Роберт Вентури (1925-йил 25-июн – 2018-йил 18-сентабр) – Америкалик архитектор. Вентури, Скотт Браун ва Ассоcиатес фирмасининг асосчиси ва ХХ асрнинг йирик меъморий арбобларидан бири.

Роберт Вентури
Туғилган 1925-йил 25-июн
Пҳиладелпҳиа, Пеннсйлваниа, АҚШ
Вафот этган 2018-йил 18-сентябр
Пҳиладелпҳиа, Пеннсйлваниа, АҚШ
Миллати АҚШ[1]
Соҳа Архитектор
Мукофотлар Прицкер мукофоти (1991), Винсент Скалли мукофоти (2002), АИА олтин медали (2016)

Ҳаёти ва ижоди

Роберт Вентури – Америкалик архитектор, Прицкер мукофоти совриндори, постмодернизм асосчиларидан бири, Принстон университети архитектура мактабида (1947-1950) ва Римдаги Америка академиясида (1954-1956) таҳсил олган. У О.Стоноров (Филаделфия), Э.Сааринен (Блумфилд Ҳиллс, Мичиган) ва Л.Кан (Филаделфия) архитектура фирмаларида ишлаган. 1964-йилда у (Ж. Рауч билан биргаликда) ўз компаниясини очди (1967-йилда Вентурининг рафиқаси Д. С. Браунга тегишли). 1980-йилдан бери у Вентури, Рауч & Сcотт Броwн компанияси ҳисобланади. Сўнгги ўн йилликларда компания кўргазма ва мебел дизайнида ҳам фаол иштирок этмоқда. 1957-йилдан бери Вентури Пенсилвания университетида профессор бўлиб фаол ўқитувчи бўлиб ишлайди. Унинг Чарлз асарлари билан бир қаторда „Архитектурадаги мураккабликлар ва қарама-қаршиликлар“ (1967) ва „Лас-Вегасдан сабоқлар“ (1972) китоблари. Женкс архитектурада постмодернизмнинг назарий асосини яратди. Роберт Вентурининг замонавий архитектурашуносликдаги асарлари Ле Корбусиэрнинг асарлари ўз даври учун бўлгани каби, замонавий архитектура учун ҳам аҳамиятли ва аҳамиятли ҳисобланади."Безакли том" назарияси, архитектурадаги қарама-қаршиликларни излаш. Модернизм ғояларини қайта кўриб чиқиш ва меъморларнинг эътиборини поп артуга жалб қилиш Вентурининг кўплаб янгиликларидан биридир[2].

У модернизм анъаналарини қайта кўриб чиқади (ва улар билан илм-фан ва тараққиётга сўзсиз эътиқодга асосланган бутун олдинги маданият анъаналари) ва унинг асосий хусусиятларини (декор, декор вазифасини, янги) аниқлаб, модернизмга эргашиши керак бўлган янги архитектурани белгилайди. Эклектизм, бир асарда турли манбалардан тўғридан-тўғри иқтибос келтириш, модернизмнинг истеҳзоли қайта кашфиёти)[3]. Бунинг учун у Рим ва Лас-Вегас, мавҳум экспрессионизм ва поп-арт, Витрувиус ва Гропиус, Миэс ван дер Роҳе ва МcДоналд’с, Сcарлатти ва Беатлесни солиштиради. Таққослашларнинг ўзи Вентурининг ёндашувини постмодерн сифатида тавсифлайди: у постмодерн архитектура ғоясини ифодалаш учун барча замонлар, услублар ва жанрларни (Гропиуснинг ёнидаги Витрувиус, классик ва машҳур мусиқа ва бошқалар) осонгина аралаштириб юборади, бунинг учун энди ҳеч қандай фарқ йўқ. ўтмиш ва ҳозирги ўртасида, маданиятлар ўртасида (жаҳон миқёсида – Америка-Европа-Шарқ) ҳамма нарса қўштирноқ олиш учун макондир. Римни ҳисобга олган ҳолда, Вентури америкалик меъморларнинг 50-йилларда Римга тарихий шаҳар сифатида қизиқиши ҳақида гапиради, аммо шундан бери уларнинг онги ҳали ҳам модернист билан чамбарчас боғлиқ эди, кейин Римда (унинг кучли ҳиссий кучи билан ҳайратда) улар рамзийликни эмас, балки ўша жой ва вақтнинг мавҳум композицияларини кўрдилар.

Натижада, улар Америкада ўзларининг пиаззаларини лойиҳалашни бошлаганларида, улар композицион элементларнинг қуруқ конфигурациясини яратдилар – шакл ва тўқималар, нақш ва ранг, ритмлар, урғу ва ўлчов муносабатлари. Рим сабоқларини ўзлаштириш учун меъморлар Лас-Вегаснинг рамзийлигидан сабоқ олишлари керак эди, бу Вентурининг сўзларига кўра, 60-йилларда содир бўлган. Лас-Вегас рамзи – бу санъатдаги вакилликнинг қадр-қимматини қайта кашф этган ва шу тариқа шаҳарни режалаштирувчиларни архитектура элементи сифатида ассоциация ҳақида ўйлашга олиб келган Поп Арт рамзидир. Шунингдек, улар оддий ва анъанавий элементларнинг қадр-қимматини уларни янги муҳитда, янги контекстларда янги маъноларга эришиш, эски маънолари билан бирга англаш учун жойлаштириб кўрсатдилар. Вентури Скарлатти ва Битлзни солиштириб, замонавий инсон диди ҳақида гапиради. , у классик мусиқа ва эстрада мусиқасини бир вақтнинг ўзида тинглаши мумкин бўлган нарсалар ҳақида, яъни замонавий инсон дид ва имтиёзларда эклектик. Вентури учун савол туғилади: нега айнан бир одам „поп архитектураси“ ни ёқтирмайди? У жавобни одамларнинг умуман архитектура ҳақидаги эскича ғояларга ёпишиб олишида кўради. Бу ғоялардан бири шундаки, маданиятда битта доминант ва ҳақиқий дид канони мавжуд бўлиб, бу канонга амал қилмаган ҳар қандай санъат пастроқдир. Вентури меъморчиликда гибрид, бурма, ноаниқ, анъанавий, зиддиятли, ноаниқ шаклларни афзал кўради; у ҳаётийликни (бу бетартиблик билан тавсифланади), маъно бойлигини топишга интилади ва у „камроқ зерикиш“ деб айтади (қаранг. Миэс ван дер Роҳе: „камроқ – кўп“). У модернизм меъморчилигини яхлитлик, тўғрилик, соддалик, равшанлик, шахсияцизлик ва зерикарлилик учун қоралайди.

Роберт Вентурининг архитектура амалиёти

Вашингтондаги Фреэдом Плаза, Петер Чарлес Л’Энфантинг 1791 йилги шаҳар режасининг қисмлари тасвирланган.
Миллий галереянинг Саинсбурй Wинг, Лондон
Сеаттле санъат музейи ичики кўриниши
  • Эпископ академияси черкови; Нютаун майдони, Пенсилвания (2008)
  • Думбартон Оакс кутубхонаси, Гарвард университети; Вашингтон (2005)
  • Бакалавр фанлари биноси, Ҳаёт фанлари институти ва Палмер Cоммонс мажмуаси, Мичиган университети, Мичиган (2005)
  • Кентукки университети биотиббиёт биология фанлари тадқиқот биноси (ББСРБ); Лексингтон, Кентукки (2005)
  • Бейкер/Берри кутубхонаси, Дартмут коллежи; Ганновер, Ню-Хемпшир (2002)
  • Фрист Кампус маркази, Принстон университети, Ню-Жерси (2000)
  • Раунер махсус тўпламлари кутубхонаси, Дартмут коллежи. Ганновер, Ню-Хемпшир (2000)
  • Перелман Қуадрангле, Пенсилвания университети, Филаделфия (2000)
  • Гонда (Голдсчмиэд) Нейрология ва генетика тадқиқот маркази, УCЛА; Лос-Анжелес, Калифорния (1998)
  • Замонавий санъат музейи, Сан-Диэго, Калифорния (1996)
  • Болалар музейи; Хюстон, Техас (1992)
  • Гордон ва Виржиния МакДоналд тиббий тадқиқот лабораториялари, УCЛА; Лос-Анжелес, Калифорния (1991)
  • Саинсбурй Wинг (Миллий галерея кенгайтмаси), (Саинсбурй Wинг, Миллий галерея), Лондон, 1987-1991
  • Сиэтл санъат музейи; Сиэтл, Вашингтон (1991)
  • Пенсилвания университети, Филаделфия, Фишер тасвирий санъат кутубхонасини қайта тиклаш (1991)
  • Шарқий Хемптондаги уй, Лонг-Айленд, Ню-Ёрк (1990)
  • Люис Томас лабораторияси, Принстон университети, Ню-Жерси (1986)
  • Гордон Ву Ҳалл; Принстон университети, Ню-Жерси (1983)
  • Янги қал’адаги уй (1983)
  • Кокс-Ҳайден уйи ва студияси; Род-Айленд (1981)
  • БАСCО кўргазма зали; Филаделфия (1976)
  • Бенжамин Франклин ёдгорлик мажмуаси (Франклин суди); Филаделфия (1976)
  • Дихwелл ёнғин станцияси, Ню-Хейвен (1974)
  • Брант уйи; Гринвич, Коннектикут (1972)
  • Трубек ва Wислоcки уйлари; Нантуcкет, Массачусец (1971)
  • № 4 ёнғин станцияси; Колумбус, Индиана (1968)
  • Ванна Вентури уйи; Филаделфия (1964)
  • Гилдия уйи; Филаделфия (1964)
  • Тасвирий санъат институти, Ню-Ёрк университети, ички таъмирлаш; Ню-Ёрк (1958)

Манбалар

  1. ↑ ҳттпс://www.нйтимес.cом/2018/09/19/обитуариэс/роберт-вентури-деад.ҳтмл
  2. ↑ "Лессонс фром Лас Вегас – 99% Инвисибле".[1]
  3. ↑ Бернстеин, Фред А. (19 Септембер 2018). „Роберт Вентури, Арчитеcт Wҳо Режеcтед Модернисм, Диэс ат 93“. Тҳе Неw Ёрк Тимес.[2]