Richat strukturasi (Mavritaniya)
Richat strukturasi arabcha: بنية الريشات | |
|---|---|
| Geologik obyekt | |
| 21°7′30″N 11°24′0″W / 21.12500°N 11.40000°W | |
| Mamlakat | Mavritaniya |
| Viloyat | Adrar |
| Yaqin shahar | Ouadane |
| Diametri | 40 km m |
| Aholisi (2026) |
0 |
|
| |
Richat strukturasi (shuningdek, „Sahroi Kabir koʻzi“ yoki Guelb er Richat) — Mavritaniyaning Sahroi Kabir choʻlidagi Ouadane shahriga yaqin joyda joylashgan gʻaroyib geologik tuzilma. Diametri qariyb 40 kilometrni tashkil etuvchi ushbu doirasimon obyekt oʻzining mukammal shakli tufayli koinotdan juda yaqqol koʻrinadi va uzoq vaqt davomida kosmonavtlar uchun moʻljal (oriyentir) vazifasini oʻtagan[1].
Kelib chiqishi haqidagi nazariyalar
Olimlar uzoq vaqt davomida ushbu gʻaroyib tuzilmaning qanday paydo boʻlgani ustida bahslashib kelishmoqda. Bugungi kunda bir nechta asosiy ilmiy va muqobil nazariyalar mavjud:
- Vulkanik va eroziya jarayonlari (Asosiy ilmiy nazariya): Zamonaviy geologlarning fikricha, Richat strukturasi — bundan qariyb 100 million yil avval yer qobigʻining koʻtarilishi va vaqt oʻtishi bilan shamol hamda suv eroziyasi (yeyilishi) natijasida hosil boʻlgan gumbazsimon relyefdir. Turli vaqtda shakllangan va turlicha yeyilgan togʻ jinslari hozirgi mukammal halqalarni hosil qilgan[2].
- Meteorit tushishi (Eski nazariya): Dastlab olimlar bu joyni ulkan meteorit urilishi natijasida hosil boʻlgan krater deb hisoblashgan. Biroq, tuzilma tubidan meteorit zarbasiga xos boʻlgan minerallar va oʻzgargan togʻ jinslari topilmagani sababli bu faraz rad etilgan.
- Atlantida afsonasi (Muqobil nazariya): Baʼzi tadqiqotchilar va havaskor tarixchilar Richat strukturasining oʻlchamlari va tuzilishi Platon tasvirlab ketgan afsonaviy yoʻqolgan shahar — Atlantidaning doirasimon meʼmorchiligiga juda mos kelishini taʼkidlashadi. Biroq, bu nazariya rasmiy ilm-fan tomonidan qoʻllab-quvvatlanmagan.
Geologik tuzilishi
Obyekt markazidan chetiga qarab turli davrlarga oid togʻ jinslari almashinib boradi. Markaziy qismida qadimiy Proterozoy erasi jinslari joylashgan boʻlsa, chekka halqalarida nisbatan yoshroq Ordovik davri qumtoshlari uchraydi.
Manbalar
- ↑ „The Richat Structure — NASA Earth Observatory“. NASA (2003-yil).
- ↑ „Richat Structure“. Encyclopædia Britannica. Britannica (2021-yil).