Robert Demachi

Роберт Демачи (1859-1936) 19-аср охири ва 20-аср бошларида франсуз иллюстрацияли фотосуратлар муаллифи ҳисобланади. У ўзининг кучли таъсир кучига эга бўлган фотосуратлари билан машҳур бўлган.
Ҳаёти
Дастлабки йиллар (1859-1875)
Лéон-Роберт Демачй 1859-йил 7-июлда Париж чеккасидаги Сен-Жермен-эн-Лае шаҳрида туғилган. Унинг ота-онаси Чарлз Адолф Демачи (1818-1888) ва Зоэ Гирод де л’Аин (1827-1916)ларнинг яна иккита ўғил, Чарлз Амедеэ (1852-1911) ва Адриэн Эдуард (1854-1927) ва Гермейн (1856-1940) исмли битта қизи ҳам бўлган. Демачи туғилганда оиласи жуда бадавлат бўлганлиги сабабли ҳеч қаерда ишламаган ва ишлагани ҳақида ҳеч қандай маълумот йўқ[1]. У исмининг биринчи қисмини ташлаган ва „Роберт“ номи билан танилган.
У туғилгандан сўнг, унинг оиласи Париждаги 13 Руэ Франсуа Премиэрдаги уйига қайтиб келишган ва Демачи кейинги эллик йил давомида у ерда яшаган. Унинг дастлабки йиллари жуда оддий ва деярли бир хил тарда ўтган. У Париждаги иезуит мактабларида таълим олиш билан бирга инглиз тили, мусиқа дарсларини яхши ўрганган. Шунингдек у моҳир скрипкачи ҳам бўлган.
У ўн саккиз ёшга тўлганда, Демачи кўнгиллилар сафида ҳарбий хизматда бўлди, лекин тез орада у яна ўзининг одатий ҳаётига қайтди. 1870-йилларнинг ўрталарида у рассомларнинг кафеларига тез-тез бора бошлад. У шу вақтлар давомида кафе меҳмонлари ва кўчадаги одамларнинг расмларини олишни ва уларнинг эскизларини ясашни бошлаган, бу амалиётни эса бутун умри давомида давом эттириб келган.
Фотография соҳасидаги дастлабки йиллар (1876-1899)
1870-йилларнинг охирида у фотография соҳасида ўзини синаб кўра бошлайди. Унинг бу соҳага кириб келишига ким ёки нима сабабчи экнлиги номаълум аммо Демачи бу соҳага истаганча вақт ва пул сарфлай олган. У тезда камерани жуда яхши ўрганиб олади. Кейинги ўттиз йил давомида у бутун вақтини суратга олишга ва фотография ҳақида китоб ёзишга бағишлаган.

1882-йилда Демачи соcиéтé франçаисе де пҳотограпҳиэ аъзоси этиб сайланади ва у ерда Эвропанинг этакчи фотографлари билан мулоқот қилиш имкониятига эга бўлади. 1888-йилга келиб эса у Морис Буккет билан биргаликда Париж фото-клубини ташкил қилади ва тез орада Фотоклуб Франсияда АҚШнинг Фото-Сеcессион ролини ўйнайди.
1889-йилда Париждаги Универселле кўргазмасида у Жулиа Аделия Делано исмли ёш аёл билан учрашиб қолади. Аделия Америкадаги муҳим Делано оиласининг аъзоси ва бўлажак Америка президенти Франклин Делано Рузвелтнинг узоқ қариндоши бўлган. 1893-йил 2-майда Роберт ва Аделия Парижда турмуш қуришади. Уларнинг биринчи ўғли Роберт-Чарлз 1894-йилда, ўғли Жак Франсуа 1898-йилда туғилган. Кейинчалик Жак жуда машҳур мода иллюстраторига айланган.
Тахминан 1890-йилда Демачи Панҳард автомобилига эга бўл биринчи франсуз бўлади. У бутун умри давомида ушбу транспорт воситаларидан тўрттасига эга бўлиб, классик автомобил бўлиш учун этарлича эскургунча бир хил моделни сақлаб қола олган.
1895-йилда у Париждаги фото-клубда сақич босмаларининг биринчи кўргазмасини ўтказади. Бу унинг халқаро мақомини оширишга ёрдам берди ва ўша йили у Лондондаги Тҳе Линкед Рингга сайланган.
У 1897-йилда Алфред Маскелл билан биргаликда Пҳото-ақуатинт ёки Гум Бичромате Проcесс (Лондон: Ҳазелл, Wацон & Винерй) номли биринчи китобини нашр этади.
1898-йилда у Стиэглитз билан ёзишмаларни бошлаган, у кўпинча Франсияда ҳақиқий бадиий фотография йўқлигидан шикоят қилган. Иккаласи ўн беш йилдан кўпроқ вақт давомида бир-бирларига хат ёзишни давом эттиришган.
Уста фотограф (1900-1913)
20-асрнинг биринчи ўн йиллигида Демачи фотография ҳақида кенг кўламли китоблар ёзишни давом эттирган ва тез орада у ҳатто ҳозирги кунгача фотография бўйича сермаҳсул ижод қилган ёзувчилардан бири ҳисобланади. У умри давомида эстетика ва босма техникага оид мингдан ортиқ мақолалар ёзган[2]. Худди шу даврда Демачи Лондондаги Қироллик Фотосурат Жамиятида бешта кўргазма ўтказган[1].
- 1901-йил апрел: 67 та елим бихромат нашри
- 1904-йил июн: 80 та елим бикромат босмалари (унинг биринчи бир кишилик намойиши)
- 1907-йил июл: Раwлинс нефт жараёни билан тажрибаларининг „кичик тўплами“
- 1910-йил июл: „Сўнгги олти ойдаги бир қатор фотосуратлар“
- 1911-йил июл: „Нефт ўтказмалари тўплами“
Ўша пайтда бир кишилик шоу ҳар қандай фотограф учун катта шараф бўлган ва ўн йил ичида беш марта намойиш этиш мисли кўрилмаган натижа ҳисобланган. Танқидчи АЖ Андерсон „Роберт Демачи инсон эмас, у мўжизадир“ деб ёзган[1].

Галерея
-
Саҳна ортида, 1904-йил
-
Жиддийлик, 1904-йил
-
Бриттани, 1904-йил
-
Модел, 1906-йил
-
Тезлик, 1904-йил
-
Жанг, 1904-йил
-
Портрет - Млле Д., 1906-йил
-
Тук водийси, 1906-йил