Revgariy Xoja Orif

Хожа Ориф Ревгарий ибн Исмоил (1165—1262) — нақшбандия тариқатидаги шайхлар ворислигининг олтин занжиридаги 11-маънавий ҳалқадир. Нақшибандиянинг пешвоси бўлган бутун ҳожеғонийликда зикрни яна „очиқ“ қилиб қўйган у зот эди. Ревгарий умрининг сўнгги йилларида зикрни овоз чиқариб айтишни афзал кўрган. Буни ўз вориси Маҳмуд Фағнавийга ўргатиб, одамларни жаҳолат уйқусидан уйғотишни, уларнинг эътиборини зикрга ҳам қаратишни орзу қилган. Балки шунинг учундирки, у „Пишува-и орифон“ номи билан тилга олинган.

Ревгарий Хожа Ориф
Таваллуди	1165-йил
Вафоти	1262-йил Шофиркон, Бухоро

Биографияси

1165-йилда Ревгар қишлоғида туғилган. Бу қишлоқ Бухородан 40 километр, Ғиждувондан 10 километр узоқликда, ҳозирги Ўзбекистондан жойлашган. Хожа Ориф Ревгарий бошланғич диний билимларни олгач, ўша даврнинг энг улуг‘ шайхи Абдулхолиқ Ғиждувоний ҳузурига кирди. Унинг шогирдлиги узоққа чўзилмади ва тез орада у бошқаларга раҳбар бўлишга рухсат олди. Шайхлари вафот этиб, ўз ўрнини эгаллаганларида ўттиз беш ёшда эди. Унинг раҳбарлиги узоқ эди. У қарийб бир юз эллик йил яшаган деб ишонилади, аммо, агар у вафот этганида у юз ёшда бўлган деб тахмин қилсак, унинг вафот этган санасини 1262-йил деб ҳисоблаш мумкин.

Ташқи кўриниши

У ўрта бўйли, кўзлари қисиқ, ярим ойдек юзида эди. Қошлари ярим ойдек ингичка эди. Унинг териси пушти оқ рангда бўлиб, ҳар доим ёқимли ҳид чиқаради. Илмда, хушхўрликда, Аллоҳдан қўрқишда, дунёвий ишлардан сақланишда, ибодатда ва суннатга амал қилишда унга тенги йўқ эди.

Абдулхолиқ Ғиждувоний билан танишиши

„Жомиул Караматул-Аулия“ китоби муаллифи Набхоний Ориф Ревгарийнинг ўзининг устози Абдулхолиқ Ғиждувоний билан танишиши ҳақида шундай дейди:

Хожа Ориф дастлаб бухоролик олимлардан бирининг шогирди эди. Бир куни у шаҳар бозорига бориб, Абдулхолиқ Ғиждувонийни учратади. Ғиждувоний гўшт олиш учун қассоб дўконига кириб, харид қилиб, чиқиб кетди. Унинг кўркам қиёфаси, обрў-эътиборидан қойил қолган Хўжа Ориф дарҳол унга ёрдам таклиф қилди: „Ижозат берсанг, юкингни кўтаришингга ёрдам бераман“, деди. Хожа Абдулхолиқ бу таклифни рад этмади ва — Хўш, ўғлим, агар хоҳласанг, уни олиб, мен билан бизнинг уйимизга кел, деди. Хожа Абдулхолиқ уй дарвозасига етиб: Хизматингиз учун раҳмат. Ва, эҳтимол, бир соатдан кейин тушлик учун. Хожа Ориф шайхни рад этишга жур’атини топа олмай, Абдулхолиқ ҳожининг таклифини қабул қилишга мажбур бўлади ва ниҳоят, уни ўқишни ташлаб, Ғиждувоний мажлисларида қатнаша бошлайди. Бироқ собиқ домла Ориф шогирдини қўйиб юборишни истамади, уни ҳар қандай йўл билан қайтаришни истади. Тасаввуф шайхларига, тариқатга эргашувчиларга минг лаънат айтди, дейишади. Аммо Ориф у билан баҳслашмагани яхшироқ эканини ўйлаб, ҳаммасини бузиб ташлади. Бир куни тушида у ўша ўқитувчининг ёмон иш қилаётганини кўрди. Эртаси куни улар учрашиб, яна тасаввуф шайхларини ҳақорат қила бошлаганларида, Хожа Ориф бунга чидай олмай: „Сизлар нафақат жирканч ишлар қиласиз, балки бизни тасаввуф йўлидан адаштирмоқчи бўлаяпсизлар“, деб домлани барча шогирдлари олдида ноқулай аҳволга солиб қўйдилар ва шу шогирдларидан бири билан Абдулвакхон домланинг олдига ўтиб кетди.

Ўлими

У Бухородан қирқ километр узоқликдаги Шофирконда дафн этилган.

Ревгарий „Бухоролик шайхлар ичида энг тақводори“ лақабини олган. У ҳақидаги маълумотлар жуда кам ва бошқа кўплаб Накшибандия шайхларига нисбатан ҳам вазият бир хил.

Адабиётлар

• Ҳаққул И., Хожа Ориф Моҳитобон, Т., 1996; Ҳофиз Таниш Бухорий, Абдулланома [1китоб], Т., 1999; Тримингем Дж. С, Суфийский ордени в исламе, М., 1989.
• Орифнома, Т., 1994.
• Нафахатул-унс, (пер. Ламии Челеби), стр. 413;
• Рашахат, стр. 38;
• ал- Хадаикул-вардиййя, стр. 119;
• Набхани, Джамиу караматил-аулия, ИИ, стр. 136;
• Адаб Рисалеси, стр.47;
• ад-Дурарун-надид, стр. 29;
• Хадикатул-аулия, ИИ, стр. 28-29;
• Иргамул-Марид, стр. 53-54;
• Иргамул-Марид Пер. стр.66-67.