Rossiyada futbol

Тарихи
Россия империясида биринчи футбол жамоалари 1870-йилларнинг охирида пайдо бўлган, аммо улар Россияда яшовчи чет элликлар (инглиз, шотланд, немис) дан иборат эди. Тез орада Россия жамоалари пайдо бўла бошлади[2] .
1897-йил 24-октябрда Россия империясида биринчи расмий ўйин бўлиб ўтди. Учрашув Санкт-Петербургда " Спорт " ва „Василеостровский футболчилар жамияти“ жамоалари ўртасида бўлиб ўтди. Иккинчи жамоа эса 6:0 ҳисобида ғалабани нишонлади.
„Биринчи профессионал футбол клуби“ унвони учун бир нечта жамоалар кураш олиб боради. Улар орасида 1904-йилда ташкил этилган „Коломяги“ ФК ва 1909 йилда ташкил этилган Орехово-Зуевонинг „Знамя Труда“ клублари бор.
Россиядаги биринчи профессионал футбол клубларидан бири Москва вилояти Коломна шаҳридан 1906-йилда ака-ука Струве машинасозлик заводида (ҳозирги Коломзавод) ташкил топган „Коломна[3]“ жамоаси бўлиб, биринчи футбол жамоаси бўлган. Шаҳарда — „КГО“ (Коломна гимнастика жамияти) ташкил этилди.1907-йилда КГО ўзининг биринчи халқаро ўйинини Британия Атлетика Иттифоқи футболчилари билан ўтказди, бу учрашув 3:1 ҳисобида Коломна фойдасига бўлди. Ҳозирда „Коломна“ футбол клуби иккинчи дивизион, „Ғарбий“ зонасида ўйнайди.

Кўпгина ишлаб чиқарувчилар спортни ривожлантиришга сармоя кирита бошладилар ва буни ўз ишчиларини мастликдан чалғитиш усули деб билдилар. Уларнинг ёрдами билан „Орехово-Зуэвская лигаси“ футболи пайдо бўлди,Россияда энг кўп бўлди: унга Москва вилоятининг турли туманларидан 29 та жамоа кирди[2].Орехово-Зуэво шаҳридаги завод муҳандисларидан футбол жамоаси ташкил этилди . „Морозовцй“ футбол жамоасининг ташкил топган санаси 1910-йил Кейинчалик Фулда кубоги қўлга киритилди[4]. Айни пайтда Морозовци профессионал футбол клуби сифатида мавжуд эмас.
1912-йилда Россия империясида биринчи футбол чемпионати ўтказилди.

Ривожланишнинг бошида энг оммавий футбол „ёввойи“эди. Футбол ўйнаш ишқибозлари, футбол майдонлари йўқлиги сабабли, шаҳарлар четидаги чўл ва майсазорлар билан кифояланишлари керак эди. Дарвозалар ҳар қандай нарсадан қурилган — тошлар, қалпоқлар, курткалар. Улар ҳамма нарсада ўйнашди: этикда, этикда ва ҳатто ялангоёқ. Ходинкада бундай „ёввойи“ жамоалар кўп эди. Рогожская пости „ёввойи“ тарихида муҳим ўрин тутади. Ишчи чеккада Рогожский спорт тўгараги пайдо бўлди — РКС.
1912-йилда Бутунроссия футбол иттифоқи тузилди (Роберт Фулда ташаббускорлардан бири,1914-1915 йилларда унинг раиси эди). Ўша йили Россия империяси терма жамоаси биринчи марта ўша пайтдаги энг йирик футбол турнирига: Швециядаги Олимпия ўйинларига кирди. У ерда у 30 июн куни Финландия тарихидаги биринчи ўйинида 1:2 ва Германия терма жамоасига 0:16 ҳисобида ютқазиб, 4-ўринни эгаллади.
Чемпионат таркиби
Чемпионатнинг дастлабки учта даражаси профессионал,4-босқичи ярим профессионал, қолганлари ҳаваскорлардир.
| Даража | Лига/бўлимлар | ||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| битта | Россия Премер-лигаси </бр> 16 та клуб | ||||||||||||||||||||
| 2 | Миллий футбол лигаси </бр> ФНЛ Биринчи дивизиони </бр> 20 та клуб | ||||||||||||||||||||
| 3 | Миллий футбол лигаси </бр> ФНЛ Иккинчи дивизиони | ||||||||||||||||||||
| 1-гуруҳ </бр> 17 та клуб |
2-гуруҳ </бр> 21 та клуб |
3-гуруҳ </бр> 22 та клуб |
4-гуруҳ </бр> 15 та клуб | ||||||||||||||||||
| тўртта | ИИИ бўлим [5] | ||||||||||||||||||||
| Шимоли ғарбий | Олтин узук | Москва<бр ид="мwАТУ"><бр><бр><бр></бр> (А гуруҳи) | Москва вилояти<бр ид="мwАТк"><бр><бр><бр></бр> (А гуруҳи) | жанубий | СФФ „Марказ“ | Урал<бр ид="мwАУМ"><бр><бр><бр></бр> ва Ғарбий Сибир | Волга вилояти | узоқ Шарқ | Сибир<бр ид="мwАУ0"><бр><бр><бр></бр> (Олий лига) | ||||||||||||
| 5 | Москва<бр ид="мwАВҚ"><бр><бр><бр></бр> (Б гуруҳи) | Москва вилояти<бр ид="мwАВг"><бр><бр><бр></бр> (Б гуруҳи) | Сибир<бр ид="мwАВ0"><бр><бр><бр></бр> (биринчи лига) | ||||||||||||||||||
| 6-8 | ИВ дивизион [6] | ||||||||||||||||||||
| "Шимолий-Ғарбий" | МФФ Олтин узук | СФФ СФД | СФФ „Марказ“ | СФФ Урал<бр ид="мwАХЙ"><бр><бр><бр></бр> ва Ғарбий Сибир | МФС „Приволже“ | ДФС | СФФ Сибир | ||||||||||||||
Манбалар
- ↑ „Футбол – самый популярный вид спорта в России“ (ру). Спорц.ру (2007-йил 15-октябр). 2012-йил 14-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 30-ноябр.
- ↑ 2,0 2,1 Имперский матч
- ↑ Александр Илюшин, Василий Холодков. „Официальный сайт ФК "Коломна" :: История коломенского футбола“. фc-коломна.ру. 2018-йил 1-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 22-июн.
- ↑ „Кубок Фульда и «Морозовцы»: Орехово-Зуево конец ХИХ — начало ХХ веков“. 2012-йил 14-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 11-март.
- ↑ От сезона к сезону состав лиг меняэця не очен значително, так как ротация с чемпионатами регионов мала
- ↑ В дивизион входят республиканскиэ, краэвиэ, окружниэ и областниэ самостоятелниэ чемпионати со своими футболними системами лиг