Robert Southey

Роберт Соутҳей (русча Роберт Саути; 1774-йил 12-август — 1843-йил 21-март) инглиз романтизми вакили, машҳур шоир. Саути „кўл шоирлари“ дан биридир. У „ кўл мактаби“ вакиллари бўлган Wордсворт ва Колерижнинг кўплаб эстетик изланишлари ва талаблари билан ўртоқлашди. „Кўл мактаби“ атамаси 1800-йилда пайдо бўлган (инглизча „лаке“ сўзидан олинган)

Роберт Соутҳей

Ҳаёт

Роберт Соутҳей 1774-йил 12-августда Бристолда туғилган. Унинг отаси Роберт Соутҳей оддий ишчи эди. У 1772-йилда Маргарет Хиллга уйланди. Икки йил ўтгач, уларнинг биринчи ўғли Роберт Соутҳей туғилди.

Роберт Соутҳей уч ёшида отасининг банкротлиги туфайли онасининг синглиси Элизабет Тейлор томонидан тарбияланган.Роберт Соутҳейнинг болалиги шу Баз шаҳрида ўтади

Саути саккиз ёшидан олдин Шекспир,Беамонт ва Флетчерни ўқиган.Унинг романтикага қизиқиши Хулнинг Тассо,Ариосто ва Малика Файре таржималарини ўқиганидан кейингина уйғонган.

1778-йилда Роберт Соутҳей Вестминстер мактабига ўқишга кирди. Бироқ, тўрт йил ўтгач,Уилям Винсент (1739-1815) Робертни „Флагеллант“ журналида талабаларни калтаклашга қарши мақола чоп этгани учун мактабдан ҳайдаб чиқаради.

1792-йил 3-ноябрда Роберт Оксфорддаги олий ўқув юрти Балиал коллежига ўқишга қабул қилинди.Унинг отаси Роберт Соутҳей (катта) ўша йили вафот этди.Отаси вафотидан кейин Роберт ёпиқ мактабга юборилади.Бир томондан, бу Оксфорд университетига тўғридан-тўғри йўл эди. У Оксфордда яшаса-да, Роберт Соутҳей ўзи ўқиётган университетдан, Эпиктет ва сузишдан ташқари ҳеч қандай таълим, маълумот, тажриба олмайди.

Ўз тадқиқоти натижасида франсуз зиёлилари Волтер ва Руссо, немис шоири Гёте ижоди, В.Годвин ғоялари билан танишди. 1793-йилда Саутининг франсуз инқилобига бўлган иштиёқи унинг „Жанна д’Арк“ достонида ўз аксини топган.Ушбу шеър 1796-йилда Бристолда Жозеф Коттл матбуотида чоп этилган.

1794-йилда Роберт Оксфордда Семюэл Тейлор Колериж билан учрашди.Уларни умумий фалсафий, сиёсий ва адабий манфаатлар бирлаштиради.Улар биргаликда „Робеспиэрнинг мағлубияти“ (1794) муваффақияциз драмасини ёздилар. Худди шу йили у ХВИ асрдаги деҳқонлар уруши материали асосида „Уот Тайлер“ драмасини ёзади.

Ижодкорлик йўли.Роберт Соутҳей инглиз романтизмининг вакили.Танқидчилар Роберт Соутҳей ва унинг дўстлари Wордсворт ва Колерижни „ҳовуз мактаби“ га киритдилар.Саути турли жанрдаги кўплаб шеърий асарлар муаллифи. Тадқиқотчилар Роберт Соутҳей ишини 2 даврга ажратадилар:

1. 1794-1813-йиллар — шеърият ва драматик асарлар яратилиш даври;
2. 1813-1843-йиллар асосан насрий асарлар ёзилган даврдир.

Роберт Соутҳей ўзининг ижодий фаолиятини 90-йилларнинг бошларида фолклор балладалари жанридан фойдаланган ҳолда бошлаган.Унинг „Жангчи хотини“, „Камбағал ноласи“, „Камбағал кўмилиши“ каби илк асарларида адибнинг камбағал ва муҳтожларга ачиниши ўз ифодасини топган.

Роберт Соутҳей шафқацизлик жазосига қатъий ишонади.Ушбу ўйин денгизчиларга хавф туғдириш учун қўнғироқни улоқтирган қароқчи Ралф ҳақидаги „Ингкап қояси“ (1803) балладасида давом эттирилади

Роберт Соутҳей Наполеон уруши даврида ёзилган „Мадок“, „Талаба — бузғунчи“, „Кеҳамнинг лаънати“, „Сўнгги готлардан бири Родерик“ шеърларини битта умумий муаммо, умумий мавзу бирлаштиради.Шеърлардаги бош қаҳрамоннинг хулқ-атвори, хатти-ҳаракати, эътиқоди, яхшилиги, душманни енгишда ёрдам бериши — ҳаммаси бир хил. Талаба, адолат тарафдори, дунёга шафқацизлик оловини ёйган золим сеҳргарларга қарши курашган араб қаҳрамони; Мексикада Азтекларнинг янги давлатини яратишга киришган Келтлар шаҳзодаси Мадок; Кеҳамни мағлуб этган Ладурлад ва қирол ҳукуматидан воз кечиб, ўз вассалларининг гуноҳидан ўзини оқлаган барча Родерликлар ана шундай характерлардир.

Ижодининг иккинчи босқичида Роберт Соутҳей насрий асарлар ёзишга юз тутди.Роберт Соутҳейнинг ёзувчи маҳоратини исботлаган „Нелсон ҳаёти“ 1813), „Артурнинг ўлими“ (1817), „Уэсли ҳаёти“ (1818). б. асарлари бор.Инглиз тарихига алоҳида таъсир кўрсатган йирик тарихий шахслар (Нелсон, Кинг Артур, Уэсли) ҳақида ёзиш Роберт Соутҳейнинг шоир лауреати сифатида шуҳратини кучайтирибгина қолмай, тарихий оламларга бўлган қизиқишини ҳам оширди.