Ранковичларнинг эски уйи (сербча: Стара задружна кућа Ранковића) ― Дражевац қишлоғида, Обреновац шаҳар округи ҳудудида жойлашган. Бино маданий ёдгорлик сифатида кўчмас маданий мерос обекти ҳисобланади[1].

Тарихи

Архитектура, функционал ва фазовий концепцияси туфайли Дражевацдаги эски Ранковичлар уйи шумадий уйи[2] турига киради, унинг қурилиш усули марказий Сербия ва Шумадия ҳудудлари учун хосдир. Бу ХИХ асрнинг биринчи ярмидаги қишлоқ задружний уйининг[3] ривожланган турига тегишли.

Уйнинг тавсифи

Уйнинг қурилиши табақаланиш даврига ва бой синфнинг шаклланишига ишора қилади, яъни ХИХ аср бошларига келиб, у биринчи муҳим турар-жой биноларини қуриши мумкин бўлган моддий воситаларга эга эди. Қадимги Болқон меъморчилигининг асосий элементларидан фойдаланган ҳолда[4] қишлоқ уйларини қуришда қурилиш материалларидан фойдаланиш, биноларни режалаштириш ва пардозлаш деталлари билан боғлиқ янгиликлар киритилади. Уй тўртбурчаклар шаклида бўлиб, ўлчамлари 15 × 15 м, марказий жойлашуви, тўртта хона — учта хона ва бир-бирига қарама-қарши жойлашган иккита эшикли „уй“ (ўчоқли хона). Уй молоз тошга қалин эман нурларига ўрнатилган ярим ёғочли структура ёрдамида қилинган. Деворлари сув билан тўлдирилган, томнинг тузилиши ёғоч рафтер оёқлари ва тўсинлардан ясалган, томи лаганда плиткаларидан қилинган. Чуқур марказий айвон ташқи томондан кемерли аркадалар билан қопланган ва кейинчалик ёғоч панжаралар қўшилган. Дераза тешикларининг горизонтал ритмига эга тинч жабҳалар ва айвон, оҳак билан оқартирилган, томнинг катта чўққилари эстетик жиҳатдан ўзига хос элементлардир[5]. Ранковичлар оиласининг уйи[6] 1980-йилларнинг бошида қишлоқ четидаги асл жойидан Дражевацдаги саккиз йиллик мактаб ҳовлисига кўчирилган.

Манбалар

  1. ↑ „Белграде Cитй Институте фор тҳе Протеcтион оф Cултурал Монуменц/Олд Cооперативе Ҳоусе оф Ранковиć Фамилй, Драžэваc“. 2018-йил 24-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-июн.
  2. ↑ Живковић, Н.. Исконска хармонија-народно градитељство општине, 2007, Београд: Сопот. 
  3. ↑ Живковић, Н.; Крстановић, Б.. Историјски развој подручја, 1995, Београд: Колубара 2. 
  4. ↑ Радовић, Р.. Нова антологија кућа, 2007, Београд. 
  5. ↑ Живковић, Н.. ). Народно градитељство-споменик културе данас, 2007, Београд. 
  6. ↑ Јаковљевић, З.. Спасавање Старе задружне куће у селу Дражевцу. ”. Гласник друштва конзерватора Србије (1995).