Refat Appazov sahifasining manbasini koʻrish

{{Olim bilgiqutisi
| ismi                  = Refat Appazov
| tasvir                = 
| tasvir_eni            =
| izoh                  =
| tavallud_sanasi      = {{tugʻilgan sanasi|1920|09|08}}
| tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Simferopol}}
| vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2008|04|18|1920|09|08}}
| vafot_joyi = Korolev
| istiqomat_joylari =
| fuqaroligi = {{SSSR}} → {{RUS}}
| millati =
| sohasi = Muhandis
| ish_joylari =Bauman nomidagi Moskva davlat texnika universiteti
| institutlar =
| alma_mater =
| tezis_sarlavhasi =
| akademik_rahbarlari =
| mashhur_shogirdlari =
| mashhur_ishlari =
| oʻtkazayotgan_taʼsiri =
| koʻrsatgan_taʼsiri =
| mukofotlari = {{Lenin ordeni}} {{Mehnat Qizil Bayroq ordeni}}
| turmush_oʻrtogʻi =
| dini =
| vebsayt =
}}
'''Refat Fazilovich Appazov''' ([[Qrimtatar tili|qrimtatarcha]]: ''Refat Fazıl oğlu Appazov'', [[1920-yil]] [[8-sentyabr]], [[Simferopol]] — [[2008-yil]] [[18-aprel]], Korolev, [[Moskva viloyati]]) — Qrim tatarlaridan boʻlgan sovet va rus olimi. Texnika fanlari doktori, professor, [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] Davlat mukofoti laureati (1980)<ref name="Мозжорин">{{книга
 |автор         = [[Мозжорин, Юрий Александрович|Ю. А. Мозжорин]]
 |заглавие      = Дороги в космос
 |ссылка        = https://books.google.ru/books?id=Jk4qAQAAIAAJ&q=%22Аппазов%22+Государственной+премии&dq=%22Аппазов%22+Государственной+премии&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwjt_JDwi7_TAhWjJJoKHcQkBiAQ6AEINTAE
 |место         = {{М.}}
 |издательство  = МАИ
 |год           = 1992
 |том           = 2
}}</ref>. S. P. Korolev boshchiligida u SSSR kosmik dasturi boʻyicha OKB-1da ishlagan.

== Hayoti ==
Refat Appazov [[1920-yil]] [[8-sentyabr]]da [[Simferopol]]da [[Qrim tatarlari]] oilasida tugʻilgan<ref name="kik-sssr">{{cite web |url=http://www.kik-sssr.ru/0.6.3_NII-4_Bfzhinov.htm |title=Воспоминания ветеранов НИИ-4 и ОКБ-1 |publisher=kik-sssr.ru |accessdate=2017-04-25 |archive-date=2017-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170426060324/http://www.kik-sssr.ru/0.6.3_NII-4_Bfzhinov.htm |deadlink=no }}</ref>. Dastlab u tatar sakkiz yillik maktabida oʻqigan, keyin esa Yalta rus oʻn yillik maktabiga oʻtgan. [[1939-yil]]da maktabni tugatib, Moskva oliy texnika universitetiga oʻqishga kirdi<ref name="kirimtatar">{{cite web |url=http://kirimtatar.com/index.php?option=com_content&task=view&id=20 |title=Рефат Аппазов: "Я никогда не переставал чувствовать себя крымским татарином" |author=[[Бекирова, Гульнара Тасимовна|Гульнара Бекирова]] |publisher=kirimtatar.com |accessdate=2017-04-25 |archive-date=2017-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170426055634/http://kirimtatar.com/index.php?option=com_content&task=view&id=20 |deadlink=no }}</ref>. [[Ulugʻ Vatan urushi]] yillarida u bir yarim yilni Izjevskdagi institutda oʻtkazdi, u yerda oʻqish bilan bir qatorda fabrikada frezer boʻlib ishladi. Qrim tatarlarini deportatsiya qilish paytida Appazov vatanidan uzoqda edi, shuning uchun bu unga taʼsir qilmadi.

[[1946-yil]]da u oʻqishni tugatdi va [[Moskva]] yaqinidagi Kaliningradga (hozirgi Korolev) Raketasozlik ilmiy-tadqiqot institutiga aylantirilgan sobiq artilleriya zavodiga ishga yuborildi. U nemis V-2 raketalarini oʻrganish uchun [[Germaniya]]ga xizmat safari bilan borgan va u yerda OKB-1 bosh konstruktori S. P. Korolev bilan uchrashgan. Uning rahbarligida SSSR kosmik dasturida ishlagan. 1961-yildan 1988-yilgacha NPO Energiada ballistika boʻlimi boshligʻi edi. 1959—1993-yillarda Moskva aviatsiya institutida dars bergan<ref name="islamrf">{{cite web |url=http://www.islamrf.ru/news/umma/events/2532/ |title=21-04-08 Умер выдающийся крымскотатарский ученый и общественный деятель |publisher=islamrf.ru |accessdate=2017-04-25 |archive-date=2017-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170425204800/http://www.islamrf.ru/news/umma/events/2532/ |deadlink=no }}</ref>.

U R-1 ballistik raketasi, birinchi Sovet yadroviy raketasi, Yerning birinchi sunʼiy yoʻldoshi va birinchi qitʼalararo raketani yaratishda ishtirok etgan. U insonning kosmosga birinchi parvoziga tayyorgarlik koʻrishda ishtirok etdi, birinchi aloqa sunʼiy yoʻldoshlarida, [[Oy]], [[Venera]] va [[Mars]]ga parvozlar loyihalarida, boshqariladigan va transport kosmik kemalarida, Energia-Buran dasturida ishladi.

1987-yildan Qrim-tatar milliy harakatida faol ishtirok etdi. 1990—1991-yillarda V. X. Dogujiyev raisligidagi Qrim tatarlari muammolari boʻyicha davlat komissiyasida ishlagan. 1991-yilda Qrim-tatar xalqi qurultoyiga delegat boʻlgan. 1991—1995-yillarda Qrim-tatar xalqi majlisi prezidiumi aʼzosi boʻlgan. Keyinchalik u Moskva Qrim-tatar jamiyati boshqaruvi aʼzosi boʻlgan. 2001-yilda uning „Yurak va xotiradagi izlar“ nomli xotiralar kitobi chop etildi.

2008-yil 18-aprelda Korolevda vafot etdi. U oʻz vasiyatiga koʻra Qrimda dafn qilindi<ref>{{cite web |url=http://kirimtatar.com/index.php?option=com_content&task=view&id=517 |title=ВСПОМИНАЯ РЕФАТА АГЪА… |author=Гульнара Бекирова |publisher=kirimtatar.com |accessdate=2017-04-25 |archive-date=2017-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170426055631/http://kirimtatar.com/index.php?option=com_content&task=view&id=517 |deadlink=no }}</ref>.

== Adabiyotlar ==
* ''Р. Ф. Аппазов, С. С. Лавров, В. П. Мишин.'' Баллистика управляемых ракет дальнего действия. — М. : Наука, 1966. — 307 с.
* ''Р. Ф. Аппазов.'' Расчет траекторий баллистических ракет. — М., 1969. — 65 с.
* ''Р. Ф. Аппазов, О. Г. Сытин.'' Методы проектирования траекторий носителей и спутников Земли. — М. : Наука, 1987. — 439 с.
* ''Р. Ф. Аппазов.'' Следы в сердце и в памяти. — Симферополь.: Издательство «ДОЛЯ», 2001. — 415 с.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Appazov, Refat}}
[[Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Hurmat Belgisi ordeni sohiblari]]
[[Turkum:SSSR Davlat mukofoti laureatlari]]
[[Turkum:Qrimda dafn etilganlar]]