Роберт Wилҳелм Экман (1808-йил 13-август — 1873-йил 19-феврал), а.к.а. Р. W. Экман Финландия романтизм портретлари ва миллий романтизмнинг асосий устозларидан бири ҳамда рассоми бўлган[1][2].

Роберт Wилҳелм Экман

Таваллуди 13-август 1808-йил
Вафоти 19-феврал 1873-йил(1873-02-19)
(64 ёшда)
Турку, Финландия Буюк Герцоглиги, Рус Империяси (ҳозир Финландияда)
Миллати Фин
Соҳаси тасвирий санъат

Болалик ва санъат таълими

Роберт Экман Финландиянинг Уусикаупунки шаҳрида юқори табақали оилада туғилган. Унинг отаси Cарл Чристоффер Экман бўлиб, у шифокор ва шаҳар ҳокими сифатида фаолият юритган, онаси эса Сара Элисабет (қизлик фамилияси Гадолин) эди. Роберт тахминан 10 ёшлигида ота-онаси вафот этган. Cарл Чристоффер Экманнинг 5 нафар фарзанди меҳрибонлик уйида улғайди. Улар мактаб таълимини тўлиқ тамомлашмаган ва олий академик маълумот олиш имкониятига эга бўлишмаган[1].

Роберт Экман дастлаб фин рассоми Густаф Wилҳелм Финнберг (1784—1833) раҳбарлигида санъатни ўрганган, аммо 1824-йилда укаси Фредрик билан бирга Жоачим Стокголмдаги Швеция Қироллик Бадиий Академиясида ўқишни бошлаган ва кейинчалик Иоган Густаф Сандберг (1782—1854) устахонасида таҳсил олган. Талаба сифатида Экман академик санъатнинг классицизми ўрнига оддий халқ ҳаётини тасвирлашга ихтисослашган эди. Экман 1836-йилда ўқишни тугатди ва ўқишда юқори натижаларга эришгани учун саёҳат стипендиясини қўлга киритди. Бу унинг 1837—1844-йилларда Голландия, Франсия ва Италияда ишлашига ёрдам берган. Стипендия бошқача бўлгани учун Экман Швеция фуқаролигини олди[3][4][1].

Суд рассоми ва ўқитувчи

Стокголмга қайтиб келгач, Экман агрé (аъзоликка номзод) дея ном олди ва 1844-йилда академия аъзолигига қабул қилинди. Унга қироллик саройи ва тарих рассоми кирган. 1845-йилда Экман Туркуга қайтиб келди ва у ерда Турку соборини девор расмлари билан безашни бошлади. Машаққатли фреска 1854-йилда тугатилган. Бундан ташқари, у ўз фаолияти давомида 30 дан ортиқ черков меҳробларини бунёд этди, жумладан Хелсинки (1846—1848), Сааксмäки (1847), Виитасаари (1849), Саувон (1853), Оулу (1859), Таммела (1860), Вааса (1861), Пори (1863), Паимио (1865), Тйрвää (1866) ва Перелт (1871)[5].

Тйрвää Чурч [фи] триптик меҳроби, 1866-йил
1860-йиллардаги Экман расмининг фотосурати

Финландияда ўн йил яшагач Экман 1855-йилда Финландия фуқаролигини қайтариб олди. Туркуга кўчиб ўтган Экман, уста рассом Cарл Густаф Сöдерстранд (1800—1862) билан бадиий таълим устида ишлай бошлади. 1846-йилда Турун пиирустускоулуга Экман томонидан асос солинган ва у ерни вафотигача бошқарган. 1873-йилда Турку шаҳрида вафот этган[6][5].

Вилле Валлгрен томонидан Атенеум жабҳасида Экман медалони, 1887-йил

Ишлари

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 „Роберт Wилҳелм Экман“. Биографискт лехикон фöр Финланд. Қаралди: 1-январ 2019-йил.
  2. ↑ Реитала. „Экман, Роберт Wилҳелм (1808 - 1873)“. Кансаллисбиографиа (19-апрел 2016-йил). Қаралди: 5-август 2020-йил.
  3. ↑ „Густаф Wилҳелм Финнберг“. атенеум/гуиде. 17-апрел 2008-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 1-январ 2019-йил.
  4. ↑ Бо Лундстрöм. „Жоҳан Густаф Сандберг“. Свенскт биографискт лехикон. Қаралди: 1-январ 2019-йил.
  5. ↑ 5,0 5,1 „Роберт Wилҳелм Экман“. лаҳтеилла. 2023-йил 1-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 1-январ 2019-йил.
  6. ↑ „Сöдерстранд, Cарл Густаф (1800 - 1862)“. кансаллисбиографиа. Қаралди: 1-январ 2019-йил.

Адабиётлар

  • Хинтзе, Бертел (1926) Роберт Вилгелм Экман 1808-1873: Констҳисториск Студиэ (Ҳелсингфорс: Шилдт)

Викиомборда „Паинтингс бй Роберт Wилҳелм Экман“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.