Ramazon oyi (taqvim oyi)
Рамазон (арабча: رَمَضَان , Рамаḍāн) Ислом тақвимининг тўққизинчи ойи бўлиб, Ислом дини пайғамбари Муҳаммад (с.а.в) га Қур’онда нозил қилинган деб ишонилади .
Рамазон ойида рўза тутиш Исломнинг беш арконидан биридир. Рамазон ойини мусулмонлар кундузи тонгдан қуёш ботгунча рўза тутишади. Исломга кўра, Қур’он бу ойда осмондан ерга туширилган ва шу тариқа Жаброил томонидан Муҳаммад(с.а.в)га аста-секин ваҳий қилиш учун тайёрланган. Шунинг учун Муҳаммад (с.а.в) ўз издошларига жаннат эшиклари бутун ой давомида очиқ бўлишини ва дўзах (Жаҳаннам) эшиклари ёпилишини айтган. Кейинги ойнинг биринчи уч куни Шаввол байрами нишонланади ва „Ифтар байрами“ ёки Ийд ал-Фитр сифатида нишонланади.
Танланган вақт
Ислом тақвими қамарий тақвимдир: ойлар янги ойнинг биринчи ярим ойини кўрган пайтдан бошланади. Бинобарин, ислом йили қуёш йилидан 10 дан 11 кунгача қисқа ва ҳеч қандай интеркалацияни ўз ичига олмайди[а], Рамазон бутун фасллар бўйлаб кўчирилади. Саудия Арабистонининг Умм ал-Қура тақвимига[1] асосланган Рамазон ойининг тахминий бошланиш ва тугаш саналари[2]:
| Ҳижрий йил ҳисоби | Биринчи кун (милодиййил ҳисобида) Охирги кун (милодий) | |
|---|---|---|
| 1442 | 2021-йил 13-апрел. | 2021-йил 12-май |
| 1443 | 2022-йил 2-апрел. | 2022-йил 1-май |
| 1444 | 2023-йил 23-март. | 2023-йил 20-апрел |
| 1445 | 2024-йил 11-март. | 2024-йил 1-апрел |
| 1446 | 2025-йил 1-март | 2025-йил 29-март |
| 1447 | 2026-йил 18-феврал. | 2026-йил 20-март |
.jpg)
Кўпгина мусулмонлар Рамазон бошланишини белгилаш учун ойни маҳаллий жисмоний кўришни талаб қиладилар, аммо бошқалар ойнинг бошланишини аниқлаш учун янги ойнинг ҳисобланган вақти ёки Саудия Арабистони декларациясидан фойдаланадилар. Янги ой бутун дунё бўйлаб бир вақтнинг ўзида бир хил ҳолатда бўлмаганлиги сабабли, Рамазоннинг бошланиш ва тугаш саналари ҳар бир тегишли жойда қандай ой кўринишига боғлиқ. Натижада, Рамазон саналари турли мамлакатларда фарқ қилади, лекин одатда фақат бир кун. Бу ойнинг айланиши билан боғлиқ[3]. Рамазон бошланишига яқин бўлган астрономик прогнозлар мавжуд[4].
Воқеалар
Рамазон ойи мусулмонлар томонидан бутун қамарий ой давомида худди шу ном билан нишонланади. Диний маросимлар ойи рўза ва қўшимча ибодатлардан иборат. Ушбу ойдаги баъзи муҳим тарихий воқеалар одатда қуйидагиларни ўз ичига олади:
- 2-Рамазон куни, Ислом динига кўра Мусо алайҳиссаломга Таврот берилган.
- 10-Рамазон куни, Муҳаммад(с.а.в)нинг хотини Хадича бинти Хувайлид (р.а)нинг вафоти[5].
- 12-Рамазон куни, Ислом динига кўра Исо (а.с) га Инжил ато этилган.
- 15-Рамазон куни, Ҳасан ибн Али туғилган[6].
- 17-Рамазон куни, Ибн Араби туғилган[7].
- 17-Рамазон куни, Муҳаммад(с.а.в)нинг хотини Оиша бинти Абу Бакр(р.а)нинг вафоти[8].
- 17-Рамазон куни, Бадр жангида мусулмонлар ғалаба қозонди[9].
- 18-Рамазон куни, Довуд (а.с)га Забур (Забур) насиб қилинган.
- 19-Рамазон куни, Имом Али намоз пайтида Абдурраҳмон ибн Мулжамнинг бошига заҳарли қилич билан урди[9].
- 20-Рамазон куни, Муҳаммад(с.а.в)нинг Маккани забт этиши[10].
- 21-Рамазон куни, Халифа Али(р.а) шаҳид бўлди[9].
Қадр кечаси ойнинг охирги ўн кунлигидан бирида (одатда тоқ кечаларда) нишонланади. Мусулмонлар „Қадр кечаси“ деб ҳам аталадиган бу кечани минг ойдан афзал деб билишади. Бу кўпинча бу кечада ибодат қилиш минг ой (83 йилдан сал кўпроқ, яъни бир умр) ибодат билан тенг мукофотланади, деб талқин қилинади. Кўп мусулмонлар бутун тунни ибодат билан ўтказадилар.
Ҳадис
Рамазон сўзини ўзи талаффуз қилиш тақиқланади
Кўпгина ҳадисларга кўра, Рамазон исломдаги Аллоҳнинг исмларидан биридир ва шунинг учун тақвим ойига нисбатан фақат „Рамазон“ деб айтиш тақиқланган ва „Рамазон ойи“ деб айтиш керак.
Сунний
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Рамазон” деманглар, чунки Рамазон Аллоҳнинг исмларидандир, балки “Рамазон ойи” деб айтинглар, дедилар[11].
У зот (Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам) уларнинг "Рамазон" дейишларини ёмон ко'рар эдилар ва айтдилар: "Чунки у Аллоҳнинг исмларидан бо'лган исмдир. Балки биз Аллоҳ таоло айтганидек, "Рамазон ойи" деймиз[12].
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Рамазон келди”, “Рамазон тугади”, деманглар, чунки Рамазон – Аллоҳ таолонинг исмларидандир[13].
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Рамазон» деманг, албатта, Рамазон Аллоҳнинг исмидир, балки «Рамазон ойи» деб айтинг, дедилар[14].
Ибн Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳу ривоят қиладилар: “Рамазон деманглар, чунки Рамазон Аллоҳнинг исмларидандир, балки “Рамазон ойи” деб айтинг[15].
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Сизлардан бирортангиз ҳам “Мен Рамазонда рўза тутдим”, “Рамазонда намоз]ни тўкис адо этаман”, “Мен Рамазонда шундай ва шундай нарсаларни чиқардим”, демасин, дедилар. Албатта, Рамазон Аллоҳнинг исмларидан бо'лган исмдир, Унинг улуг'лиги улуг' ва улуг'дир. Ундан ко'ра, Роббинг о'з китобида (я'ни Қур'онда) айтганидек, "Рамазон ойи" деб айт[16].
Оиша: “Ё Расулуллоҳ, “Рамазон”нинг маъноси нима?” деб сўради. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Эй Ҳумайро, “Рамазон” дема, албатта, Рамазон Аллоҳнинг исмларидан бир исмдир, балки “Рамазон ойи” деб айт. “Рамазон” сўзининг ма’носи”, дедилар. [Аллоҳ] бу ойда бандаларининг гуноҳларини куйдиради, я'ни уларни кечиради"[17].
Шиа
Муҳаммад ал-Боқир (с.а.в.): “Бу Рамазон”, “Рамазон кетди”, “Рамазон келди”, деманглар, чунки Рамазон Аллоҳ таолонинг исмларидандир. . У келмайди ва кетмайди, чунки келиш ва кетиш абадий бо'лмаган нарса учундир. Ундан ко'ра, "Рамазон ойи" денг, чунки "ой" со'зи исмнинг о'зига хос хусусияти бо'либ, исм эса улуг' ва улуг' Аллоҳнинг исмидир[18][19][20][21].
Али (а.с.): "Рамазон" деманг, "Рамазон ойи" деб айтинг, чунки сиз Рамазон нима эканлигини билмайсиз[22][23][24][25].
Али (а.с.) айтдилар: "Рамазон" деманг, чунки сиз Рамазон нима эканлигини билмайсиз. Ким шундай деса (фақат “Рамазон”), бас, садақа берсин ва куфрига каффорат сифатида рўза туцин. Ундан ко'ра, Аллоҳ азза ва жалла айтганидек: "Рамазон ойи", дегин[26][27][28][29].
Зайди
Али (а.с.) айтдилар: "Рамазон" деманг, чунки сиз Рамазон нима эканлигини билмайсиз. Ким шундай деса (фақат “Рамазон”), бас, садақа берсин ва куфрига каффорат сифатида рўза туцин. Ундан ко'ра, Аллоҳ азза ва жалла айтганидек: "Рамазон ойи", дегин[30].
Яна қаранг
- Ислом муқаддас китоблари
- 19 Рамазон
- 21 Рамазон
- 23 Рамазон
Эслатмалар
- ↑ А тропиcал еар ис алмост тҳе саме ленгтҳ ас а еар ин тҳе Wестерн Грегориан Cалендар, тҳе дифференcе ис имперcептибле ин а ҳуман лифеспан.
Манбалар
- ↑ Рамадан Cалендар, Ҳамариwеб
- ↑ Умм ал-Қура cалендар оф Сауди Арабиа
- ↑ „Wҳат ис тҳе Исламиc cалендар?“. ФАҚ - Фор Муслимс. Рамадан Аwаренесс Cампаигн. 2012-йил 9-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 1-сентябр.
- ↑ „Рамадан анд Эидиан“. Cоммиттеэ Фор Cресcент Обсерватион. 2012-йил 4-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 7-август.
- ↑ Саййид Али Ашгар Разwй. „Тҳе Биртҳ оф Муҳаммад анд тҳе Эарлй Еарс оф ҳис Лифе“ (2013-йил 10-ноябр). 2017-йил 10-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 7-ноябр.
- ↑ Маделунг, Wилферд. Тҳе Суccессион то Муҳаммад: А Студй оф тҳе Эарлй Cалипҳате. Cамбридге Университй Пресс, 1997. ИСБН 978-0-521-64696-3.
- ↑ Читтиcк, Wиллиам (Суммер 2018). "Ибн Араби". ин Залта, Эдwард Н.. Станфорд Энcйcлопедиа оф Пҳилосопҳй. Станфорд: Метапҳйсиcс Ресеарч Лаб, Станфорд Университй. ҳттпс://плато.станфорд.эду/арчивес/сум2018/энтриэс/ибн-араби/. Қаралди: 19 Жулй 2018. "Ибн ‘Арабî реферред то ҳимселф wитҳ фуллер версионс оф ҳис наме, суч ас Абû ‘Абдаллâҳ Муҳаммад ибн ‘Алî ибн ал-‘Арабî ал-Тâ’î ал-Ҳâтимî (тҳе ласт тҳреэ намес индиcатинг ҳис нобле Араб линеаге)"
- ↑ Ҳайламаз, Ресит. Аиша: Тҳе Wифе, Тҳе Cомпанион, Тҳе Счолар. Тугҳра Боокс, 1 Марч 2013 — 192–193-бет. ИСБН 9781597846554. Қаралди: 2018-йил 11-июл.
- ↑ 9,0 9,1 9,2 W. Монтгомерй Wатт (1956), Муҳаммад ат Медина Охфорд: Cларендон Пресс, п. 12. Wатт нотес тҳат тҳе дате фор тҳе баттле ис алсо реcордед ас тҳе 19тҳ ор тҳе 21ст оф Рамадан (15 ор 17 Марч 624).
- ↑ >Ф. Р. Шаикҳ, Чронологй оф Пропҳетиc Эвенц, Та-Ҳа Публишерс Лтд., Лондон, 2001 пп 3, 72, 134-6. Шаикҳ плаcес тҳе департуре он Wеднесдай, 29 Новембер. Тҳис ис аппарентлй cалcулатед усинг тҳе табулар Исламиc cалендар анд тҳен субститутинг Рамадан фор Шаъбан ин ан (инеффеcтиве) аттемпт то аллоw фор интерcалатион.
- ↑ Ал-Байҳақи, Абу Бакр. Суннан ал-Кубра (ар) — Вол. 4, Боок 11, Ч. 6, Ну. 7904-бет. „قَالَ رَسُولُ اللَّٰهِ صَلَّىٰ اللَّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: لَا تَقُولُوا۟ «رَمَضَانُ» فَإِنَّ رَمَضَانَ اسْمٌ مِنْ أَسْمَاءِ اللَّٰهِ وَلَٰكِنْ قُولُوا۟ «شَهْرُ رَمَضَانَ»“
- ↑ Ал-Табари, Муҳаммад ибн Жарир. Тафсир ал-Табари (ар) — Вол. 3, Пг. 187-бет. „أَنَّهُ كَرِهَ أَنْ يُقَالُ «رَمَضَانَ»، وَيَقُولُ: لَعَلَّهُ اسْمٌ مِنْ أَسْمَاءِ اللَّٰهِ، لَٰكِنَّ نَقُولُ كَمَا قَالَ اللَّٰهُ: «شَهْرُ رَمَضَانَ»“
- ↑ Ал-Рази, Факҳр ал-Дин. Тафсир ал-Кабир (ар) — Вол. 5, Пг. 251-бет. „عَنِ النَّبِيِّ صَلَّىٰ اللَّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ: لَا تَقُولُوا۟ «جَاءَ رَمَضَانُ» وَ«ذَهَبَ رَمَضَانُ» وَلَٰكِنْ قُولُوا۟ «جَاءَ شَهْرُ رَمَضَانَ» وَ«ذَهَبَ شَهْرُ رَمَضَانَ» فَإِنَّ رَمَضَانَ اسْمٌ مِنْ أَسْمَاءِ اللَّٰهِ تَعَالَىٰ.“
- ↑ Ибн ал-Жаwзи, Абдул Раҳман. Ал-Маwду'ат (ар) — Вол. 2, Пг. 187-бет. „قَالَ رَسُولُ اللَّٰهِ صَلَّىٰ اللَّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: لَا تَقُولُوا۟ «رَمَضَانُ» فَإِنَّ رَمَضَانَ اسْمُ اللَّٰهِ، وَلَٰكِنْ قُولُوا۟ «شَهْرُ رَمَضَانَ»“
- ↑ Ибн Абу Ҳатим, Абдул Раҳман. Тафсир Ибн Абу Ҳатим (ар) — Вол. 1, Пг. 310, Ну. 1648-бет. „لَا تَقُولُوا۟ «رَمَضَانُ»، فَإِنَّ رَمَضَانَ اسْمٌ مِنْ أَسْمَاءِ اللَّٰهِ، وَلَٰكِنْ قُولُوا۟ «شَهْرُ رَمَضَانَ»“
- ↑ Ал-Димашқи, Тамам. Фаwа'ид ал-Тамам (ар) — Вол. 1, Пг. 104, Ну. 241-бет. „قَالَ رَسُولُ اللَّٰهِ صَلَّىٰ اللَّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: لَا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ «صُمْتُ رَمَضَانَ»، وَ«قُمْتُ رَمَضَانَ»، وَلَا «صَنَعْتُ فِي رَمَضَانَ كَذَا وَكَذَا»، فَإِنَّ رَمَضَانَ اسْمٌ مِنْ أَسْمَاءِ اللَّٰهِ عَزَّ وَجَلَّ الْعِظَامِ، وَلَٰكِنْ قُولُوا۟ «شَهْرُ رَمَضَانَ» كَمَا قَالَ رَبُّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ فِي كِتَابِهِ“
- ↑ Ибн ал-Сақри, Абу Таҳир. Машякҳаҳ (ар) — Вол. 1, Пг. 126, Ну. 52-бет. „عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّٰهُ عَنْهَا قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّٰهِ مَا مَعْنَىٰ رَمَضَانَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّٰهِ صَلَّىٰ اللَّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: يَا حُمَيْرَاءُ لَا تَقُولِي «رَمَضَانُ» فَإِنَّهُ اسْمٌ مِنْ أَسْمَاءِ اللَّٰهِ وَلَٰكِنْ قُولِي «شَهْرُ رَمَضَانَ» يَعْنِي رَمَضَانَ أَرْمَضَ فِيهِ ذُنُوبَ عِبَادِهِ فَغَفَرَهَا“
- ↑ Ал-Кулайни, Муҳаммад ибн Я'қуб. Ал-Кафи (ар) — Боок 14 (тҳе Боок оф Фастинг), Ч. 4, Ҳадитҳ 2, Ну. 6281-бет. „قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ (عَلَيْهِ السَّلَامُ): لَا تَقُولُوا۟ «هَٰذَا رَمَضَانُ» وَلَا «ذَهَبَ رَمَضَانُ» وَلَا «جَاءَ رَمَضَانُ» فَإِنَّ رَمَضَانَ اسْمٌ مِنْ أَسْمَاءِ اللَّٰهِ عَزَّ وَجَلَّ لَا يَجِيءُ وَلَا يَذْهَبُ وَإِنَّمَا يَجِيءُ وَيَذْهَبُ الزَّائِلُ وَلَٰكِنْ قُولُوا۟ «شَهْرُ رَمَضَانَ» فَإِنَّ الشَّهْرَ مُضَافٌ إِلَىٰ الْاسْمِ وَالاسْمُ اسْمُ اللَّٰهِ عَزَّ وَجَلَّ“
- ↑ Ибн Бабаwайҳ, ал-Садуқ. Ман Ла Яҳдуруҳу ал-Фақиҳ (ар) — Вол. 2, Пг. 182, Ну. 2050-бет.
- ↑ Ал-Ҳурр Ал-Амили, Муҳаммад. Wаса'ил ал-Шиа (ар) — Вол. 10, Ч. 19, Ҳадитҳ 2, Ну. 13505-бет.
- ↑ Ал-Мажлиси, Муҳаммад-Бақир. Биҳар ал-Анwар (ар) — Вол. 93, Ч. 48, Ҳадитҳ 1-бет.
- ↑ Ал-Кулайни, Муҳаммад ибн Я'қуб. Ал-Кафи (ар) — Боок 14 (тҳе Боок оф Фастинг), Ч. 4, Ҳадитҳ 1, Ну. 6280-бет. „قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (عَلَيْهِ السَّلَامُ): لَا تَقُولُوا۟ «رَمَضَانُ» وَلَٰكِنْ قُولُوا۟ «شَهْرُ رَمَضَانَ» فَإِنَّكُمْ لَا تَدْرُونَ مَا رَمَضَانُ“
- ↑ Ибн Бабаwайҳ, ал-Садуқ. Ман Ла Яҳдуруҳу ал-Фақиҳ (ар) — Вол. 2, Пг. 182, Ну. 2051-бет.
- ↑ Ал-Ҳурр Ал-Амили, Муҳаммад. Wаса'ил ал-Шиа (ар) — Вол. 10, Ч. 19, Ҳадитҳ 1, Ну. 13504-бет.
- ↑ Ал-Мажлиси, Муҳаммад-Бақир. Биҳар ал-Анwар (ар) — Вол. 93, Ч. 48, Ҳадитҳ 2-бет.
- ↑ Ибн Таwус, Саййид. Ал-Иқбал Бил-Амал (ар) — Вол. 1, Пг. 29-бет. „عَلِيٍّ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) قَالَ: لَا تَقُولُوا۟ «رَمَضَانُ» فَإِنَّكُمْ لَا تَدْرُونَ مَا رَمَضَانُ فَمَنْ قَالَهُ فَلْيَتَصَدَّقْ وَلْيَصُمْ كَفَّارَهً لِقَوْلِهِ وَلَٰكِنْ قُولُوا۟ كَمَا قَالَ اللَّٰهُ عَزَّ وَجَلَّ «شَهْرُ رَمَضَانَ»“
- ↑ Ал-Ҳурр Ал-Амили, Муҳаммад. Wаса'ил ал-Шиа (ар) — Вол. 10, Ч. 19, Ҳадитҳ 3, Ну. 13506-бет.
- ↑ Ал-Мажлиси, Муҳаммад-Бақир. Биҳар ал-Анwар (ар) — Вол. 93, Ч. 48, Ҳадитҳ 3-бет.
- ↑ Ал-Ноури Ал-Табарси, Ҳусайн. Мустадрак ал-Wаса'ил (ар) — Вол. 7, Ч. 12, Ҳадитҳ 1, Ну. 8609-бет.
- ↑ Ал-Шажари, Яҳя бин Ҳуссеин. Ал-Амали Ал-Кҳамисияҳ (ар) — Вол. 1, Пг. 380, Ну. 1355-бет. „أَنَّ عَلِيًّا عَلَيْهِ السَّلَامُ كَانَ يَقُولُ: لَا تَقُولُوا۟ «رَمَضَانُ» فَإِنَّكُمْ لَا تَدْرُونَ مَا رَمَضَانُ فَمَنْ قَالَهُ فَلْيَتَصَدَّقْ وَلْيَصُمْ كَفَّارَةً لِقَوْلِهِ، وَلَٰكِنْ قُولُوا۟ كَمَا قَالَ اللَّٰهُ عَزَّ وَجَلَّ: «شَهْرُ رَمَضَانَ»“
Ҳаволалар
- Ислом-Ғарбий тақвим конвертори (Арифметик ёки жадвалли календар асосида)
- Саудия Арабистонининг Умм ал-Қура тақвими
- Ой ярим ойининг биринчи кўринишини башорат қилиш (2024 йилгача ой ойининг кўриниши хариталари билан)
| Исломий тақвим |
|
Муҳаррам | Сафар | Рабиулаввал | Рабиуссони | Жумодилаввал | Жумодиссони | Ражаб | Шаъбон | Рамазон | Шаввол | Зулқаъда | Зулҳижжа |
| Фон |  | |
|---|---|---|
| Таомланиш | ||
| Ибодатлар ва маросимлар | ||
| Рамазон маданияти | ||