Ramiz Mehdiyev
Рамиз Анвар ўғли Меҳдиев (озарбайжонча: Рамиз Əнвəр оğлу Меҳдиев; русча: Рамиз Энвер оглы Мехтиев; 1938-йил 17-апрелда туғилган) – озарбайжонлик сиёсатчи ва академик, 1994-йилдан 2019-йилгача Озарбайжон Президенти маъмурияти раҳбари ва 2019–2022-йиллар оралиғида Озарбайжон Миллий Фанлар академияси раҳбари лавозимларида ишлаган[1][2][3].
| Рамиз Меҳдиев | |
|---|---|
|
| |
| Озарбайжон Президенти Администрацияси бошлиғи | |
|
Мансаб даври 1995-йил 7-феврал – 2019-йил 23-октябр | |
| Президент | Ҳайдар Алиев, Илҳом Алиев |
| Озарбайжон фанлар академияси президенти | |
|
Мансаб даври 2019-йил 23-октябр – 2022-йил 14-феврал | |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
1938-йил 17-апрел Боку, Озарбайжон ССР, Совет Иттифоқи (ҳозирда Боку, Озарбайжон) |
| Сиёсий партияси | Янги Озарбайжон партияси |
| Таълим |
Боку давлат университети Москва давлат университети (ПҳД, 1972) |
2025-йил октябр ойида Озарбайжондаги ҳукуматпараст ахборот воситалари Меҳдиев пул ювиш, давлатга хиёнат қилиш ва давлат тўнтаришига уринишда айблангани, суд эса тўрт ойлик уй қамоғини белгилагани ва унга 20 йилгача қамоқ жазоси берилиши мумкинлиги ҳақида хабар беришган[4][5].
Ёшлик йиллари
Меҳдиев Бокуда туғилган. Отаси Нахичеван Автоном Республикасининг Шарур туманида туғилган. У ёшлигида Боку денгизчилик мактабида[а] (ҳозирги Озарбайжон Давлат Денгиз Академияси) да ўқиган, 1957-йилда ўқишни тугатган.
Совет Иттифоқидаги фаолияти
1957-йилда давлат нефт компанияси „Хəзəр Дəниз Нефт Донанмасı“га денгиз муҳандиси сифатида ишга қабул қилинган ва шу вақт ичида у маҳаллий комсомол бўлимида фаол иш бошлаган. 1961-йилда Меҳдиев Бокудаги Озарбайжон давлат университетининг (ҳозирги Боку давлат университети) тарих факултетига (ўша пайтда С. М. Киров кафедраси деб номланган) ўқишга кирган. Боку комсомол бўлимидаги фаолияти унга Озарбайжон Коммунистик партияси расмийларининг эътиборини тортган ва 1965-йилда Владимир Ленин номидаги Бутуниттифоқ пионерлар ташкилотининг Озарбайжон бўлимида талабалар маслаҳатчиси лавозимига кўтарилган[1][6].
Айнан шу даврда у университетдан бир кўча нарида жойлашган Озарбайжон КГБсининг юқори лавозимли амалдори бўлган, Нахчивон илдизларига эга ҳамюрти Ҳайдар Алиев билан танишган. Меҳдиев ОДУни тугатгандан сўнг, 1967-йилда Нахчивон Коммунистик партиясининг (Озарбайжон Коммунистик партиясининг Нахчивон АССРга раҳбарлик қилган минтақавий бўлими) комсомол қаноти котиби лавозимига сайланган. Бироқ, у тезда 1968-йилда Москва давлат университетига (ўша пайтда Ломоносов университети номи билан танилган) ижтимоий фалсафа фанлари доктори номзоди сифатида қабул қилинган[6].
Меҳдиев 1969-йилда Москвада бўлган вақтида Ҳайдар Алиев Озарбайжон Компартияси Марказий Қўмитасининг биринчи котиби этиб сайланган[7]. Меҳдиев „В. И. Лениннинг миллатчилик ва оппортунизмнинг ўзаро таъсири ҳақида“ номли диссертациясини ҳимоя қилганидан сўнг,[б] Меҳдиев 1972-йил май ойида докторлик диссертациясини ҳимоя қилган. Шундан сўнг, у дарҳол Бокуга қайтиб, Озарбайжон давлат университетининг илмий коммунизм кафедрасида профессор лавозимида иш бошлаган[6]. Алиевнинг Озарбайжон ССРда таълимни такомиллаштириш, мафкуравий қатъиятни мустаҳкамлаш ва коррупцияга қарши курашиш бўйича дадил режалари Меҳдиевнинг Озарбайжонга қайтиши ва унинг партиявий фаолиятини қайта бошлаши билан қўллаб-қувватланган. Бу фаолият ҳамон асосан талабалар ва ёшларга қаратилган эди[8].
1974-йилда Меҳдиев Мафкура ва тарғибот бўлимига ўқитувчи ҳамда Озарбайжон Коммунистик партиясининг Фан ва таълим қўмитаси директор ўринбосари лавозимларига тайинланган. 1978-йилда у 26 Боку Комиссарлари партия қўмитасининг биринчи котиби этиб тайинланган. 1980-йилда партиянинг Марказий қўмитасига аъзо бўлиб сайланган ва Партия ташкилоти раҳбари лавозимига кўтарилган[9].
Кейинчалик карера
1988-йилда Меҳдиев Озарбайжон Миллий Фанлар Академиясининг Сиёсий тадқиқотлар институтининг бўлим директори этиб тайинланган. 1980 ва 1990-йилларда у Озарбайжон ССР Олий Кенгаши депутати бўлган ва икки марта сайланган. 1993-йилда Ҳайдар Алиев Озарбайжон Президенти этиб сайланган ва кейинчалик Меҳдиев Озарбайжон Миллий Мажлисига сайланган. 1995-йил 7-февралда Алиев Меҳдиевни Озарбайжон Президент Маъмурияти раҳбари этиб тайинланган. Бу ҳаракат қисман Алиевнинг минтақада ҳокимиятни мустаҳкамлаш учун Нахчивон маслаҳатчиларидан иборат яқин гуруҳни сақлаб қолиш истаги билан боғлиқ деб тахмин қилинган[10].
2007-йилда Меҳдиев Озарбайжон Миллий Фанлар Академиясининг (АМЕА) доимий аъзоси этиб сайланган[2]. Шунингдек, у Озарбайжон Фалсафаси ва Ижтимоий-Сиёсий Фанлар Ассоциацияси (АФСЕА) томонидан нашр этиладиган „Фалсафа ва Ижтимоий ва Сиёсий Фанлар“ журналининг таҳририят ҳай’атига раислик қилади[11][12].
Озарбайжон Президенти Илҳом Алиев томонидан 2020-йил 8-сентябрда имзоланган „Озарбайжон Республикаси Президенти ҳузуридаги Афв этиш комиссиясининг янги таркибини тасдиқлаш тўғрисида“ги фармонга ўзгартириш киритиш тўғрисидаги фармонга мувофиқ, Озарбайжон Республикаси Президенти ҳузуридаги Афв этиш комиссияси раиси Рамиз Меҳдиев лавозимидан озод қилинган[13]. Озарбайжон Республикаси Президенти маъмурияти раҳбари Самир Нуриев янги раис этиб тайинланган[14].
Академик асарлар ва ёзувлар
Меҳдиев Озарбайжоннинг посцовет ривожланишига бағишланган ижтимоий ҳодисалар, иқтисодий ривожланиш, фалсафа ва диалектика бўйича 250 дан ортиқ илмий мақолалар муаллифи. Шунингдек, унинг 20 дан ортиқ китоби нашр этилган бўлиб, улардан 7 таси турли тилларга таржима қилинган. Уларга қуйидагилар киради: ХХ аср охирида миллатлараро муносабатлар (унинг иккинчи докторлик диссертацияси), Озарбайжон геноцидининг воқеликлари, Озарбайжоннинг ривожланиш диалектикаси, Озарбайжон: тарихий мерос ва мустақиллик фалсафаси, Фалсафа дарслиги, Озарбайжон: глобаллашувга чақириқлар, 2005-йилги парламент сайловлари: дастлабки таҳлил, Ғоялар, фуқаролик жамиятига йўл очиш, Миллий мафкура, давлатчилик ва мустақиллик йўлида икки жилдда, Демократия йўлида ва ривожланиш стратегиясини белгилаш: модернизация курси.
Меҳдиев иккита Меҳнат Қизил Байроғи ордени, Шон-шараф ордени (Шоҳрат ордени) билан тақдирланган ва 2001-йилда Ню-Ёрк Фанлар академиясининг аъзоси этиб сайланган[2][9][15].
Яна қаранг
Изоҳлар
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Оффиcиал wеб-сите оф Пресидент оф Азербаижан Републиc - АДМИНИСТРАТИОН » Ҳеад оф Администратион Ҳеад оф Администратион“. эн.пресидент.аз. Қаралди: 2018-йил 19-апрел.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 „WWW.СCИЭНCЕ.ГОВ.АЗ“ (эн). www.сcиэнcе.гов.аз. Қаралди: 2018-йил 20-апрел.
- ↑ „Рамиз Меҳдиев АМЕА Президенти постундан истефа вериб - ВİДЕО - ЕНİЛƏНİБ“ (аз). апа.аз. Азери Пресс Агенcй (2021-йил 14-феврал). Қаралди: 2022-йил 14-феврал.
- ↑ „Рамиз Меҳдиев броугҳт то cриминал респонсибилитй“ (эн). Тренд.Аз (2025-йил 14-октябр). Қаралди: 2025-йил 15-октябр.
- ↑ „Азербаижан’с Формер Пресидентиал Чиэф оф Стафф Плаcед Ундер Ҳоусе Аррест“. ОCCРП (2025).
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Меҳдиев, Рамиз. Милли мəфкурə, дöвлəтçилик, мüстəқиллик ёлу илə (Азербаижани). Баку, Азербаижан: ХХИ-Ени Нəşрлəр Эви, 2007 — 3-бет. ИСБН 978-9952-419-06-1.
- ↑ „Баку Стате Университй“ (эн). ҳисторй.бсу.эду.аз. 2018-йил 7-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 20-апрел.
- ↑ Алиев, Ҳейдар „Азербаижан: Бринг тҳе Wорк оф тҳе Републиc'с Партй Организатион ин тҳе Идеологиcал анд Интернатионалист Упбрингинг оф тҳе Wоркинг Пеопле то тҳе Левел оф Неw Таскс.“ (эн-УС). Севентеэн Моменц ин Совиэт Ҳисторй (1973-йил 20-апрел). 2017-йил 1-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 20-апрел.
- ↑ 9,0 9,1 „Сегодня исполняется 70 лет главе администрации президента Рамизу Мехтиеву“. Новости Азербаижана (2008-йил 14-апрел). Қаралди: 2010-йил 30-ноябр.
- ↑ Cорнелл, Сванте Э.. Азербаижан Синcе Индепенденcе. Неw Ёрк: М.Э. Шарпе, 2011 — 169-бет. ИСБН 978-0-7656-3002-5.
- ↑ „Фəлсəфə вə сосиал-сияси элмлəр - журналı бейнəлхалқ статус алмışдıр“ (аз). www.анл.аз. 2022-йил 31-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 20-апрел.
- ↑ „Фəлсəфə дüнясı“ (аз). фелсефедуняси.орг. Қаралди: 2018-йил 20-апрел.
- ↑ „Рамиз Меҳдиев вə Сəттар Мöҳбалıев Комиссия üзвлüйüндəн азад эдилиб“ (аз). Азе Воиcе (2020-йил 8-сентябр). 2020-йил 8-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 8-сентябр.
- ↑ Алиев, Илҳам „"Азəрбайcан Республикасıнıн Президенти янıнда Əфв Мəсəлəлəри Комиссиясıнıн ени тəркибинин тəсдиқ эдилмəси ҳаққıнда" Азəрбайcан Республикасı Президентинин 2016-cı ил 19 феврал тарихли 1792 нöмрəли Сəрəнcамıнда дəйиşиклик эдилмəси барəдə Азəрбайcан Республикасı Президентинин Сəрəнcамı“ (аз) (2020-йил 8-сентябр). 2020-йил 8-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 8-сентябр.
- ↑ „Пресидент Алиев аwардс Рамиз Меҳдиев wитҳ Ордер оф Глорй (ПҲОТО)“ (эн-ЭН). Тренд.Аз (2018-йил 16-апрел). Қаралди: 2018-йил 20-апрел.
Ҳаволалар
Викиомборда „Рамиз Меҳдиев“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.
- 17-aprelda tugʻilganlar
- 1938-yilda tugʻilganlar
- Bokuda tugʻilganlar
- Yashayotgan insonlar
- Bokulik siyosatchilar
- Ozarbayjon Kommunistik partiyasi (1920) aʼzolari
- Yangi Ozarbayjon partiyasi aʼzolari
- Haydar Aliyev ordeni sohiblari
- Istiqlol ordeni sohiblari
- Hurmat ordeni sohiblari (Rossiya)
- Rossiyaning Doʻstlik ordeni sohiblari
- Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
- Sharaf ordeni sohiblari
- Ijtimoiy faylasuflar
- Ozarbayjon akademiklari
- Ozarbayjon faylasuflari
- SSSR siyosatchilari
- Falsafa fanlari doktorlari
- Boku Davlat Universiteti bitiruvchilari
- Ozarbayjon Kompartiyasi Markaziy Komiteti kotiblari
- KPSS XXVI syezdi delegatlari
- Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi Markaziy qoʻmitasi 26-chaqirigʻi aʼzolari
- Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi Oliy Kengashi aʼzolari