Раққа (арабча: الرقة‎‎, лотинча: ар-Раққаҳ ёки Ракка) — Суриянинг шимолий қисмидаги, Фурот дарёсининг чап қирғоғидаги, Ҳалабдан 160 километр (99 миля) шарқдаги шаҳар. Раққа муҳофазасининг маъмурий маркази. Шаҳар Суриянинг энг йирик тўғони Табқа тўғонидан 40 километр (25 миля) шарқда жойлашган. Юнон, Рим ва Византия давридаги шаҳар ва Каллиникум епископлиги (собиқ лотин, ҳозирги моруний католикларининг титулли кафедраси) 796—809-йилларда Ҳорун ар-Рашид даврида Бағдод халифалиги пойтахти бўлган. 2014—2017-йилларда Ислом давлати пойтахти вазифасини ҳам бажарган. 2021-йилги расмий аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, аҳолиси 531 952 киши бўлган Раққа Суриядаги олтинчи йирик шаҳардир[2].

Раққа

ٱلرَّقَّة
Шаҳар
35°57′00″Н 39°01′00″Э / 35.95000°Н 39.01667°Э / 35.95000; 39.01667
Мамлакат Сурия
муҳофаза Раққа
туман Раққа
Ҳукумат
Асос солинган Милоддан аввалги 244—242-йиллар
Майдон 35 км2 (14 кв ми)
Маркази баландлиги 245 м
Расмий тил(лар)и араб тили
Аҳолиси
 (2021)
531,952[1]
Вақт минтақаси УТC+3
Телефон коди +963 22
Raqqa xaritada
Raqqa
Раққа

Сурия фуқаролар уруши пайтида шаҳар 2013-йилда Сурия мухолифати, кейин эса Ислом давлати томонидан босиб олинган эди. ИШИД 2014-йилда шаҳарни пойтахтга айлантирган[3]. Натижада шаҳар Сурия ҳукумати, Россия, АҚШ ва бошқа бир қанча давлатларнинг ҳаво ҳужумларига учраган. Шаҳардаги сунний бўлмаган диний иншоотларнинг аксарияти, хусусан, шиа Увайс Қараний масжиди ИШИД томонидан вайрон қилинган, бошқалари эса сунний масжидларга айлантирилган. 2017-йилнинг 17-октябрида шаҳар катта вайронага айланган узоқ давом этган жангдан сўнг Сурия Демократик кучлари (СДФ, ҳукуматга қарши курашаётган коалиция) Раққа шаҳри ИШИДдан озод қилинганини эълон қилди[4].

Тарихи

Эллинларнинг Никефорион ва Каллиникоси

Раққа ҳудудида узоқ қадим замонлардан бери одамлар яшаб келади, буни Талл Зайдон ва Талл ал-Бия тепалари тасдиқлайди[5].

Замонавий шаҳарнинг тарихи Никефорион (қадимги юнонча:Νικηφόριον, лотинчасига Ниcепҳорион ёки Ниcепҳориум) шаҳрига асос солинган эллинистик даврга бориб тақалади. Шаҳарнинг ташкил этилиши ҳақида иккита версия мавжуд. Плиний ўзининг Табиий тарих асарида[6] унинг асос солганини Александр Македонский билан боғлайди ва унинг ташкил этилишининг мантиқий асоси сифатида қулай жойлашувини кўрсатади. Худди шундай, Исидор Харахский ҳам ўзининг Парфия бекатлари асарида шаҳар асосини Александрга боғлайди[7][8][9]. Аксинча, Аппиан[10] Никефорионни Салавкийлар шоҳи Салавк И Никаторга (милоддан аввалги 301-281 йилларда ҳукмронлик қилган) тегишли деб ҳисоблаган турар-жойлар рўйхатига киритади.[9]. Тацитнинг ёзишича[11], Никефорион, Антҳемоусиас каби бошқа шаҳарлар қаторида македонияликлар томонидан ташкил этилган ва юнонча ном олган[9].

Салавк И вориси Салавк ИИ Калиник (милоддан аввалги 246-225 йиллар ҳукмронлиги) шаҳарни кенгайтириб, унинг номини Каллиникос (Καλλίνικος, лотинчаси Cаллиниcум) деб ўзгартирди[5].

Кассиус Дионинг ёзишича, Красс милоддан аввалги И аср ўрталарида Парфияга қарши юришга тайёргарлик кўраётганда Никефорион уни қўллаб-қувватлаган юнон полислари қаторида бўлган[9]

Манбалар

  1. ↑ „Раққа Популатион“. Wорлд Популатион Ревиэw. 2023-йил 19-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 19-март.
  2. ↑ „2004 Cенсус Дата фор ар-Раққаҳ наҳияҳ“ (ар). Сйриан Cентрал Буреау оф Статистиcс. 2015-йил 18-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 15-октябр.
  3. ↑ Д. Ремниcк (22 Новембер 2015) (22 Новембер 2015). „Теллинг тҳе Трутҳ Абоут ИСИС анд Раққа“. Тҳе Неw Ёркер. 19 Деcембер 2015да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 30 Деcембер 2015.
  4. ↑ „Раққа: ИС 'cапитал' фаллс то УС-баcкед Сйриан форcес“. ББC Неwс (2017-йил 17-октябр). 2018-йил 27-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 21-июн.
  5. ↑ 5,0 5,1 Меинеcке 1995, с. 410.
  6. ↑ Натурал Ҳисторй, 6.119
  7. ↑ Исидорос оф Чарах, Партҳиан Статионс, § 1.2
  8. ↑ Ҳераcлеэнсис, Марcианус „Пéрипле де Марcиэн д'Ҳéраcлéэ, Éпитоме д'Артемидоре, Исидоре де Чарах, этc., оу, Супплéмент аух дерниèрес éдитионс дес Петиц гéограпҳес: д'апрèс ун манусcрит греc де ла Библиотҳèқуэ Рояле, авеc уне cарте“. А Л'Импримериэ Рояле (1839-йил 15-сентябр). 2023-йил 23-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 23-май.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 Cоҳен, Гетзел М.. Тҳе Ҳелленистиc сеттлеменц ин тҳе Эаст фром Армениа анд Месопотамиа то Баcтриа анд Индиа, Ҳелленистиc cултуре анд соcиэтй. Беркелей: Университй оф Cалифорниа Пресс, 2013 — 85–86-бет. ИСБН 978-0-520-27382-5. 
  10. ↑ Сйр. 57
  11. ↑ Анн 6.41

Адабиётлар

Видеолар