Vatvot: Versiyalar orasidagi farq
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Vatvot | Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Olim bilgiqutisi | |||
| ismi = Vatvot | |||
| tasvir = 'Ali ibn Abi Talib - Illuminated Incipit Page with Titlepiece - Walters W6151B - Full Page.jpg | |||
| izoh = Vatvotning „Yuz hikmat“ asarining muqaddima sahifasi | |||
| asl_ismi = Muhammad bin Abduljalol al-Umariy | |||
| tavallud_sanasi = {{taxminan}} 1087-yil | |||
| tavallud_joyi = [[Balx]] | |||
| vafot_sanasi = 1182/3 (97 yoshda) | |||
| vafot_joyi = [[Xorazm]] | |||
| fuqaroligi = [[Xorazmshohlar davlati]] | |||
| kasbi = [[Kotib]], [[shoir]], adabiyotshunos | |||
}} | |||
'''Vatvot'''<ref group="izoh">'''Vatvot''' ({{lang-fa|وطواط}}) – koʻrshapalak, uchar sichqon, adibning jussasi kichikligiga ishora.</ref>, '''Rashididdin''', '''Rashid''' (taxalluslari; asl ismi '''Muhammad bin Abduljalol al-Umariy'''; 1087-yil, [[Balx]] – 1177 yoki 1183-yil, [[Xorazm]]) – shoir, adabiyotshunos olim. | |||
== Hayoti == | |||
[[Balx]]ning „Nizomiya“ madrasasida taʼlim olgan, [[falsafa]], [[adab]] haqidagi ilmlarni chuqur oʻrgangan. Keyinchalik [[Xorazm]]ga kelib, [[Xorazmshoh Otsiz]] (1127—56) saroyida ijod qilgan. „Saʼd-al-mulk“ („Mamlakat baxti“) faxriy unvoniga sazovor boʻlgan. [[Fors tili|Fors]] va [[arab tili|arab tillarida]] yozgan. [[Gʻazal]], [[ruboiy]], [[qita]]larida adolat, odamiylik, insoniy muhabbatni ulugʻlagan. Qasidalari xorazmshohlarga bagʻishlangan. Sheʼriyat nazariyasiga oid „Hadoiq as-sehr fi daqoiq ash-sheʼr“ („Sheʼriy nozikliklardan sehr bogʻlari“) asari 1156-yilgacha [[Xorazm]]da yozilgan. Unda [[tajnis]], [[sajʼ]], [[zulqofiyatayn]], maqlubi mustavi, savol-javob kabi sheʼriy sanʼatlar haqida soʻz yuritilgan. Asar keyingi davr shoir va adabiyot olimlariga qoʻllanma sifatida xizmat qilgan. Adabiyotshunos [[Sharafiddin Romiy]] (<nowiki>XIV</nowiki> asr) bu asarga „Hadoiq al-haqoyiq“ („haqiqat bogʻlari“) nomli sharh yozgan. [[Shams Qays Roziy]], [[Ataulloh Xusayniy]] sheʼriy sanʼatlar haqidagi asarlarida unga murojaat qilganlar. [[Bobur]] ham „Muxtasar“ risolasida Vatvotni tilga olgan{{OʻzME-V}}. | |||
== Izohlar == | |||
{{manbalar|group="izoh"}} | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
{{OʻzME}} | |||
{{shoir-stub}} | |||
{{tashqi havolalar}} | |||
[[Turkum:Shoirlar]] | |||
[[Turkum:Adabiyotshunoslar]] | |||
[[Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| Vatvot | |
|---|---|
| Muhammad bin Abduljalol al-Umariy | |
 Vatvotning „Yuz hikmat“ asarining muqaddima sahifasi | |
| Tavalludi |
tax. 1087-yil Balx |
| Vafoti |
1182/3 (97 yoshda) Xorazm |
| Fuqaroligi | Xorazmshohlar davlati |
| Kasbi | Kotib, shoir, adabiyotshunos |
Vatvot[izoh 1], Rashididdin, Rashid (taxalluslari; asl ismi Muhammad bin Abduljalol al-Umariy; 1087-yil, Balx – 1177 yoki 1183-yil, Xorazm) – shoir, adabiyotshunos olim.
Hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Balxning „Nizomiya“ madrasasida taʼlim olgan, falsafa, adab haqidagi ilmlarni chuqur oʻrgangan. Keyinchalik Xorazmga kelib, Xorazmshoh Otsiz (1127—56) saroyida ijod qilgan. „Saʼd-al-mulk“ („Mamlakat baxti“) faxriy unvoniga sazovor boʻlgan. Fors va arab tillarida yozgan. Gʻazal, ruboiy, qitalarida adolat, odamiylik, insoniy muhabbatni ulugʻlagan. Qasidalari xorazmshohlarga bagʻishlangan. Sheʼriyat nazariyasiga oid „Hadoiq as-sehr fi daqoiq ash-sheʼr“ („Sheʼriy nozikliklardan sehr bogʻlari“) asari 1156-yilgacha Xorazmda yozilgan. Unda tajnis, sajʼ, zulqofiyatayn, maqlubi mustavi, savol-javob kabi sheʼriy sanʼatlar haqida soʻz yuritilgan. Asar keyingi davr shoir va adabiyot olimlariga qoʻllanma sifatida xizmat qilgan. Adabiyotshunos Sharafiddin Romiy (XIV asr) bu asarga „Hadoiq al-haqoyiq“ („haqiqat bogʻlari“) nomli sharh yozgan. Shams Qays Roziy, Ataulloh Xusayniy sheʼriy sanʼatlar haqidagi asarlarida unga murojaat qilganlar. Bobur ham „Muxtasar“ risolasida Vatvotni tilga olgan[1].
Izohlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Fayl:National Encyclopedia of Uzbekistan logo.png „Vatvot“, Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (V-harfi). Toshkent: „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi“ Davlat ilmiy nashriyoti, 2000–2006-yillar.
 | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
 | Yozuvchi, shoir yoki dramaturgga oid uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |