Рахмет Сеидов (туркм. Rehmet Seýidow; 1910-йил, Акдер қишлоғи, Хива хонлиги – 1955-йил 18-январ, Туркманистон ССР) – туркман совет шоири, ношир, либреттист, таржимон, муҳаррир. Туркманистон халқ ёзувчиси (туркм.Тüркменистанйň ҳалк ýазйжйсй)[1].

Рахмет Сеидов
Файл:Рахмет Сеидов.жпг
Таваллуди 1910-йил
Вафоти 18-январ 1955-йил
Туркманистон ССР
Фуқаролиги совет
Касби ёзувчи

Ҳаёти

Хива хонлиги ҳудудидаги Акдер қишлоғида (ҳозирги Лебап вилояти) туғилган.

1925-йилдан у вилоят мактаб-интернатида етим болалар билан бирга тарбияланган. 1926-йилда Чоржўй ўрта касб-ҳунар билим юртига ўқишга қабул қилинган ва 1930-йилда уни муваффақиятли тугатган. 1931-йилда Бойнузин қишлоғидаги мактабнинг директори бўлиб ишлаган. 1931—1935-йилларда Ашхобод педагогика институтининг тил ва адабиёт факултетида таҳсил олган. 1935-йилда Ашхобод педагогика институтини тамомлаган[2].

1935—1937-йилларда Карки педагогика билим юрти бўлим мудири, 1937—1939-йилларда Туркман давлат нашриёти муҳаррири, 1939—1941-йилларда Ашхобод киностудиясида адабиёт бўлими мудири, 1941—1942-йилларда Туркманистон газетаси ношири. 1942—1950-йилларда Туркманистон ахборот агентлиги муҳаррири, 1950-йилдан умрининг охиригача Туркманистон Ёзувчилар уюшмаси котиби лавозимларида ишлаган[2].

Ижоди

У 1932-йилда шоир сифатида илк асарларини чиқара бошлаган. Рахмет Сеидовнинг 30-йиллар – 40-йилларнинг бошларидаги ижоди (Доч Лебаба, 1939-йил; Патриоти, 1942-йил ва бошқа шеърлари) халқ оғзаки ижоди билан чамбарчас боғлиқ[3].

1941—1945-йиллардаги Улуғ Ватан уруши даврида ватанпарварлик руҳидаги етук реалистик асарлар (Туркменам, Подполковнику Белявский ва бошқалар) яратган. Замонавий сюжетдаги биринчи миллий опера Счастливая молодост (мусиқи А. К. Корчмарев (1942-йил)) либреттосининг муаллифи (А. Н. Афиногенов билан бирга). 1946-йилда Три свадби в доме опереттасини яратган.

У жаҳон адабиётининг кўплаб машҳур ёзувчи ва шоирларининг асарларини туркман тилига таржима қилиш билан шуғулланган. М. Лермонтов шеърларини таржима қилган. Шоирнинг ўз шеърлари ҳам рус, украин ва бошқа тилларга таржима қилинган.

1941-йилда унинг ўрта мактаб ўқувчилари учун ёзилган Учебник для юних грамотеев дарслиги нашр этилган.

1995-йилда Рахмет Сеидовга мамлакат маданияти ва санъати ривожига, туркман адабиётини замонавий асарлар билан бойитишга, ёшларни чексиз муҳаббат руҳида тарбиялашга қўшган қимматли ҳиссаси учун вафотидан кейин Туркманистон халқ ёзувчиси фахрий унвони берилган[3].

2013-йилда Туркман давлат нашриёти томонидан шоирнинг Рахмет Сеидов шеърий тўплами нашр этилди.

1949-йилдан КПССга аъзо бўлган[3].

Манбалар

  1. ↑ „Сеидов, Рахмет — статья из Большой советской энциклопедии. . 2012“.
  2. ↑ 2,0 2,1 „Реҳмет Сеýидоw“. 2023-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 16-октябр.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Туркменская Совецкая Энсиклопедия. – Т. 3. – С. 403.