Robert Frank
Роберт Франк (1924-йил 9-ноябр — 2019-йил 9-сентябр) швейцариялик фотограф ва ҳужжатли филмлар режиссёри. Унинг энг кўзга кўринган иши, 1958-йилги "Тҳе Америcанс" номли китоби Франкни Америка жамиятига нисбатан янги ва нозик ташқи нуқтаи назарини замонавий де Токвил билан таққослади. Танқидчи Шон ЎҲаган 2014-йилда Тҳе Гуардиан журналида „америкаликлар фотосуратнинг табиатини, у нимани ва қандай айтиши мумкинлигини ўзгартирди, у 20-асрнинг энг таъсирли фотография китоби бўлиб қолмоқда“ деб ёзган эди[1]. Кейинчалик Франк кино ва видеони кенгайтирди ва фотосуратлар ва фотомонтажларни манипуляция қилиш билан тажриба ўтказди[2].
| Роберт Франк | |
|---|---|
| Таваллуди |
9-ноябр 1924-йил Зüрич, Сwитзерланд |
| Вафоти |
9-сентябр 2019-йил (94 ёшда) Инвернесс, Cапе Бретон, Янги Шотландия, Канада |
| Турмуш ўртоғи |
Марй Франк Жуне Леаф |
| Болалари | 2 |
Фотография карераси
Франк Швейсариянинг Сюрих шаҳрида Роза (Цукер) ва Ҳерманн Франклар оиласида туғилган. Унинг оиласи яҳудий эди[3]. Роберт Жералд Фокснинг 2004-йилдаги "Уйдан чиқиб, уйга қайтиш (Леавинг Ҳоме, Cоминг Ҳоме)" ҳужжатли филмида унинг онаси Роза (бошқа манбаларда унинг исми Регина деб аталади) Швейсария паспортига эга эканлигини, Германиянинг Франкфурт шаҳридан бўлган отаси Ҳерманн эса Германия фуқаролигида чиқарилиб, фуқаролиги йўқ бўлиб қолганини айтади[4]. Улар Роберт ва унинг акаси Манфреднинг Швейсария фуқаролигини олиши учун ариза топширишлари керак эди. Франк ва унинг оиласи Иккинчи Жаҳон уруши пайтида Швейсарияда хавфсиз яшаган бўлса-да, нацизм таҳдиди унинг зулм ҳақидаги тушунчасига таъсир қилди. У қисман бизнесга йўналтирилган оиласи ва уйи чегарасидан қочиш воситаси сифатида фотографияга мурожаат қилади. 1946-йилда ўзининг биринчи қўлда ишланган "40 фотосурат" фотосуратларини яратишдан олдин бир нечта фотограф ва график дизайнерлар қўлида таҳсил олди[5]. Франк 1947-йилда Қўшма Штатларга борди ва Ню-Ёркда Ҳарпер’с Базаар учун мода фотографи сифатида ишга жойлашди[6][5].
1949-йилда Cамера журналининг янги муҳаррири Валтер Лаубли (1902-1991) Якоб Туггенернинг юқори синфдаги кўнгилочар масканларда ва фабрикаларда суратга олинган ишлари ва эндигина келган 25 ёшли Франкнинг иши билан бирга нашр этди. Журнал иккаласини Швейсариянинг „янги фотосурати“ вакиллари сифатида танитди[7].
Филмлари
- Донът Блинк (Кўз ўчирма) — Роберт Франк (2015). Ҳужжатли филм режиссёри Лаура Исроил[8].
| Йил | Исм | Изоҳлар |
|---|---|---|
| 1959-йил | Пулл Мй Даисй | Алфред Лесли билан. Аллен Гинсберг иштирокидаги Жек Керуак песасига мослаштирилган[9]. |
| 1961-йил | Тҳе Син офЖесус | [10] |
| 1963-йил | О. К. Энд Ҳере | [11] |
| 1965/1968 | Ме Анд Мй Бротҳер | Юлий Орловский (Пётр Орловскийнинг акаси) ва унинг руҳий касаллиги ҳақида филм[12]. |
| 1969-йил | Cонверсатионс ин Вермонт | [13][14] |
| 1969-йил | Лифе-Рафт Эартҳ | [15] |
| 1971-йил | Абоут Ме: А Мусиcал | [16] |
| 1972-йил | Cоcксуcкер Блуэс | Роллинг Стонеснинг 1972 йилги гастроли ҳақидаги баҳсли филм. |
| 1975-йил | Кеэп Бусй | Рудй Wурлитзер билан[17][18]. |
| 1980-йил | Лифе Данcес Он | [19] |
| 1981-йил | Энергй анд Ҳоw то Гет Ит | Рудй Wурлитзер билан[20]. |
| 1983-йил | Тҳис Сонг Фор Жаcк | [21] |
| 1985-йил | Ҳоме Импровеменц | [22] |
| 1988-йил | Cандй Моунтаин | Рудй Wурлитзер билан[23]. |
| 1989-йил | Ҳунтер | [24] |
| 1990-йил | C’эст враи! (Оне Ҳоур) | [25] |
| 1992-йил | Ласт Суппер | [26] |
| 1994-йил | Мовинг Пиcтурес | [27][28] |
| 2002-йил | Папер Роуте | [29] |
| 2004/2008 | Труэ Сторй (Курзфилм) | [30] |
Мукофотлари
- 1955-йил: Жоҳн Симон Гуггенҳеим Мемориал Фоундатиондан Гуггенҳеим стипендияси[31].
- 1996-йил: Ҳасселблад жамғармасининг фотосуратлар бўйича халқаро мукофоти[32].
- 2002: Эдвард МакДоуэлл медали, МаcДоwелл колонияси, Петербороугҳ, НҲ[33][34]
- 2015-йил: Тасвирий санъат доктори, фахрий, (Янги Шотландия Санъат ва дизайн университети коллежи) Галифакс, Канада[35].
Манбалар
- ↑ ЎҲаган, Сеан. „Роберт Франк ат 90: тҳе пҳотограпҳер wҳо ревеалед Америcа wон'т лоок баcк“. Тҳе Гуардиан (2014-йил 7-ноябр). Қаралди: 2014-йил 27-декабр.
- ↑ Гефтер, Пҳилип. „Роберт Франк Диэс; Пивотал Доcументарй Пҳотограпҳер Wас 94“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2019-йил 10-сентябр). Қаралди: 2019-йил 10-сентябр.
- ↑ Wаррен, Лйнне. Энcйcлопедиа оф Тwентиэтҳ-cентурй Пҳотограпҳй (эн). Роутледге, 2006. ИСБН 978-1-57958-393-4.
- ↑ Доcументарй филм, Леавинг Ҳоме, Cоминг Ҳоме: А Портраит оф Роберт Франк. Продуcед анд Диреcтед бй Гералд Фох. 2004. Греэнwич Энтертаинмент.
- ↑ 5,0 5,1 Wаррен, Лйнне. Энcйcлопедиа оф Тwентиэтҳ-Cентурй Пҳотограпҳй, 3-Волуме Сет (эн). Роутледге, 2005. ИСБН 978-1-135-20536-2. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „Инфлуэнтиал пҳотограпҳер Роберт Франк диэс ат 94“. ББC Неwс (2019-йил 10-сентябр). Қаралди: 2019-йил 12-сентябр.
- ↑ Смитҳ, Р. Ж.. Америcан Wитнесс: Тҳе Арт анд Лифе оф Роберт Франк (эн). Ҳачетте Боокс, Новембер 7, 2017 — 104-бет. ИСБН 978-0-306-82337-4.
- ↑ Туран, Кеннетҳ. „'Дон'т Блинк — Роберт Франк' профилес оне оф Америcа'с мост иcониc, идиосйнcратиc пҳотограпҳерс“. Лос Ангелес Тимес (2016-йил 28-июл). Қаралди: 2016-йил 25-октябр.
- ↑ Аллан, Блаине (1988). "Тҳе Макинг (анд Унмакинг) оф "Пулл Мй Даисй"". Филм Ҳисторй 2 (3): 185–205. ИССН 0892-2160.
- ↑ „Тҳе Син оф Жесус – Роберт Франк – Тҳе Филм-Макерс' Cооперативе“ (эн). филм-макерсcооп.cом. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „О.К. ЭНД ҲЕРЕ“. Либрарй оф Cонгресс. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „Мовиэ Ревиэw: 'Ме анд Мй Бротҳер' Опенс“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (1969). Қаралди: 2018-йил 4-январ.
- ↑ Cоней. „Cонверсатионс ин Вермонт“ (1969). Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „Cонверсатионс ин Вермонт ИДФА“. ИДФА. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „Лифе-рафт Эартҳ“. www.мфаҳ.орг. Тҳе Мусеум оф Фине Арц, Ҳоустон. 2020-йил 19-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „Абоут Ме: А Мусиcал“. www.мфаҳ.орг. Тҳе Мусеум оф Фине Арц, Ҳоустон. 2020-йил 19-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ Ҳопкинсон, Аманда. „Роберт Франк обитуарй“. Тҳе Гуардиан (2019-йил 10-сентябр). Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „Кеэп Бусй“. www.мфаҳ.орг. Тҳе Мусеум оф Фине Арц, Ҳоустон. 2020-йил 19-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „Лифе Данcес Он“. www.мфаҳ.орг. Тҳе Мусеум оф Фине Арц, Ҳоустон. 2020-йил 19-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „Энергй анд Ҳоw то Гет Ит“. Интернатионал Доcументарй Филм Фестивал Амстердам. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „ТҲИС СОНГ ФОР ЖАCК“. Либрарй оф Cонгресс. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „Роберт Франк. Ҳоме Импровеменц. 1985“ (эн). Тҳе Мусеум оф Модерн Арт. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ Жамес. „Мовиэ Ревиэw, Ҳиттинг тҳе Ҳигҳwай“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (1988-йил 10-июн). Қаралди: 2018-йил 4-январ.
- ↑ „Роберт Франк. Ҳунтер. 1989“ (эн). Тҳе Мусеум оф Модерн Арт. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „Роберт Франк. C'эст Враи (Оне Ҳоур). 1990“ (эн). Тҳе Мусеум оф Модерн Арт. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „Роберт Франк. Ласт Суппер. 1992“ (эн). Тҳе Мусеум оф Модерн Арт. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „Портаил ду филм доcументаире“. филм-доcументаире.фр. 2020-йил 19-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „Тҳе Портабле Роберт Франк“ (эн). бордерcроссингсмаг.cом. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „Папер Роуте“. Интернатионал Доcументарй Филм Фестивал Амстердам. Қаралди: 2019-йил 11-сентябр.
- ↑ „„Ҳауптпреис, дотиэрт мит ЭУР 3.500““. 2020-йил 18-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 7-апрел.
- ↑ „Роберт Франк“. Жоҳн Симон Гуггенҳеим Мемориал Фоундатион. 2015-йил 6-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 5-июл.
- ↑ „Роберт Франк“. Ҳасселблад Фоундатион. Қаралди: 2014-йил 26-декабр.
- ↑ „Медал Дай Ҳисторй“. МаcДоwелл Cолонй. 2012-йил 6-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 20-ноябр.
- ↑ „МаcДоwелл Медал wиннерс 1960–2011“. Лондон: Тҳе Даилй Телеграпҳ (2011-йил 13-апрел). Қаралди: 2015-йил 20-ноябр.
- ↑ „Доcтор оф Фине Арц Ҳонорис Cауса оф НСCАД Университй“ (эн). Стеидл Верлаг. Қаралди: 2017-йил 14-октябр.