Рататоуилле (франсузча: рататоуилле ; " рата " дан — умумий тилда озиқ-овқат ва феъл "тоуиллер " — аралаштирмоқ, аралаштирмоқ) — кўп жиҳатдан венгер лечо ўхшаш қалампир, бақлажон ва қовоқдан тайёрланган Прованс ошхонасининг анъанавий сабзавотли таомидир.

Рататуй

Ҳикоя

Каламушнинг биринчи рецепти 1778-йилдаги ошхона китобида келтирилган [1]. Дастлаб замонавий „Ница“ ҳудудида пайдо бўлган Рататоуилле ёзда уни янги сабзавотлардан пиширган камбағал деҳқонлар учун таом бўлиши керак эди. Асл рецепти қовоқ, помидор, қалампир, пиёз ва саримсоқ эди. Бақлажон ҳам таомнинг замонавий версиясига қўшилади.

Прованс ошхонасида маҳаллий зираворлар қўлланади — ҳар қандай ошпазнинг ошхонасида мавжуд бўлган Прованс ўсимликлари : арпабодиён, розмарин, зира, ялпиз, райҳон ва труффлес. Ушбу зираворлар туфайли Прованс ошхонасининг ҳар бир таоми таниб бўлмас даражада ўзгаради. Хусусан, " Рататоуилле " мултфилмидан Ремйнинг ошпазлик таъми ана шу зираворлар асосида яратилган. Таом италян-Ўрта эр денгизи таомидир ва шакли мутлақо франсуз [2].

Бошқа мамлакатларда сиз шунга ўхшаш ёки ўхшаш таомни топишингиз мумкин, аммо у бошқа номга эга. Мисол учун, италян ошхонасида бу таом капоната, испан тилида — писто, туркчада — имам-баялдй [3], каталан тилида — самфаина[4] ва венгрияда — „лечо“ деб аталади. Россияда у дейилади сабзавотли рагу . Ва бу таомларнинг барчаси бир хил ингредиэнтлардан тайёрланган бўлса ҳам, улар сезиларли таъмга эга. Пишириш жараёнида сабзавот турлари, ишлатиладиган ўтлар ва зираворлар, шунингдек, таомни яратиш технологияси катта рол ўйнайди.

Тайёргарлик

Гуардиан озиқ-овқат журналисти „Фелиcитй Cлоаке“ 2016-йилда каламушнинг нисбатан яқинда келиб чиқишини ҳисобга олган ҳолда ёзган эди (у биринчи марта 1877-йилда пайдо бўлган, уни тайёрлашнинг турли усуллари мавжуд [5]. „Лароуссе гастрономиқуэ“ таъкидлашича, „пуристларга кўра, ҳар хил сабзавотларни алоҳида пишириш керак, сўнгра улар силлиқ, қаймоқсимон мустаҳкамликка эришгунча бирлаштирилиши ва аста-секин бирга пиширилиши керак“, шунда (Лароуссе қўмитаси раиси Жоэл Робучоннинг сўзларига кўра) „ҳар бир сабзавот ҳақиқий таъмга эга бўлади. ўзида[6]“.

Қизиқ фактлар

  • аомнинг „рататоуилле“ номи Оноре де Балзакнинг „Ҳаётдаги биринчи қадамлар“ (1842-йил) ҳикоясида қайд этилган[4].
  • Францияда яшовчи Ф. И. Чалиапин, меҳмонларни „татар салатаси“ деб таъкидлаб, тез-тез ва ирода билан муомала қилди.
  • Франсуз тилини яхши билган А. Н. Вертинский „ ғалати сўз“ рататоуилле „Волга — Кама сўзи“ ни, Чалиапин осонликча ишлатадиган ва „ҳеч ким билмайдиган“ сўзлардан бирини қабул қилган.
  • Баъзи франсуз эртакларида сичқон ва қурбақалардан каламуш тайёрлаётган жодугарлар тасвирланган[4].
  • "Рататоуилле" мултфилмида муаллифнинг каламуш рецепти асл хизмат билан қўлланади.
  1. ↑ Мария Шамфарова. „Рататуй: история, рецепт и советы шеф-повара из Прованса“. ВокругСвета.ру (2014-йил 29-июн). 2017-йил 6-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 13-июл.
  2. ↑ „Маргарита — Рататуй из «Рататуя»“. 2017-йил 24-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 13-сентябр.
  3. ↑ „Ресторанные мифы: Рататуй“. 2015-йил 10-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 9-июл.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 „Рататуй - история, рецепт и советы шеф-повара из Прованса“. 2015-йил 11-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 9-июл.
  5. ↑ „Ҳоw то маке перфеcт рататоуилле“ (эн). тҳе Гуардиан (2010-йил 15-июл). 2020-йил 11-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 29-сентябр.
  6. ↑ , 2008.