Richard Thaler
Ричард Тҳалер (инглизча: Ричард Ҳ. Тҳалер – Талер; 1945-йил 12-сентябр, Шарқий Оранге, Ню-Жерси, АҚШ) – америкалик иқтисодчи. Хулқ-атвор иқтисодиёти соҳасига қўшган ҳиссаси учун 2017-йилги иқтисодиёт бўйича Алфред Нобел мукофоти лауреати[1][2][3][4][5].
| Ричард Тҳалер | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
1945-йил 12-сентябр |
| Мукофотлари | Иқтисодиёт бўйича Нобел мукофоти (2017) |
Чикаго университети бизнес мактабининг хулқ-атвор фанлари[эн] бўйича фахрий профессори[6][7].
Биографияси
Эаст Оранге шаҳрида (Эссекс округи, Ню-Жерси) яҳудий оиласида туғилган, учта ўғилдан бири эди[8][9]. Унинг отаси Алан Маурис Талер (1917, Торонто – 2004, Скоцдейл) актуарий бўлган ва ўз карерасининг охирига келиб, „Прудентиал“ суғурта компаниясининг катта вице-президенти бўлган. 1970-йилда Миллиман & Роберцон ширкатида[эн] ҳамкор бўлган[10][11]. Онаси – Розлин Мелников (1921, Бруклин – 2008, Скоцдейл) – мактаб ўқитувчиси эди[12][13]. У ўрта маълумотни хусусий Неwарк мактабида[эн], Кейс-Вест резерв университетида бакалавр (Кливленд, 1967-1970) ва ПҳД даражасини (Шервин Розен раҳбарлигида, 1974) Рочестер университетида олган.
Рочестер, Корнелл ва Чикаго университетларида дарс берган. Самуэлсон мукофоти совриндори (2005). Нобел мукофоти лауреати Даниэл Каҳнеман ва Амос Тверский билан қилган ишлари орқали молиявий-иқтисодий хулқ-атвор соҳасида назариётчи сифатида танилган. „Нудге назарияси“ (назорат қилинадиган танлов) муаллифи.
АҚШ президенти Барак Обаманинг маслаҳатчиларидан бири эди.
2015-йилда Талер 2008-йилги глобал молиявий инқирознинг хабарчиси – АҚШ ипотека бозорининг қулаши ҳақида ҳикоя қилувчи „Тҳе Биг Шорт“ филмида рол ўйнади. Иқтисодчи камеода пайдо бўлади, Селена Гомес билан биргаликда кўплаб қимор мухлислари ишонадиган „омадли қўл“ (муваффақиятли гаровлар серияси) феноменининг алдамчилигини тушунтиради. Унга кўра, "агар баъзи бир воқелик кетма-кет бир неча марта содир бўлса, кейинги сафар унинг содир бўлиши эҳтимоли кўпроқ бўлади[14].
Ричард Талер иқтисодий қарорлар қабул қилиш таҳлилига реал эволюцион ва қийматга асосланган психологик тахминларни киритди. У одамларга хос когнитив тарафкашликларнинг тизимли оқибатларини, чегараланган рационаллик, ижтимоий имтиёзлар ва ўз-ўзини назорат қилмаслик каби инсоний хусусиятларни ва уларнинг индивидуал қарорлар қабул қилишига, шунингдек, бозорлар фаолиятига таъсирини аниқлади. Талер, шунингдек, одамларни оқилона хулқ-атвордан четга суриб қўядиган когнитив чекловларнинг молиявий бозорлар фаолиятига таъсирини ўрганадиган хатти-ҳаракатлар молияси соҳасининг асосчиларидан биридир.
Манбалар
- ↑ „Пресс-релиз Нобелевского комитета“. 2018-йил 10-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-октябр.
- ↑ „Wиннерс оф тҳе Нобел Призе фор Эcономиcс“. Энcйcлопæдиа Британниcа. 2019-йил 15-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 16-феврал.(ингл.)
- ↑ Аппелбаум, Бинямин. „Нобел ин Эcономиcс Ис Аwардед то Ричард Тҳалер“ (9-октябр 2017-йил). Қаралди: 11-октябр 2017-йил.
- ↑ Гаутҳиэр-Вилларс, Давид. „Нобел Призе ин Эcономиcс Аwардед то Америcан Ричард Тҳалер“ (9-октябр 2017-йил). Қаралди: 11-октябр 2017-йил.
- ↑ Кейтон, Давид; Ҳеинтз, Жим. „Америcан Ричард Тҳалер wинс Нобел Призе ин Эcономиcс“. УСА Тодай. Ассоcиатед Пресс (9-октябр 2017-йил). Қаралди: 11-октябр 2017-йил.
- ↑ Тетлоw, Гемма. „Ричард Тҳалер аwардед 2017 Нобел призе ин эcономиcс“ (9-октябр 2017-йил). Қаралди: 11-октябр 2017-йил.
- ↑ Поллард, Никлас; Рингстром, Анна. „Wе'ре алл ҳуман: 'Нудге' тҳеорист Тҳалер wинс эcономиcс Нобел“. Реутерс (9-октябр 2017-йил). Қаралди: 11-октябр 2017-йил.
- ↑ „Ричард Тҳалер, wҳо реcогнизед тҳе ҳуманитй ин эcономиcс, wинс Нобел Призе“. 2017-йил 11-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 10-октябр.
- ↑ Ричард Тҳалер wинс Нобел Призе ин эcономиcс (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-10-12 санасида архивланган): У него эст братя Доналд и Морис.
- ↑ [прабоок.cом/wеб/персон-виэw.ҳтмл?профилеИд=197386 Ричард Ҳ. Тҳалер, эcономиcс эдуcатор]
- ↑ „Некролог отца — Алан Мауриcе Тҳалер“. 2017-йил 10-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 10-октябр.
- ↑ „Некролог матери — Рослйн Мелникофф Тҳалер“. 2017-йил 10-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 10-октябр.
- ↑ Меэр Мелников, некролог (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-04-14 санасида архивланган), Арлеэн Жаcобиус „Меер Мелникофф“ (Wайбаcк Мачине сайтида 2024-03-16 санасида архивланган): Родители матери, Исидор и Рахил Мелникови, эмигрировали в Америку из Борисова (тогда Минская губерния). Её брат Меэр Мелников (1918—2001), как и муж, бил актуариэм и вице-президентом компании Прудентиал.
- ↑ „Ричард Талер получает Нобелевскую премию по экономике“ (ру). ИноСМИ (2017-йил 9-октябр). 2017-йил 14-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 14-октябр.