Raqqa
Раққа (арабча: الرقة, лотинча: ар-Раққаҳ ёки Ракка) — Суриянинг шимолий қисмидаги, Фурот дарёсининг чап қирғоғидаги, Ҳалабдан 160 километр (99 миля) шарқдаги шаҳар. Раққа муҳофазасининг маъмурий маркази. Шаҳар Суриянинг энг йирик тўғони Табқа тўғонидан 40 километр (25 миля) шарқда жойлашган. Юнон, Рим ва Византия давридаги шаҳар ва Каллиникум епископлиги (собиқ лотин, ҳозирги моруний католикларининг титулли кафедраси) 796—809-йилларда Ҳорун ар-Рашид даврида Бағдод халифалиги пойтахти бўлган. 2014—2017-йилларда Ислом давлати пойтахти вазифасини ҳам бажарган. 2021-йилги расмий аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, аҳолиси 531 952 киши бўлган Раққа Суриядаги олтинчи йирик шаҳардир[2].
Раққа ٱلرَّقَّة | |
|---|---|
| Шаҳар | |
|
| |
| 35°57′00″Н 39°01′00″Э / 35.95000°Н 39.01667°Э | |
| Мамлакат | Сурия |
| муҳофаза | Раққа |
| туман | Раққа |
| Ҳукумат | |
| Асос солинган | Милоддан аввалги 244—242-йиллар |
| Майдон | 35 км2 (14 кв ми) |
| Маркази баландлиги | 245 м |
| Расмий тил(лар)и | араб тили |
| Аҳолиси (2021) |
531,952[1] |
| Вақт минтақаси | УТC+3 |
| Телефон коди | +963 22 |
Сурия фуқаролар уруши пайтида шаҳар 2013-йилда Сурия мухолифати, кейин эса Ислом давлати томонидан босиб олинган эди. ИШИД 2014-йилда шаҳарни пойтахтга айлантирган[3]. Натижада шаҳар Сурия ҳукумати, Россия, АҚШ ва бошқа бир қанча давлатларнинг ҳаво ҳужумларига учраган. Шаҳардаги сунний бўлмаган диний иншоотларнинг аксарияти, хусусан, шиа Увайс Қараний масжиди ИШИД томонидан вайрон қилинган, бошқалари эса сунний масжидларга айлантирилган. 2017-йилнинг 17-октябрида шаҳар катта вайронага айланган узоқ давом этган жангдан сўнг Сурия Демократик кучлари (СДФ, ҳукуматга қарши курашаётган коалиция) Раққа шаҳри ИШИДдан озод қилинганини эълон қилди[4].
Тарихи
Эллинларнинг Никефорион ва Каллиникоси
Раққа ҳудудида узоқ қадим замонлардан бери одамлар яшаб келади, буни Талл Зайдон ва Талл ал-Бия тепалари тасдиқлайди[5].
Замонавий шаҳарнинг тарихи Никефорион (қадимги юнонча:Νικηφόριον, лотинчасига Ниcепҳорион ёки Ниcепҳориум) шаҳрига асос солинган эллинистик даврга бориб тақалади. Шаҳарнинг ташкил этилиши ҳақида иккита версия мавжуд. Плиний ўзининг Табиий тарих асарида[6] унинг асос солганини Александр Македонский билан боғлайди ва унинг ташкил этилишининг мантиқий асоси сифатида қулай жойлашувини кўрсатади. Худди шундай, Исидор Харахский ҳам ўзининг Парфия бекатлари асарида шаҳар асосини Александрга боғлайди[7][8][9]. Аксинча, Аппиан[10] Никефорионни Салавкийлар шоҳи Салавк И Никаторга (милоддан аввалги 301-281 йилларда ҳукмронлик қилган) тегишли деб ҳисоблаган турар-жойлар рўйхатига киритади.[9]. Тацитнинг ёзишича[11], Никефорион, Антҳемоусиас каби бошқа шаҳарлар қаторида македонияликлар томонидан ташкил этилган ва юнонча ном олган[9].
Салавк И вориси Салавк ИИ Калиник (милоддан аввалги 246-225 йиллар ҳукмронлиги) шаҳарни кенгайтириб, унинг номини Каллиникос (Καλλίνικος, лотинчаси Cаллиниcум) деб ўзгартирди[5].
Кассиус Дионинг ёзишича, Красс милоддан аввалги И аср ўрталарида Парфияга қарши юришга тайёргарлик кўраётганда Никефорион уни қўллаб-қувватлаган юнон полислари қаторида бўлган[9]
Манбалар
- ↑ „Раққа Популатион“. Wорлд Популатион Ревиэw. 2023-йил 19-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 19-март.
- ↑ „2004 Cенсус Дата фор ар-Раққаҳ наҳияҳ“ (ар). Сйриан Cентрал Буреау оф Статистиcс. 2015-йил 18-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 15-октябр.
- ↑ Д. Ремниcк (22 Новембер 2015) (22 Новембер 2015). „Теллинг тҳе Трутҳ Абоут ИСИС анд Раққа“. Тҳе Неw Ёркер. 19 Деcембер 2015да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 30 Деcембер 2015.
- ↑ „Раққа: ИС 'cапитал' фаллс то УС-баcкед Сйриан форcес“. ББC Неwс (2017-йил 17-октябр). 2018-йил 27-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 21-июн.
- ↑ 5,0 5,1 Меинеcке 1995, с. 410.
- ↑ Натурал Ҳисторй, 6.119
- ↑ Исидорос оф Чарах, Партҳиан Статионс, § 1.2
- ↑ Ҳераcлеэнсис, Марcианус „Пéрипле де Марcиэн д'Ҳéраcлéэ, Éпитоме д'Артемидоре, Исидоре де Чарах, этc., оу, Супплéмент аух дерниèрес éдитионс дес Петиц гéограпҳес: д'апрèс ун манусcрит греc де ла Библиотҳèқуэ Рояле, авеc уне cарте“. А Л'Импримериэ Рояле (1839-йил 15-сентябр). 2023-йил 23-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 23-май.
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 Cоҳен, Гетзел М.. Тҳе Ҳелленистиc сеттлеменц ин тҳе Эаст фром Армениа анд Месопотамиа то Баcтриа анд Индиа, Ҳелленистиc cултуре анд соcиэтй. Беркелей: Университй оф Cалифорниа Пресс, 2013 — 85–86-бет. ИСБН 978-0-520-27382-5.
- ↑ Сйр. 57
- ↑ Анн 6.41
Адабиётлар
- Женкинс-Мадина, Марилйн. Раққа ревиситед: cерамиcс оф Айюбид Сйриа. Неw Ёрк: Тҳе Метрополитан Мусеум оф Арт, 2006. ИСБН 1588391841. Қаралди: 2014-йил 31-январ (2015-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган).
- Манго, Марлиа М. (1991). "Каллиникос". ин Казҳдан, Алехандер. Тҳе Охфорд Диcтионарй оф Бйзантиум. Охфорд анд Неw Ёрк: Охфорд Университй Пресс. п. 1094. ИСБН 978-0-19-504652-6.
- Меинеcке, Мичаэл „Раққа он тҳе Эупҳратес. Реcент Эхcаватионс ат тҳе Ресиденcе оф Ҳарун эр-Рашид“, . Тҳе Неар Эаст ин Антиқуитй. Герман Cонтрибутионс то тҳе Арчаэологй оф Жордан, Палестине, Сйриа, Лебанон анд Эгйпт ИИ, Амман, 1991 — 17–32-бет.
- Меинеcке, Мичаэл „Эарлй Аббасид Стуccо Деcоратион ин Билад ал-Шам“, . Билад ал-Шам Дуринг тҳе 'Аббасид Период (132 АҲ/750 АД – 451 АҲ/1059 АД). Проcеэдингс оф тҳе Фифтҳ Интернатионал Cонференcе фор тҳе Ҳисторй оф тҳе Билад ал-Шам 7–11 Ша'бан 1410 АҲ/4–8 Марч 1990, Энглиш анд Френч Сеcтион Муҳаммад Аднан ал-Бакҳит – Роберт Счиcк: , Амман, 1991 — 226–237-бет.
- Меинеcке, Мичаэл (1995). "Арчивед cопй". Тҳе Энcйcлопедиа оф Ислам, Неw Эдитион, Волуме ВИИИ: Нед–Сам. Леиден анд Неw Ёрк: БРИЛЛ. 410–414 б. ИСБН 90-04-09834-8. ҳттп://референcеwоркс.бриллонлине.cом/энтриэс/энcйcлопаэдиа-оф-ислам-2/ал-рак-к-а-CОМ_0907.<!--->
- Меинеcке, Мичаэл „Форcед Лабор ин Эарлй Исламиc Арчитеcтуре: Тҳе Cасе оф ар-Раққа/ар-Рафиқа он тҳе Эупҳратес“, . Паттернс анд Стйлистиc Чангес ин Исламиc Арчитеcтуре. Лоcал Традитионс Версус Мигратинг Артисц, Неw Ёрк, Лондон, 1996 — 5–30-бет. ИСБН 0-8147-5492-9.
- Меинеcке, Мичаэл (1996). "Ар-Раққа ам Эупҳрат: Империале унд религиöсе Структурен дер исламисчен Стадт". Миттеилунген дер Деуцчен Ориэнт-Геселлсчафт (128): 157–172.
- Ҳеидеманн, Стефан (2002). "Диэ Ренаиссанcе дер Стäдте ин Нордсйриэн унд Нордмесопотамиэн. Стäдтисче Энтwиcклунг унд wирцчафтличе Бедингунген ин ар-Раққа унд Ҳарран вон дер Зеит дер бедуинисчен Ворҳеррсчафт бис зу ден Селдсчукен". Исламиc Ҳисторй анд Cивилизатион. Студиэс анд Техц (Леиден: Брилл) (40).
- Абабса, Мйриам (2002). "Лес маусолéэс инвисиблес: Раққа, вилле де пèлеринаге оу пôле éтатиқуэ эн Жазîра сйриэнне?". Анналес де Гéограпҳиэ 622: 647–664.
- Стефан Ҳеидеманн – Андреа Беcкер (эдд.). Раққа ИИ – Диэ исламисче Стадт. Маинз: Пҳилипп вон Заберн, 2003.
- Раққа ИИИ – Бауденкмäлер унд Палäсте И, Маинз. Пҳилипп вон Заберн, 2004.
- Ҳеидеманн, Стефан „Тҳе Cитадел оф ал-Раққа анд Фортифиcатионс ин тҳе Миддле Эупҳратес Ареа“, . Муслим Милитарй Арчитеcтуре ин Греатер Сйриа. Фром тҳе Cоминг оф Ислам то тҳе Оттоман Период, Ҳисторй оф Wарфаре Ҳугҳ Кеннедй: , Леиден, 2005 — 122–150-бет.
- Ҳеидеманн, Стефан (Ена университети) (2006). "Тҳе Ҳисторй оф тҳе Индустриал анд Cоммерcиал Ареа оф 'Аббасид ал-Раққа Cаллед ал-Раққа ал-Муҳтариқа". Буллетин оф тҳе Счоол оф Ориэнтал анд Африcан Студиэс 69 (1): 32–52. дои:10.1017/с0041977х06000024. Арчивед фром тҳе оригинал он 2012-05-09. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20120509164544/ҳттп://www.ааи.уни-ҳамбург.де/ворор/Персонал/ҳеидеманн/Ҳеидеманн_Техте/Ҳеидеманн_БСОАС2006_Муҳтариқа.пдф. Қаралди: 2024-05-13.Раққа]]
- Видеолар
- „Афтер тҳе фалл оф ИСИС cалипҳате, иц cапитал ремаинс а cитй оф тҳе деад“. ПБС Неwшоур (2019-йил 4-апрел). 2021-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган.
- „Ан инсиде лоок ат тҳе формер cапитал оф ИСИС“. CБC Неwс (2017-йил 6-ноябр). 2021-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган.
- „Инсиде ИСИС'с Формер Cапитал: Тҳе Форготтен Пеопле оф Раққа“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2019-йил 1-апрел). 2021-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган.
- „Лифе Инсиде тҳе ИСИС Ҳоме Басе оф Раққа, Сйриа“. Тҳе Wалл Стреэт Жоурнал (2014-йил 15-сентябр). 2021-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган.
| Географияга оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |