Rossiyada islom
Бу мақола автомат таржима қилинган ёки машина таржимаси тайинли ўзгартиришсиз чоп этилгани эътироф этилмоқда. Таржимани текшириб чиқиш ҳамда мақоладаги мазмуний ва услубий хатоларини тузатиш керак. Сиз мақолани тузатишга кўмаклашишингиз мумкин. (Шунингдек, таржима бўйича тавсиялар билан танишиб чиқишингиз мумкин.) ДИҚҚАТ! БУ ОГОҲЛАНТИРИСҲНИ ЎЗБОСҲИМCҲАЛИК БИЛАН ОЛИБ ТАСҲЛАМАНГ! Мақоланинг оригинали кўрсатилинмаган. |


Ислом Россия Федерациясида христианликдан кейинги иккинчи энг катта диндир.
Россиядаги мусулмонларнинг аниқ сони ҳали расман тасдиқланмаган бўлиб муҳокама мавзуларидан бири ҳисобланади. 2002-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, Россиядаги мусулмонлар сони тахминан 14,5 миллион кишини ташкил этади ёхуд мамлакат аҳолисининг тахминан 10%и. Россия Федерациясининг Европа қисми мусулмонлари диний бошқармаси маълумотларига кўра, ўша пайтда Россияда 20 миллионгача ислом динига эътиқод қилувчилар бўлган. „Этник мусулмонлар“, яъни анъанавий равишда исломга эътиқод қилувчи халқлар 2002-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, Россия Федерациясининг эттита таркибий тузилмасида аҳолининг кўпчилик қисмини ташкил қилади: Ингушетияда (98%), Чеченистонда (96%), Доғистонда (94%), Кабардино-Балкарияда (70%), Қорачай-Черкесияда (54,6%), Бошқирдистонда (54,5%), Татаристонда (54%). Аммо шуни ёдда тутиш керакки, аҳолини рўйхатга олишда дин ҳақида сўралмаган ва ҳамма „этник мусулмонлар“ ҳам аслида исломга амал қилавермайди, масалан, „Среда“ тадқиқот маркази томонидан 2012-йилда ўтказилган сўровномага кўра, мусулмонларнинг атиги 42 фоизи уларнинг ҳаётида дин муҳим рол ўйнашини ва барча диний қоидаларга риоя қилишларини таъкидлашган. Социологик сўровлар ва конфессиал жамоаларнинг этник таркибини танлаб ўрганиш маълумотлари Россияда „этник мусулмонлар“нинг 10 дан 15 фоизигача қисми бошқа динларга, кўпчилиги православ насронийликка эътиқод қилади деб тахмин қилишга асос беради[1]. Шу билан бирга, „этник мусулмон“ бўлмаган русларнинг исломни қабул қилиш ҳолатлари кўп. Дин масалалари бўйича мутахассислар Рус мусулмонлари сони 2 минг дан 20 минг кишигача деб ҳисоблашадилар.
Мусулмонлар сони табиий кўпайиш ҳисобига (айниқса Шимолий Кавказ халқлари орасида), шунингдек, асосан Марказий Осиё ва Озарбайжон давлатларидан келган муҳожирлар ҳисобига ўсишда давом этмоқда. Бу воситалар Россия Федерацияси аҳолиси миқёсида мусулмонлар улушининг сезиларли даражада ошишига олиб келади. Шундай қилиб, Левада маркази сўровига кўра, Россиядаги мусулмон фуқароларнинг улуши 2009-йилнинг декабридаги 4 фоиздан 2012-йилнинг ноябрига келиб мос равишда 7 фоизгача ошган (таққослаш учун, 2009-йилда респондентларнинг 80 фоизи ўзларини православлар деб билишган, 2012-йилнинг ноябр ойида эса фақат 74%). Бошқача қилиб айтадиган бўлсак, Россияда 2009-йилдан бери православликка эътиқод қилувчи фуқаролар сони камайди ва ислом динига эътиқод қилувчилар улуши ошди[2].
2012-йилда „Среда“ маркази томонидан ўтказилган „Арена: Динлар ва миллатлар атласи“ тадқиқотига кўра, россияликларнинг 6,5 фоизи ислом динига эътиқод қилишади. Бунда 1,7 фоизи ўзини сунний, 0,5 фоиздан камроғи шиа, 4,7 фоизи эса сунний ҳам, шиа ҳам эмаслигини таъкидлайдилар[3].
Ҳозирги вақтда Россия мусулмонларининг хориждаги диндошлари билан маънавий бирлашиши, рус мусулмонларининг ўзларини ислом оламининг бир қисми эканлигини англаш жараёни давом этмоқда[1].
Ислом ва Россиянинг ташқи сиёсати
Россия 2005-йилдан буён Ислом конференсияси ташкилотида (ИКТ) кузатувчи мақомига эга.
Россияда ислом таълими
Ҳаммаси бўлиб, 2007-йил бошида Россияда 75 та ўрта ва олий Ислом таълим муассасалари рўйхатга олинган; уларнинг умумий сони 229 та (26 та олий ўқув юрти ва 203 та ўрта таълим муассасаси)[1].
2017-йилда Татаристон Республикасининг Болгар шаҳрида Россиядаги биринчи Ислом академияси Болгария Ислом академияси очилди.
Россияда исломофобия
Россияликларнинг 14 фоизи мусулмонларга нисбатан салбий муносабатда. Оммавий ахборот воситаларида, кинода, айрим сиёсатчиларнинг баёнотларида исломофоб риторика кузатилмоқда. Қамоқхоналарда бошқа дин вакилларидан кўра кўпроқ мусулмонлар қатағон қилинади. Бир қатор вилоятлардаги мактабларда мусулмонлар ҳижоби таъқиқланган. Мусулмонча кийинган қизларга ўқиш тақиқланган. Россияда „экстремизм“ баҳонасида исломий ташкилотлар фаолияти тақиқланган.
Ва шунингдек…
- Қримдаги Ислом
- Шимолий Осетияда ислом
- СССРда ислом
- Россия мусулмонлари
- Россиядаги энг катта масжидлар рўйхати
Эслатмалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Ислам // Кафедра государственно-конфессионалних отношений РАГС при Президенте РФ.
- ↑ „В России за 3 года доля православных сократилась, мусульман — возросла“. 17-декабр 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 7-декабр 2013-йил.
- ↑ „Арена: Атлас религий и национальностей. Мусульмане“. Исследовательская служба Среда (2012). 5-март 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18-июл 2015-йил.
Адабиётлар
- Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — Андоза:М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
- Густерин П. В.. Мусульманское духовенство по законодательству Российской империи. Саарбрюккен: ЛАП ЛАМБЕРТ Аcадемиc Публишинг, 2014. ИСБН 978-3-659-57965-3.
- Ислам в России: Взгляд из регионов. М.: Аспект Пресс, 2007. ИСБН 978–5–7567–0472–3. (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-12-02 санасида архивланган)
- Ислам в России: культурные традиции и современные вызовы. Материалы международной научной конференции, СПб., 2013. Wайбаcк Мачинедаги асл нусхадан архивланган архив нусхаси. (9-март 2016-йил)
- Каландаров Т. С.. Памирские мигранты-исмаилиты в России, 10000 экз, Исследования по прикладной и неотложной этнологии Института этнологии и антропологии РАН, М.: Наука, 2005. ИСБН 5-201-13758-х.
- {{{заглавие}}}.
- {{{заглавие}}}.
- Сеидова Г. Н.. Шиизм в Дагестане: монография. М.: Альта-Принт, 2007.
- Силантьев Р. А.. Новейшая история исламского сообщества России. М.: Алгоритм, 2007. ИСБН 978-5-9265-0322-4.
- Силантьев Р. А.. Ислам в современной России. Энциклопедия, 3000 экз, М.: Алгоритм, 2008. ИСБН 978-5-9265-0467-2.
- Андоза:Православная энциклопедия
- Сосновских Е. Г.. Трансформация государственно-конфессиональных отношений в 1985—1997 гг. (на материалах Челябинской области). Диссертация на соискание ученой степени кандидата исторических наук, Челябинск, 2014.
- Тамарин А.. Мусульмане на Руси. М.: Изд. Д. Я. Маковского, 1917.
- Седанкина Т. Е. Исламская теология в системе теологического образования в России // Теология в научно-образователном пространстве: религия, култура, просвещэниэ. Сборник статей регионалной конференсии (Екатеринбург, 24-25 октября 2019 г.). – Екатеринбург: Миссионерский институт, 2019. (Wайбаcк Мачине сайтида 9-декабр 2020-йил санасида архивланган) – 368 с. – С. 277—285
- Ярков А. П., Старостин А. Н. Ислам от Урала до Камчатки в панораме веков. – Тюмен: Издательство Тюменского государственного университета. – 2021. – 298 с.
Ҳаволалар
- Ислом-Инфо. (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-03-22 санасида архивланган) РУ (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-03-22 санасида архивланган)
- Ислом. РУ
- умма.ру – Россиядаги мусулмонлар сайти
- исламрф.ру – Россиядаги мусулмонлар ҳаёти ҳақида сайт (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-03-30 санасида архивланган)
- исламснг.cом – МДҲдаги мусулмонлар ҳақида портал (Wайбаcк Мачине сайтида 30-март 2019-йил санасида архивланган)
- руссиан-мосқуэс.cом – Россиядаги масжидлар ҳақида сайт (Wайбаcк Мачине сайтида 12-июл 2020-йил санасида архивланган)
- Россияда ислом
- Шваниц, Волфганг Г. Сталин Маккада ( Wебверсион 8-2009)(олм.) ))
- Густерин П. В. Совет давлатининг 1917-1921 йилларда мусулмон Шарқидаги сиёсати. (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-05-29 санасида архивланган) // Рангларда Россия.
- Густерин П. В. 1920-йилларда СССР мусулмонларининг чет элдаги мусулмонлар билан алоқалари тўғрисида (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-06-06 санасида архивланган) // Россия рангларда.
- Густерин П. ДА. Россия империясининг мусулмон аҳолисига нисбатан давлат сиёсатининг асослари тўғрисида (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-03-30 санасида архивланган) // Россия рангларда.
- – „Россияда ислом: маданий анъаналар ва замонавий муаммолар“ конференсияси сайти
- Андрей Бабицкий . Рапперлар ва мусулмонлар ўртасидаги можаро Россия учун кутилмаган ғалаба ҳақида гапиради // Взгляд, 2018-йил 12-сентябр.