Randa

Ранда — дурадгорлик ишларини бажаришда ёғоч сиртини текислаш ва силлиқлаш (рандалаш) учун мўлжалланган асбоб. Дастаки, электр ва механик турлари бор. Дастаки ранда металл ёки ёғоч асос, кескич (тиғ) ва понадан иборат. Асоснинг пастки қисми кафт деб аталади. Ясси юзаларни ишлайдиган ранда кафти ясси, эгри сиртли ва шаклдор юзаларни ишлайдиган ранда кафти ўша юзалар шаклида бўлади. Ранда асосидаги пўлат кескич ўрнатиш учун тешик очилган; бу тешик пастга томон аста-секин торайиб бориб, уя ҳосил қилади. Рандалаш пайтида пайраҳа шу уядан ташқарига чиқиб кетади. Асоснинг ўлчами, профили, кескичининг ўрнатилиш бурчагига кўра, ранда қуйидаги хилларга бўлинади; шерх ебел (кескичнинг тиғи ярим айлана шаклида) — дағал рандалаш учун; бир в а икки кескичли (пайраха сингдиргичли) ва медведка (қўш қулокли) Ранда — тозалаб рандалаш учун; жапс ва ярим жапс (дароз) ранда — тозалаб рандалаш, катта сиртларни рандалаш ва қисмларни бирбирига тўғри келтириш учун; шлифтик ранда — юпқа пайраҳа олиш учун; синубел — детал сиртларида майда йўллар (елимлаш мақсадида) очиш учун; кониш ранда (зензубел) — детал чеккаларида чорак (тирноқ) очиш учун; фалсгобел ранда — деталда чорак (тирноқ) очиш учун; грунтубел ранда — кўндаланггига трапеция шаклидаги ўйиқ очишда қўлланади; нов ранда — деталларда турли нақшли профиллар очишда ишлатилади; б у кри ранда — эгри (ботик ва қабариқ) сиртларни рандалашда фойдаланилади. Электр ранда — электр мотор ёрдамида айланиб турадиган икки ёки тўрт пичокдан иборат. Электр ранда билан ёғочни 0,75—2,0 мм қалинликда пайраҳа ҳосил қилиб рандалаш мумкин. Механик ранда (рандалаш дастгоҳи) текис ва шаклдор, металл ва ёғоч сиртларга ишлов бериш учун мўлжалланган қурилма. У суппорт, ползун ва қисқичдан иборат. Асосий ҳаракати (рандалаш) илгариламақайтма, суриш ҳаракати даврийилгарилама. Кўндаланг рандалаш ва бўйлама рандалаш дастгохлари бор. Кўндаланг рандалаш дастгохларида асосий ҳаракатни суппорт ва ползун билан бирга кескич бажаради, бўйлама рандалаш дастгоҳларида эса ишлов бериладиган тахта ҳаракатланиб туради. Рандалар курилишда, ёғочга ишлов бериш корхоналарида, уйрўзғорда ва бошқа жойларда ишлатилади.
Адабиёт
- Гурвич А. О., Дурадгорлик ишлари, Т., 1966; Крейндлин Л. Н., Столярниэ работи, М., 1986; Бозорбоев Н., Уйжой қурувчилар учун 1001 маслаҳат, Т., 1990.[1]
Манбалар
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |