:Serbiya]]
[[Turkum:Serblar]]
[[Turkum:Adiblar]]