Raisa Azarx
Раиса Моисеэвна Азарх (1897-йил йил 2-май, Шчербиновка, Екатеринослав вилояти (ҳозирги Торецк, Донецк вилояти, Украина) — 1971-йил 9-ноябр, Москва) — совет шифокори, ёзувчи, эссеист, мемуарист, Октабр инқилоби ва фин инқилоблари қатнашчиси. Иккинчи жаҳон урушида Испанияда кўнгилли равишда иштирок этган (1936). 1917-йилдан Коммунистик партия аъзоси.
| Раиса Моисеэвна Азарх | |
|---|---|
![]() | |
| Таваллуди |
1897-йил 2-май Шчербиновка, Екатеринослав губернаторлиги, ҳозирги Россия империяси Донецк вилояти |
| Вафоти |
1971-йил 9-ноябр Москва |
| Касби |
Шифокор Ёзувчи |
| Мукофотлари |
|
Таржимайи ҳоли
1917-йилда Харков университетининг тиббиёт факултетини тамомлаган. 1917-йил Москвадаги октабр қуролли қўзғолони иштирокчиси.
Раиса Азарх Бутунроссия Марказий Ижроия Қўмитасининг аъзоси бўлган. Россиядаги фуқаролар уруши қатнашчиси. Махсус Вятка дивизиясининг комиссари. Кейинчалик санитар отрядларга раҳбарлик қилган, Украина фронти санитария бўлими бошлиғи, 5-Қизил Армия санитария хизмати бошлиғи, Трансбайкалия Бош Санупр бошлиғи.
Сибирда тиф эпидемиясига қарши кураш ташкилотчиси. Совет Россиясидаги Қизил Байроқ ордени билан тақдирланган биринчи аёллардан (1928).
Фуқаролар уруши тугагандан сўнг — Ростов-Дон ва Томскда партия ва касаба уюшмалари ишида қатнашган.
Бир қанча журнал ва газеталарнинг муҳаррири. Қизил профессорлар институтининг адабиёт бўлимида ўқиган. У Россия Пролетар Ёзувчилар уюшмаси (РАПП) аъзоси бўлган. 1934-йилдан Совет Ёзувчилар уюшмаси аъзоси. У Украинанинг ўша пайтдаги пойтахти Харковда яшаган ва у ерда Украина Давлат нашриётида ишлаган.
Мате Залканинг рафиқаси. Испания Республика армиясининг 12-халқаро бригадаси қўмондони этиб тайинланган ўша пайтда эри билан бирга 1936-йил ноябр ойида ноқонуний равишда Испанияга кетган. 1936—1937-йилларда — Испания фуқаролар уруши қатнашчиси, Республика армияси ва Соғлиқни сақлаш вазирлиги маслаҳатчиси. Республика армиясининг санитария бўлинмалари ташкилотчиси[1].
1937-йилда Азарх ҳибсга олинган А.И.Гудз алоқада бўлган. Гудз троцкийчилар билан алоқада бўлган ва КПК орқали, КПСС (б) тарихини Троцкий руҳида бузиб кўрсатганлиги учун партиявий жазо олди.
1937-йил 25-апрелда Н.И.Ежов И.В.Сталинга махсус хабарда ёзувчи Р.М.Азарчни ҳибсга олишни такли қилишган. Гарчи розилик берилган бўлса ҳам ҳибсга олиш амалга ошмади[2].
1939-йилда Қизил Армиянинг Полшадаги кампанияси пайтида, сўнгра Совет-Фин уруши (1939—1940) пайтида унга СССР НПО томонидан рухсат берилди.
Иккинчи жаҳон уруши қатнашчиси. 1941—1944-йилларда бир қатор газеталарда уруш мухбири бўлган.
1947-йилда Раиса Азарх Анна Аллилуева билан танишлиги сабабли ҳибсга олинган, 1954-йилгача қамоқда олинган[3].
Азарх Москвадаги Новодевичй қабристонига дафн қилинган.
Асарлари
Азархнинг асарлари 1917-йилда чоп этишни бошлади. Бир қанча китоблар, жумладан хотиралар муаллифи:
- Октябр в Москве: Воспоминания. Симбирск: Симбирск, 1923.
- Борба продолжаэця. М., Л.: Земля и фабрика, 1930.
- „Пятая армия“ (1935)
- Сини народа- М.: 1942.
- Отважние повест М.:Трансжелдориздат, 1942.
- Дорога чести: Роман-хроника. М.: сов.писател, 1956
- Дорога чести: Роман-хроника. М.: сов.писател, 1959
- У великих истоков. М.: Воениздат, 1967.
Манбалар
- ↑ Еврейская газета. Апрел 2007- № 04 (56)Андоза:Недоступная ссылка
- ↑ „Спецсообщение Н. И. Ежова И. В. Сталину с предложением об аресте писательницы Р. М. Азарх. 25 апреля 1937 г.“. 6-июн 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 7-май 2013-йил.
- ↑ „Спасибо, верная Ада! : глава из книги // Антонов-Овсеенко А. В. Враги народа. - М. : Интеллект, 1996. - С. 353–363“. 24-сентабр 2015-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-август 2013-йил.
Адабиётлар
- Раиса Азарх Изҳевск яқинидаги жанглар ҳақида[сайт ишламайди] (мавжуд ҳавола)
Ҳаволалар
- Азарх Раиса Моисеэвна (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-10-07 санасида архивланган)
- Сиз кимсиз, доктор Азарч? (Wайбаcк Мачине сайтида 31-октабр 2020-йил санасида архивланган)
