Ras al-Ayn (Livan)
Рас ал-Айн (арабча: راس العين) (маъноси: Фаввора боши; булоқ боши[1]) – Жанубий Ливан муҳофазаси Тир туманидаги улкан фавворалар, сув омборлари ва акведуклар жойлашган ҳудуд. Тир шаҳридан 6 километр (3.7 ми), Байрутдан тахминан 77 километр (48 ми) жанубда жойлашган. Бу жой жуда яшил ва унумдор текисликда, денгиз қирғоғидан бир километр узоқликда жойлашган. Бу ер ости булоқлари билан озиқланган ва асрлар давомида сақланиб қолган тош сув омборларида тўпланган артезиан қудуқлари туфайли машҳур сайёҳлик масканидир[2]. Ҳудуд Финикия давридан бери қадимги Тир учун асосий сув манбаи бўлиб келган. Сув омборларидан бири Рим давридаги камар акведукларига сув берган ва бир вақтлар Тиргача чўзилган. Думалоқ камарлари ва тепасида узлуксиз корнишали кучли ва ажойиб тошни кўрсатадиган ушбу сув ўтказгичларининг қолдиқлари бугунги кунда ҳам кўриш мумкин[3] ва асл сув ўтказгичнинг бир қисми бугунги кунда ҳам Тирнинг ҳозирги сув иншоотларида фойдаланилади.
Рас ал-Айн راس العين | |
|---|---|
| Қишлоқ | |
|
| |
| 33°13′41″Н 35°13′02″Э / 33.22806°Н 35.21722°Э{{#cоординатес:}}: cаннот ҳаве море тҳан оне примарй таг пер паге | |
| Мамлакат | Ливан |
| Муҳофаза | Жанубий Ливан |
|
| |

Бу жой 3-асрга оид Реҳоб мозаикасида Рош Майя (фаввора боши) номи билан тилга олинган[4].
1881-йилда Фаластин тадқиқот жамғармасининг Ғарбий Фаластин бўйича тадқиқоти (СWП) ҳудудни қуйидагича тасвирлайди: „Тошдан қурилган қишлоқ, тахминан 100 нафар шиадан иборат, текисликда, анжир, анор, тут ва зайтун боғлари билан ўралган. Қишлоқ ва атрофида бешта тегирмон ишлаяпти, жуда кўпи вайрон бўлган[5].“
Тадқиқот сув йўлларини ҳам эслаб ўтган: Бу узун акведук орқали қадимги Тирни таъминлаган булоқ боши ҳисобланади. Булоқлар, худди Табғада бўлгани каби, тўртта мустаҳкам қурилган сув омбори билан ўралган бўлиб, улар орқали сув ўн беш футдан йигирма фут баландликкача кўтарилади, бунинг учун сув ўтказгичи бир оз пасайиб, сувни Тиргача ўтказувчанликкаа олиб келиши мумкин. Бу сув ҳавзаларининг деворлари катта, яхши ўралган тошдан ясалган бўлиб, қалинлиги ҳар хил. Тошлар бирлаштирилиб, ички томондан қаттиқ семент билан қопланган. Асосий сув омбори саккиз бурчакли шаклга эга, томонлари нотекис узунликда. Унинг диаметри олтмиш олти фут, ердан йигирма беш фут баландликда. Қўллаб-қувватловчи деворлар жуда қалин бўлиб, бир қисмида замонавий таъмирлаш излари бор. Уларнинг қияликлари шунчалик юмшоқки, булоқ атрофида саккиз фут кенгликдаги кенг чегарага чиқиш қийин эмас[6]."
Манбалар
Адабиётлар
- Cондер, C.Р.; Китченер, Ҳ.Ҳ.. Тҳе Сурвей оф Wестерн Палестине: Мемоирс оф тҳе Топограпҳй, Орограпҳй, Ҳйдрограпҳй, анд Арчаэологй. Лондон: Cоммиттеэ оф тҳе Палестине Эхплоратион Фунд, 1881.
- Cондер, C.Р.; Китченер, Ҳ.Ҳ.. Тҳе Сурвей оф Wестерн Палестине: Мемоирс оф тҳе Топограпҳй, Орограпҳй, Ҳйдрограпҳй, анд Арчаэологй. Лондон: Cоммиттеэ оф тҳе Палестине Эхплоратион Фунд, 1883. (п. 432)
- Гуéрин, В.. Десcриптион Гéограпҳиқуэ Ҳисториқуэ эт Арчéологиқуэ де ла Палестине (Френч). Парис: Л'Импримериэ Натионале, 1880. (пп. 203-208)
- Палмер, Э.Ҳ.. Тҳе Сурвей оф Wестерн Палестине: Арабиc анд Энглиш Наме Лисц Cоллеcтед Дуринг тҳе Сурвей бй Лиэутенанц Cондер анд Китченер, Р. Э. Транслитератед анд Эхплаинед бй Э.Ҳ. Палмер. Cоммиттеэ оф тҳе Палестине Эхплоратион Фунд, 1881.
- Робинсон, Э.; Смитҳ, Э.. Библиcал Ресеарчес ин Палестине, Моунт Синаи анд Арабиа Петраэа: А Жоурнал оф Травелс ин тҳе еар 1838. Бостон: Cроcкер & Бреwстер, 1841.
- Сафраи, З. (1977). "Маргинал Нотес он тҳе Реҳоб Инсcриптион" (ҳе). Зион: Ҳисториcал Соcиэтй оф Исраэл 1977: 1–23.
Ҳаволалар
- Сурвей оф Wестерн Палестине, Мап 1: ИАА (Wайбаcк Мачине сайтида 2024-10-07 санасида архивланган), Wикимедиа cоммонс
- Рас эл-Аин, ин тҳе Тйре Дистриcт, Лебанон