Раим Тйнчеров (қрим татарча: Raim Tınçerov; 1908-йил, Таврида губернаторлиги — 1973-йил, Тошкент) — совет қрим-татар шоири, носир, фолклоршунос ва таржимон.

Раим Тйнчеров
Таваллуди 1908-йил
Таврида губернаторлиги, Россия империяси
Вафоти 1973-йил
Тошкент, Ўзбекистон ССР, СССР
Фуқаролиги Sovet Ittifoqi СССР
Соҳаси ёзувчи, шоир, таржимон, фолклоршунос

Биографияси

1908-йилда Таврид губернаторлигининг Атирхон қишлоғида туғилган.

Эрта отасиз қолиб, онасига оиласини боқишда ёрдам беришга мажбур бўлган ва ўзи ўқиш билан шуғулланган.

1926-йилда „Ёш қувват“ газетасида Максим Горкий ва В.Маяковскийга тақлид жанрида ёзилган „Мухалифеткярларга“ („Меросхўрларга“) биринчи шеърини чоп этган.

Кўп ўтмай биринчи „Ёш эзгилер“ (Ёш тароналар) тўплами, 1930-йилда эса „Юксалиш“ тўплами нашр этилган.

1930-йилдан бошлаб республика даврий нашрларида ишлади, хусусан, таржимон ва адабий муҳаррир лавозимларида ишлаган. Горкий, Салтиков-Шедрин, Островский асарларини қрим-татар тилига таржима қилган. Коллективлаштириш даврида у ХХ-асрнинг биринчи чорагидаги совет халқининг қарашлари ва кайфиятини акс эттирувчи бир қатор ҳикоя ва романларни яратган: „Темиржон карт“ („Темир юракли чол“, 1931-йил), „Шевкетовлар“ („Шавкатовлар“, 1932-йил), „Эки дава“ („Икки жанжал“, 1934-йил). 1939-йилдан — Қрим Совет Ёзувчилар уюшмаси бошқаруви аъзоси ҳисобланади.

Кейинчалик, депортация даврида у уруш йилларида содир бўлган воқеаларни ва Қрим-татар халқининг депортациясини батафсил тасвирлаб берган иншолар ёзган.

1957-йилда у урушдан кейинги даврдаги биринчи қрим-татар газетаси „Ленин байроғи“да иш бошлади, у ерда умрининг сўнгги кунларигача ишлади.

1959-йилда Р.Тйнчеров К.Жаманоқли ва Й.Болат билан биргаликда қрим-татар халқ эртаклари китобини тузиб, Тошкентда нашр эттирди, бу китоб урушдан кейинги даврда биринчи бўлиб, Россиянинг энг нуфузли Қрим-татар фолклор нашрларидан бири бўлиб қолмоқда.

Раим Тйнчеров оғир касалликдан кейин 1973-йилда Тошкентда вафот этган.

Библиография

  • Тйнчеров Р., Болат Й. „Эдебият дерслиги: Орта мектепнинъ 8-джи ве 9-джи синфлари учун“ (Адабиёт дарслиги: Ўрта мактабнинг 8- ва 9-синфлари учун). — Симферопол: Крймдевнашр, 1940-йил. — 209 бет.
  • „Баар танъинда: повест ве икяэлер“ (Ҳаммаси: ҳикоя ва жуфтликлар) — Тошкент: Адабиёт нашриёти, 1964-йил. — 154 бет.
  • „Черик асир сонъ: икяэлер“ (Чорак аср охирида: жуфтликлар) — Тошкент: Адабиёт ва санъат нашриёти, 1970-йил. — 192 бет.

Манбалар

Адабиёт

  • Раим ТИНCҲЕРОВ (1908-1973) таваллудига 105 йил, ёзувчи // инф. 09.05.2016-йил учун Исмоил Гаспринский номидаги Қрим-татар кутубхонаси веб-сайтида
  • „Панова Зенуре Сеирановна“ Раим Тйнчеров — ёзувчи ва психолог пдф -файл // ҚРИМ ИЛМИЙ АХБОРОТАСИ, № 1 (24) 2020-йил (кр. тат. )
  • Абдурамон Й. Ажджи дерслернин татли мейвалари // Янгй дуня. — 1999-йил — январ. 23. (кр. тат. )
  • Мурод Р. Догма истидат саиби // Қрим. — 1998. — август. 29. (кр. тат. )
  • Нагаэв С. Теач тҳе сон оф битирди, аммаллйк яптй … Сонра исе кениш билгили ве юксек медениэтли язйдзҳи олдй : [Кйрймтатар язидзҳи Г. Тйнчеровнйн ижади аккунда] // Кйрйм. — 2007. — август. 1. — Б. 7. : фотосурат. (cр. тат. )