Reniy
| 75 | Рений
|
Ре | |
| 4ф145д56с2 | |
Рений (лотинча Рҳениум), Ре — Менделеев даврий системасининг ВИИ гуруҳига мансуб кимёвий элемент. Тартиб рақами 75; атом массаси 186, 207. Рений табиатда икки изотоп ҳолида учрайди; бири — барқарор изотоп 185Ре (37,07%) ва иккинчиси — кучеиз радиактив изотоп л87Ре(62,93%, Ту^ЙУ11 йил)дир. Рений элементини Рений ва Рений Ноддаклар 1925-йилда колумбит минералидан топдилар. Рений номи Германиядаги Рейн дарёсининг лотинча номи (Рҳенус^аҲ олинган. Рений Ер пўстининг масса жиҳатидан 710~8% ини ташкил этади. У тарқоқ элемент, кўпинча молибден, волфрам, тантал, платина, мис рудаларида, айниқса, молибденит минералида кўп.
Рений оч кулранг оғир металл, суюқланиш температураси 3180°, кайнаш температураси 5900°, зичлиги 21,03 г/см³. Рений оддий температурада ҳавода ўзгармайди, суюлтирилган кислоталар билан реаксияга киришмайди. Ҳавода юқори температурада қиздирилса, унинг бир неча оксидлари (РеО3, Ре2О7) ҳосил бўлади. Ренийнинг ўз бирикмаларидаги валентлиги —1 дан +7 гача. Рений нинг валентлиги 4, айниқса, 7 бўлганида барқарор бирикмалар ҳосил бўлади. Рений қиздирилганида олтингугурт ва галогенлар билан бирикади, водород билан бирикмайди, у водородни ютиши мумкин. Консентрланган ҲCИ, ҲФ ва Ҳ2СО4 да эрийди. Ренийнинг фторидлари (РеФ7, РеФ6, РеФ5,) Ренийга фтор таъсир эттириб олинади. Ренийнинг хлориди РеCИ5, металл Ренийга хлор таъсир эттириб ҳосил қилинади. Ренийнинг 3 та оксиди маълум: РеО2— қора тусли, РеО3 — қизил ва кўк тусли, Ре2О7 — сариқ тусли кристалл модда. Рений (ВИ) оксид РеО3 ва рений (УП)оксид РеО7 — кислотали оксидлар жумласига киради. РеО3 га мувофиқ келадиган кислота Ҳ2РеО4 олинган эмас; лекин унинг беқарор тузлари маълум. Ре2О7 га мувофиқ келадиган перренат кислота ҲРеО4 фақат сувдаги эритма ҳолида мавжуд. Бу эритма рангеиз, Перренат кислотанинг барқарор тузлари (Мас, КРеО4НҲ4РеО4) маълум.
Ренийнинг паст валентли (+1, +2) бирикмалари ниҳоятда беқарор бўлиб, фақат кучли қайтарувчилар иштирокида ҳосил бўлади. Ренийнинг РеС2 ва Ре2С7 таркибли сулфидлари олинган.
Рений комплекслар ҳосил қилишга ниҳоятда мойилдир. У ҳар қандай валентли ҳолатда ҳам комплекслар ҳосил қила олади. Масалан, РеCл5 ни консентрланган НС1 га солинса, Ҳ2[РеCл6] таркибли комплекс ҳосил бўлади.
Рений аммоний (ёки калий) перренатни ёхуд Рений оксидларини водород оқимида қайтариш йўли билан олинади. Ундан ташқари, Рений галогенидларини юқори температура даволфрам симда парчалаб ҳам соф Рений олиш мумкин.
Рений электротехника, кимё технологияси, вакуум техникаси ва бошқа соҳаларда кенг қўлланади. Таркибида Рений бўлган катализаторлар аммиак ва метанни оксидлаш, этиленни гидрогенлаш каби реаксияларни тезлаштиради. Рений турли аниқ асбоблар ясашда, металларнинг сиртини крплашда ишлатилади.[1]
Манбалар
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Кимёга оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |