Rim Yanguzin
| Рим Янгузин | |
|---|---|
| Таваллуди |
15-ноябр 1941-йил Аючево қишлоғи, Стерлитамак тумани, Бошқирд АССР, РСФСР, СССР |
| Вафоти |
11-ноябр 2007-йил (65 ёшда) Уфа, Бошқирдистон Республикаси, Россия |
| Фуқаролиги |
|
| Касби | Этнограф |
| Соҳаси | Этнография, тарих |
| Иш жойлари | Бошқирдистон давлат университети |
| Таълими | Бошқирдистон давлат университети |
| Илмий даражаси | Тарих фанлари доктори |
| Илмий унвони | Профессор |
Рим Зайнигабитович Янгузин (бошқирдча: Рим Зәйнәғәбит улы Янғужин, 1941-йил 15-ноябр, Аючево қишлоғи, Стерлитамак тумани, Бошқирд АССР, РСФСР, СССР – 2007-йил 11 ноябр, Уфа, Бошқирдистон Республикаси, Россия) – совет ва рус этнографи, бошқирдларнинг этногенези ва этник тарихи муаммолари, шунингдек, анъанавий хўжалиги ва ижтимоий тузилишини ўрганган мутахассис. Тарих фанлари доктори (1990), профессор (1991).
Ҳаёти
Янгузин 1941-йил 15-ноябрда Бошқирд АССР Стерлитамак тумани, Аючево қишлоғида туғилган.
Ишимбой шаҳридаги 3-сонли ўрта мактабни (ҳозирда 2-сонли мактаб-интернат), 1964-йилда Бошқирд давлат университетининг (ҳозирги Уфа фан ва техника университети) тарих факултетини олтин медал билан тугатган. Янгузин Москва давлат университетининг этнография кафедраси аспирантурасида ўқиган ва 1969-йилда тарих фанлари номзоди илмий даражасини олиш учун номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган.
1968-йилдан Бошқирд давлат университетида (ҳозирги Уфа фан ва технология университети) ишлаган, СССР тарихи кафедраси катта ўқитувчиси, доцент, профессор ва мудир, 1991-йилдан эса Бошқирдистон тарихи ва этнографияси кафедраси мудири бўлиб ишлаган.
1989-йилда Ломоносов номидаги Москва давлат университетида „ХВИИИ—ХИХ асрларда бошқирд халқининг хўжалиги ва ижтимоий тузилиши“ („Хозяйство и социалная структура башкирского народа в ХВИИИ—ХИХ века“) мавзусида тарих фанлари доктори (мутахассислик 07.00.07 – этнография) илмий даражасини олиш учун номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган[1].
Илмий фаолияти
300 га яқин илмий ишлар муаллифи. Янгузин бир нечта этнографик экспедицияларнинг раҳбари ва ташкилотчиси бўлган, экспедиция давомида тўпланган материаллар Бошқирд давлат университети (ҳозирги Уфа фан ва технология университети) этнография музейида сақланиб келинмоқда.
Асосий илмий фаолияти бошқирдларнинг этногенези ва этник тарихи муаммоларига, шунингдек уларнинг анъанавий хўжалиги ва ижтимоий тузилишини ўрганишга бағишланган.
Илмий ишлари
Традиционний хозяйственний уклад башкир ХИХ столетия. Уфа, 1979; Хозяйство башкир дореволюционной России. Уфа, 1989. Из истории башкирских племен. Уфа, 1995; Земледелиэ и земелниэ отношения башкир в первой половине ХВИИИ в. Уфа, 1998; Этнография башкир (история изучения). Уфа, 2002; Происхождениэ башкирского народа. Уфа, БашГУ, 2003; Этнический состав населения Башкортостана. Уфа, 2007.
Мукофот ва унвонлари
Бошқирдистон Республикасида хизмат кўрсатган фан арбоби (1993)[2]; Россия Федерацияси олий касбий таълимининг фахрий ходими (1997); Бошқирд давлат университетининг фахрий профессори (2001); Россия Федерациясида хизмат кўрсатган фан арбоби (2002)[3].
Хотира
2008-йил 30-январда Бошқирд давлат университети (ҳозирги Уфа фан ва технология университети) Илмий кенгаши университетнинг этнографик музейига Р. З. Янгузин номини берди. Бошқирдистон ҳукуматининг қарори билан Стерлитамак тумани, Аючево қишлоғидаги ўрта умумтаълим мактабига Р. З. Янгузин номи берилган. 2009-йилда Зайнаб Биишева номидаги китоб нашриёти томонидан „Ёрқин йўл. Профессор Рим Зайнигабитдинович Янгузин ҳақида хотира“ („Светлий пут. Воспоминания о профессоре Риме Зайнигабитдиновиче Янгузине“) китоби чоп этилди[4]. 2011-йил 15-ноябрда Бошқирд давлат университетида (ҳозирги Уфа фан ва технология университети) атоқли олим, профессор Рим Янгузин таваллудининг 70 йиллигига бағишланган „Этнология ва тарихнинг долзарб муаммолари“ мавзусида Бутунроссия илмий-амалий конференсияси бўлиб ўтди. Унда тарихчилар, этнографлар, архивчилар, вазирлик ва идоралар вакиллари, Россиянинг турли шаҳарлари ва хориждаги жамоатчилик вакиллари ҳамда Рим Заинигабитович Янгузин номи билан бевосита ёки билвосита боғлиқ бўлганларнинг барчаси иштирок этишди[5]. 2011-йилда Уфада таниқли олим ва тарихчи Рим Янгузиннинг ёдгорлик лавҳаси очилди[6].
Манбалар
- ↑ Янгузин, Рим Зайнигабитович. Хозяйство и социальная структура башкирского народа в ХВИИИ—ХИХ века : автореферат дис. … доктора исторических наук : 07.00.07 / МГУ им. М. В. Ломоносова. — Москва, 1989. — 37 с.
- ↑ Указ Президиума Верховного Совета Республики Башкортостан от 29.03.1993 № 6-2/129 «О присвоении почетного звания „Заслуженный деятель науки Республики Башкортостан“» (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-03-05 санасида архивланган) Wайбаcк Мачинедаги асл нусхадан архивланган архив нусхаси. (5-март 2014-йил)
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 29.07.2002 № 806 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» Wайбаcк Мачинедаги асл нусхадан архивланган архив нусхаси. (9-август 2016-йил)
- ↑ „Светлый путь Рима Янгузина.“. 2014-йил 5-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 5-март.
- ↑ „Участие магистранта кафедры «Археологии и этнологии» во Всероссийской научно-практической конференций, посвящённой памяти профессора Янгузина Р. З.“. 2021-йил 29-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 5-март.
- ↑ В Уфе открыли памятную доску видному ученому и историку Риму Янгузину[сайт ишламайди] // Телеканал «Вся Уфа».