Roald Mandelshtam
Роалд Чарлсович Манделштам (1932-йил 16-сентябр, Ленинград – 1961-йил 26-феврал, Ленинград) – рус шоири[1].
| Роалд Манделштам | |
|---|---|
| Таваллуди |
1932-йил 16-сентябр |
| Вафоти |
1961-йил 26-феврал Ленинград |
| Фуқаролиги |
|
| Касби | Шоир, ёзувчи |
Биографияси
Роалд Манделштам 1932-йил 16-сентябрда Ленинградда туғилган. Отаси Чарлс Яковлевич Горович (1907, Ню-Ёрк – ?) Ленинград технология институтини тугатган; Мурманск денгиз савдо портининг ишчи таъминоти бўлимида иқтисодчи бўлиб ишлаган. Шоирнинг ота-онаси жуда бадавлат оиладан бўлган. Отаси Америкада вояга етмаган, инқилобчи бўлмаган ва баъзи тадқиқотчилар нотўғри ёзганидек, ўттизинчи йилларда СССРга „социализм қурилишига ёрдам бериш“ учун қайтиб келмаган. 1936-йилда қатағон қилинган, озод этилгандан сўнг Қозоғистонда сургун қилинган. Онаси Елена Иосифовна Манделштам (иккинчи никоҳида Томинг, кейин Томина; 1906-йил 6-июн – ?) адвокат Иосиф Владимирович Манделштамнинг қизи бўлиб, Ленинград технология институтини тугатган. Уларнинг никоҳини расмий қайд эттирилмаган ва Роалд туғилгандан кўп ўтмай ажрашган[2][3].
Роалд Манделштам 1941-йилда онаси томонидан бувиси Вера Ионовна билан бирга қамал қилинган ва Ленинграддан кўчирилган. Шоир дастлаб сургун қилинган отаси билан Қозоғистонда, кейин эса Сибирда яшаган. 1946-йилда Ленинградга қайтиб келган[4].
1947-йилдан бошлаб онаси ва ўгай синглиси Елена Дмитриевна Томина (турмушга чиққандан сўнг Петрова) билан Садовая кўчаси, 107-уй, 19-хонадонда истиқомат қилган.
Роалд аввал Политехника институтида, кейинчалик Ленинград университетининг Шарқ факултетида таълим олган. Аммо ўқишни тугатмаган; суяк силининг оғир шакли туфайли ҳеч қаерда ишлай олмаган, сўнгги йилларда эса уйдан деярли чиқмай қолган. 1954-йилда шоира Нина Владимировна Маркевич (1931-1992?) билан турмуш қурган.
Роалд Чарлсович 1940-йилларнинг охиридан бошлаб кичик рассомлар гуруҳининг марказий шахсига айланди. Бадиий мактабнинг собиқ ўқувчиларидан Александр Арефев, Александр Траугот, Вадим Преловский, Рихард Васми, Шолом Шварц, Валентин Громов, Владимир Шагин ва бошқалар бу гуруҳга мансуб эдилар[5].
Шоир бир неча бор ўз ше’рларини нашр эттирмоқчи бўлган, аммо ҳаётлигида бирорта ҳам нашри чиқмаган.
1950-йилларнинг охиридан бошлаб касаллигининг доимий равишда кучайишини бошдан кечирди ва бир неча бор касалхонага ётқизилди. 1961-йил 26-январда қон қуйилиши оқибатида касалхонада вафот этди ва Ленинграддаги Красненкое қабристонига дафн этилди. Бу йўқотишни оғир қабул қилган Арефев бир неча ой давомида қабристоннинг дахмаларида тунаб, В. Шагин билан бирга онгли равишда қабристонда саёқ ҳаёт кечирди[6]. 1990-йилларда Манделштамнинг қабрига Франсияда вафот этган рассом А. Д. Арефевнинг хоки, 1998-йил сентябр ойида эса рассом Р. Р. Васмининг хоки дафн этилган. 2012-йил май ойида умумий қабр устига ёдгорлик ўрнатилди[7].
Манбалар
- ↑ Роалд Манделштам. Собраниэ сочинений. Предисловиэ Бориса Рогинского: Здес указиваэця, что в записи о рождении и смерти отчество записано как Чарлсович; на надгробном памятнике – Чарлзович.
- ↑ „Из рассказа художника Арефьева“. 2019-йил 7-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 6-феврал.
- ↑ См. о нём Wайбаcк Мачинедаги асл нусхадан архивланган архив нусхаси. (1-декабр 2017-йил)
- ↑ Роальд Мандельштам. Собрание стихотворений. Литрес, 2022-05-15. ИСБН 978-5-04-015579-8.
- ↑ „ВРЕМЯ ИСКУССТВА | Виставка Г. А. В. Траугот – Роалд Манделштам“. 2014-йил 16-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 27-декабр.
- ↑ „АРЕ́ФЬЕВ АЛЕКСА́НДР ДМИ́ТРИЕВИЧ“. 2023-йил 21-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 1-май.
- ↑ Фотография надгробного памятника (Wайбаcк Мачине сайтида 2024-12-10 санасида архивланган): Отчество на памятнике „Чарлзович“.