Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Rodina-mat (Volgograd)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Харита

"Рóдина-мат зовёт!" (Она-Ватан чақирмоқда!) монументи - Волгограддаги „Сталинград жанги қаҳрамонларига“ монумент-ансамблининг композицион маркази. Дунёдаги энг баланд ҳайкаллардан бири, Россиядаги энг баланд ҳайкал (пойдеворсиз — қурилиш вақтида ва кейинги 22 йил ичида дунёдаги энг баланд ҳайкал).

Умумий маълумот

Ҳайкалтарошлик иши Э. В. Вучетич ва муҳандис Н. В. Никитин кўтарилган қилич билан олдинга қадам қўйган аёлнинг кўп метрли фигурасини ифодалайди. Ҳайкал ўз ўғилларини душман билан жангга чақирувчи Ватаннинг аллегорик тимсоли.

1959-1967-йилларда лойиҳага мувофиқ ва ҳайкалтарошнинг бевосита раҳбарлигида Волгограддаги Мамаэв Курганда Сталинград жанги қаҳрамонлари учун ёдгорлик ансамбли қурилди (ҳайкалтарошлар М. С. Алешенко, В. Э. Матросов, В. С. Зайков, Л. М. Маистренко, А. Н. Мелник, В. А. Марунов, В. С. Новиков, А. А. Тюренков; архитекторлар: Я. Б. Белополский, В. А. Демин, Ф. М. Лисов ва бошқ.; муҳандислик гуруҳи раҳбари Н. В. Никитин).

Ёдгорлик қурилиши 1959-йил май ойида бошланган ва 1967-йил 15-октябрда якунланган. Яратилиш давридаги ҳайкал дунёдаги энг баланд ҳайкал эди. Монумент-ансамблнинг Бош ёдгорлигида реставрация ишлари икки марта амалга оширилди: 1972-1986-йилларда; хусусан, 1972-йилда қилич алмаштирилди.

Ҳайкалтарош дискотекачи Нина Думбадзенинг фигурасини ва Веранинг хотинининг юзини ҳайкалтарошлик қилган бўлиши мумкин [1]. Турли манбаларга кўра, Анастасия Антоновна Пешкова, Валентина Изотова[2] ёки Екатерина Гребнева[3] ҳам ҳайкалга суратга тушган. Ҳайкал Париждаги Арc де Триомпҳе устидаги ''Марсел фигураси'' билан о'хшашликларга эга деган фикр ҳам бор.

Символизм

1975-йилда „Известия“ газетаси Андозани таъкидлади: Магнитогорскдаги „Орқа фронтга“ монументалини, Волгограддаги Мамаев Курган монументал ансамбли ва Берлиндаги Трептов боғидаги ёдгорлик билан боғлаганлигининг аҳамияти („Либератор Wарриор“): Магнитогорскдаги монументал ансамбли совет халқининг жасорати ва қаҳрамонлиги ҳақидаги ушбу улуғвор ҳайкалтарош трилогияни якунлайди.

2000-йилдан бери ҳайкалнинг силуэти Волгоград вилоятининг герби ва байроғида акс эттирилган.

Техник маълумотлар

Ҳайкал олдиндан зичлаштирилган бетондан — 5500 тонна бетон ва 2400 тонна металл конструксиялардан (пойдеворсиз) ясалган.

Ёдгорликнинг умумий баландлиги 85 метр (ҳайкалнинг ўзи)[4] 87 метр (монтаж плитаси билан ҳайкал). У 16 метр чуқурликдаги бетон пойдеворга ўрнатилади. Қиличсиз аёл фигурасининг баландлиги 52 метрни ташкил қилади. Ёдгорликнинг массаси 8 минг тоннадан ошади.

Ҳайкал 2 метр баландликдаги тахта устида жойлашган бўлиб, у асосий пойдеворга таянади. Бу пойдевор 16 метр баландликда, лекин у деярли кўринмас — унинг катта қисми ер остида яширинган.

Ҳайкал ичи бўш. Ичкарида бутун ҳайкал бинонинг хоналари каби алоҳида камера-камералардан иборат. Ҳайкалнинг темир-бетон деворларининг қалинлиги 25-30 сантиметрни ташкил қилади. Рамканинг қаттиқлиги доимо таранг ҳолатда бўлган 117 та металл кабеллар (икки ҳалқани ҳисобга олган ҳолда — ҳар бири 4 та кабел ва кучланиш камераси — 10 та металл кабел) билан қувватланади.

Узунлиги 33 метр ва оғирлиги 14 тонна бўлган қилич дастлаб титан плиталари билан қопланган зангламайдиган пўлатдан ясалган. Қиличнинг улкан массаси ва юқори шамоли, ўзининг улкан ўлчамлари туфайли, шамол юклари таъсирида қиличнинг кучли чайқалишига олиб келди, бу эса қилични ушлаб турган қўлнинг танасига бириктирилган жойида ҳаддан ташқари механик кучланишга олиб келди. Қилич тузилишидаги деформациялар, шунингдек, титан қопламали плиталарнинг ҳаракатланишига сабаб бўлиб, металлнинг шовқин-суронининг ёқимсиз овозини келтириб чиқарди. Шу сабабли, 1972-йилда пичоқ бошқасига алмаштирилди. Бутунлай пўлатдан ясалган ва қиличнинг юқори қисмида тешиклар ўрнатилди, бу унинг шамолини камайтиришга имкон берди[5][6]. Ҳайкалнинг темир-бетон конструкцияси 1986-йилда Р. Л. Серих бошчилигидаги эксперт гуруҳининг тавсиясига биноан мустаҳкамланган.

Структуравий барқарорлик ҳисоб-китоблари Н. В. Никитин ишлаб чиққан.

1965-йил март ойида СССР Госстрой Волга томон силжишини олдини олиш учун Майкоп гилининг сув босган қатламида турган ҳайкалнинг пойдеворини мустаҳкамлаш бўйича тавсиянома берди. 2013-йилда архитектор Владимир Церковников Маданият вазири Владимир Мединскийга пойдевор силжиши ва ҳайкалнинг қулаши мумкинлигидан хавотирда очиқ хат юборди. Музей мажмуаси директори Александр Васин бу хавотирларни рад этди.

Қайта тиклаш

Ҳайкални реставрация қилиш лойиҳаси 2008 — 2016 йилларда тайёрланган[7]. 2010-йил октябр ойида ҳайкални таъминлаш ишлари бошланди[8]. Бу унинг сўнгги қисман таъмири эди[7]. 2017-йилда фавқулодда ишлар амалга оширилди: ҳайкалнинг барқарорлигини таъминлаш мақсадида унинг ичидаги арқонлар алмаштирилди, ички қисми таъмирланди, ёритиш ва ёнғин ўчириш тизими алмаштирилди.

2019-йил март ойида ҳайкалнинг ташқи юзасини реставрация қилиш бошланди, у ғалабанинг 75 йиллиги муносабати билан 2020-йил май ойида якунланди[9]. Бунинг учун ҳайкал атрофида баландлиги 60 метр ва оғирлиги 270 тонна бўлган 30 ярусли искала яратилди[10]. Асосий мақсадлар ҳайкални асл рангига қайтариш ва реставраторларнинг ҳисоб-китобларига кўра, умумий узунлиги 13 километр бўлган бетондаги ёриқларни муҳрлашдан иборат. Бундан ташқари, занглаган арматура қисмлари тикланди[11]. Ёдгорликнинг бундай кенг кўламли комплекс реставрацияси биринчи марта амалга оширилди[10].

Бошқа ҳайкаллар билан таққослаш

  • Ҳайкалтарошлик „Родина-мат“ ўша пайтдаги дунёдаги энг катта ҳайкал сифатида Гиннеснинг рекордлар китобига киритилган. Унинг баландлиги 52 метр, қўлининг узунлиги 20, қиличининг узунлиги 33 метр. Ҳайкалнинг умумий баландлиги 85 метрни ташкил қилади. Ёдгорликнинг оғирлиги 8 минг тонна, қиличининг оғирлиги 14 тонна (таққослаш учун: Ню-Ёркдаги Озодлик ҳайкали баландлиги 93 метр; Рио-де-Жанейродаги Нажоткор Масиҳ ҳайкали 38 метр). Қурилишидан бошлаб 2018-йилда Бирлик ҳайкали қурилишигача у дунёдаги диний бўлмаган энг баланд ҳайкал эди.

Шунингдек

Манбалар

  1. ↑ „«Родина-мать зовет!» 10 фактов о монументе“ (ру). cултуре.ру. 2018-йил 29-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 27-феврал.
  2. ↑ „Родину-мать зовут Валей“. // Волгоград-Инфо (2003-йил 15-июн). 2009-йил 28-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 17-октябр.
  3. ↑ Галкина, Анна. „Родина-мать обосновалась на Семи Ветрах“. // Ваша газета (2011-йил 8-июн). 2012-йил 4-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 15-ноябр.
  4. ↑ „Родина-мать зовет!“. тбрус.уcоз.ру. 2021-йил 9-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  5. ↑ „Как устроен мемориал «Родина-мать»“. бигпиcтуре.ру. 2016-йил 16-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 3-июн.
  6. ↑ „Скульптура «Родина-мать зовёт!» в Волгограде“. руссигҳц.ру. 2016-йил 16-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 3-июн.
  7. ↑ 7,0 7,1 А. Серебряков. „По колено в лесах: как ремонтируют самый высокий памятник в России“. НГС24.ру (2019-йил 29-июн). 2019-йил 23-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 23-сентябр.
  8. ↑ Стацкий, Григорий. „«Родина-Мать» ушла на «больничный»“. // Сайт в1.ру (2010-йил 15-октябр). 2011-йил 10-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 17-октябр.
  9. ↑ „В Волгограде к 75-летию Победы завершена реставрация скульптуры «Родина-мать». Новости. Первый канал“ (ру). 2022-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  10. ↑ 10,0 10,1 А. Ларина. „Реставрация монумента «Родина-мать зовет» завершится осенью“. РГ.ру (2019-йил 25-июл). 2019-йил 23-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 23-сентябр.
  11. ↑ „Тринадцать километров трещин. Реставрация монумента «Родина-мать зовет»“ (ру). РИА Новости (2019-йил 25-сентябр). 2019-йил 25-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 25-сентябр.

Ҳаволалар

Ташқи медиафайллар 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Rodina-mat_(Volgograd)" dan olindi