Роя Маҳбооб (дарийча: رویا محبوب , талаффузи Роя Маҳбуб) Афғонистонлик ишбилармон аёл ва тадбиркор.У Афғонистоннинг Ҳирот шаҳрида жойлашган тўлиқ хизмат кўрсатувчи дастурий таъминот ишлаб чиқиш компанияси Афғонистон Cитадел Софтwаре компаниясига асос солган ва ҳозирда бош директори лавозимида ишлайди.[1] У Афғонистондаги ИТ соҳасидаги биринчи бош директор лавозимида ишлаган аёллар қаторида бўлганлиги учун ҳаммани эътиборини тортган[2], гарчи у ерда аёлларнинг уйдан ташқарида ишлаши ҳали ҳам кам учрайди.[3] 2013-йил 18-апрелда Роя Маҳбуб Афғонистондаги ўрта мактабларда интернет синфларини яратиш ва Филм Аннех томонидан жойлаштирилган кўп тилли блог ва видео сайти учун „Аёллар учун қўшимча“ иши учун ТИМЕ журналининг 2013-йилда дунёнинг энг нуфузли 100 кишиси рўйхатига киритилди. Бу ТИМЕ махсус нашрининг 10 йиллиги эди. „Аёллар иловаси“ платформаси Афғонистон ва Марказий Осиё аёлларига ўз ҳикояларини дунёга айтиб бериш учун имконият беради. ТИМЕ журналининг Роя Маҳбуб ҳақидаги муқаддимаси Фаcебоок’нинг бош операцион директори ва „Соғлом: Аёллар, меҳнат ва етакчилик истаги“ муаллифи Шерил Сандберг томонидан ёзилган.[4][5] АҚШ Давлат котиби Жон Керри Афғонистон Америка университети қошидаги Аёллар иқтисодий ривожланиши халқаро марказида Роя Маҳбуб ва бошқа афғон тадбиркор аёллари билан учрашди.[6] У, шунингдек, Афғонистон тараққиёти лойиҳаси бўйича онлайн филмларни тарқатиш платформаси ва Wеб Телевисион Нетwорк Филм Илова билан ишлаганлиги билан машҳур. У Форбес Бизнес ва Технологиялар мактабининг ҳозирги маслаҳатчиси.[7]

Роя Маҳбооб
Таваллуди
Касби Тадбиркор

Биографияси

Маҳбуб Афғонистоннинг Ҳирот шаҳрида туғилган, бироқ Совет истилосидан сўнг оиласи билан мамлакатни тарк этиб, қўшни Покистонда, кейин эса Эронда яшаган.[8][9] 2003-йилда Афғонистонга қайтиб келди ва оммавий ахборот воситаларига ихтисослашган франсуз ноҳукумат ташкилотида кўнгиллилик қилиб, инглиз тилини ўрганди. У ўша йилнинг охирида Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Тараққиёт Дастури томонидан аёллар учун тақдим этилган ахборот ва коммуникация технологиялари курсларига ёзилди ва 2005-йилда Ҳирот университетининг ахборот ва коммуникация технологиялари бўйича компютер фанлари бакалавриатига ўқишга кирди. У ерда ТУ Берлин жамоасида таҳсил олган.[10] Шунингдек, у Берлин ТУда информатика ўқитувчилари учун тренинг доирасида бир семестрни ўтказди. 2009-йилда ўқишни тамомлагандан сўнг Маҳбуб Ҳирот университетида ИТ-директори, кейинроқ Олий таълим вазирлигининг ИТ-департаментида лойиҳалар координатори бўлиб ишлаган ва у ерда ҳамон Халқаро ва маданиятлараро мулоқот маркази билан яқин ҳамкорликда ишлаган. ТУ Берлин.[11][12] 2011-йил май ойида. У 2010-йилда мудофаа вазирининг собиқ ўринбосари Пол Бринкли томонидан ташкил этилган Афғонистонда бизнес ва барқарорлик операциялари бўйича ишчи гуруҳнинг бўлинмаси бўлган Ҳирот ахборот технологиялари дастурининг бир қисми сифатида етти нафар афғон тадбиркорининг инаугурацион синфига киритилган.

Фаолияти

Маҳбуб 2010-йилда Ҳирот университетининг икки курсдоши ва 20 000 доллар сармоя эвазига Афғонистон Cитадел Софтwаре Cомпанй (АCСC) га асос солган.[13] Мақсад, Афғонистоннинг ўсиб бораётган технология бозорида яқинда университет битирувчилари, айниқса аёллар учун иш ўринлари яратиш эди.[14] Компанияда камида 20 нафар дастурчи ишлайди, уларнинг ярмидан кўпи аёллардир.[14]

АCСC Афғонистондаги ҳукумат вазирликлари, университетлари ва халқаро ташкилотлари бўлган мижозлар томонидан белгиланган махсус талабларга мувофиқ дастурий таъминотни ишлаб чиқади. Шунингдек, у бозор эҳтиёжлари ва аниқланган имкониятлардан келиб чиқиб, компютерлар ва мобил телефонлар учун хусусий ёки интеграциялашган иловаларни яратади. Аввалги лойиҳалар Ҳирот касалхонасига қоғоздан рақамли ёзувларга ўтишга ёрдам бериш[13] ҳамда НАТОнинг „Ипак Афғонистон“ лойиҳаси доирасида Ҳирот университетига ишончли интернетни олиб киришга ёрдам беришни ўз ичига олади.[15][16]

2012-йилда Ню-Ёркдаги Cитадел Миcро стипендия тўлов тизимига эга бўлган Интерфаол ва таълим ижтимоий тармоқ платформаси Эхамерни ишлаб чиқиш ва тарғиб қилиш мақсадида ташкил этилган бўлиб, Маҳбуб уни ривожлантиришга ёрдам берган.[17] Ушбу ҳамкорлик натижасида юзага келган яна бир лойиҳа „Аёллар иловаси“ ҳам ижтимоий тармоқлардаги видео контентни молиялаштиришни таъминлайди ва афғон аёлларига кинорежиссёр сифатида карерасини бошлаш имкониятини беради.[18] Cитадел оф Неw Ёрк 2012-йилнинг октябр ойида Афғонистоннинг „Эстеқлал“ футбол клубининг ўн фоизлик акциядорлик позициясини қўлга киритди[19]

2014-йилда Маҳбуб Глобал Тҳинкерс Форум халқаро таҳлил марказининг маслаҳат кенгашига қўшилди.[20]

У Афғонистонлик қизлар робототехника жамоасига асос солган, у „Афғон хаёлпарастлари“ номи билан ҳам танилган.[21][22]

Танилиш жараёни

Маҳбуб аёллар асосан уйдан ташқарида ишламайдиган мамлакатда аёл бош директор сифатида тан олинган. У бизнес очиш ва юритиш, компаниясини биринчи навбатда аёллар билан таъминлаш, хорижликлар билан бизнес юритиш, ҳатто машина ҳайдаш учун таҳдидлар олган.[15][23] Роянинг бунга муносабати шундай бўлди: "Сиз ҳаммага эркак ва аёл тенг эканлигини кўрсатишингиз керак. Агар уларга рухсат берсангиз, аёллар нимадир қилишлари мумкин. Уларга имконият беринг ва улар ўзларини исботлашлари мумкин ".[13]

Маҳбуб шунингдек, 2012-йилда Афғонистон тараққиёти лойиҳасини ишга тушириш учун Филм Аннех, онлайн филмларни тарқатиш платформаси ва Wеб Телевисион Нетwорк билан ҳамкорлик қилди. Лойиҳа жорий воқеалар видеолари, интервюлар ва янгиликлар роликларини, шунингдек, Афғонистон ёшларини ривожлантиришдан архив материалларини трансляция қилиш орқали дунёга Афғонистоннинг янги қиёфасини кўрсатишга қаратилган.[24] Рулли ва Маҳбуб ўртасидаги ҳамкорлик 2011-йилда НАТО реклама ролигидан] кейин бошланган ва Афғонистонни қайта қуришда иштирок этишга қарор қилган. Маҳбуб ва Филм Аннех болаларни дунё билан боғлаш ва уларни Толибонга қўшилишдан қайтариш учун афғон мактабларида интернет синфлари қуриш устида ишламоқда.[13][25][26]

2013-йил 18-ноябрда сенатор Жон Керри Политиcо нашрига иншо ёзди, унда Cитадел дастурий таъминот ишлаб чиқиш фирмаси бош директори Роя Маҳбуб билан учрашган тажрибаси ҳамда турли ижтимоий соҳаларда афғон аёллари томонидан олиб борилаётган жорий ўзгаришлар ҳақида батафсил маълумот берди. Керрининг эссесида афғон аёллари, хусусан, Роя Маҳбуб нафақат Афғонистонни, балки жаҳон ҳамжамиятини қандай ўзгартираётгани ҳақида сўз боради. Сенатор Керри Маҳбубнинг афғон жамияти ва жаҳон ҳамжамиятига қўшган ҳиссаси қандай таъсир кўрсатаётгани ҳақида батафсил маълумот беради. Глобал ландшафтда Афғонистонда ҳали кўп иш қилиш керак бўлса-да, сенатор Керри Маҳбубнинг муваффақияти асосий аёл шахс сифатида мустаҳкам тинчлик ва фаровонликка эришиш йўлидаги ажойиб қадам эканини таъкидлайди. „Афғон аёллари тўхтамаяпти. Улар олдинга интилмоқда ва биз ҳаммамиз улар билан бирга юришимиз керак.“[27]

Иншо сериянинг бир қисми сифатида ёзилган бўлиб, Политиcо, Гоогле ва Торй Бурч фонди ўртасидаги ҳамкорликда „Аёллар қоидаси“ деб номланган.[28]

Мукофот ва унвонлари

  • 2013-йил : Тиме‍ нинг „Дунёдаги энг нуфузли 100 киши“ дан бири[29]
  • 2013-йил: Фуқаролик инноватори „Миллий демократия институти“[30]
  • 2014-йил: Трибеcа Дисруптиве Инноватион Аwардс[31]
  • 2015-йил: Жаҳон Иқтисодий Форуми ёш глобал лидерлар 2015[32]
  • 2015-йил: Майкл Дукакис етакчилик стипендияси[33]

Манбалар

  1. ↑ „Роя Маҳбооб он Афгҳанистан Эдуcатион анд Эcономй“. филманнех.cом. Филм Аннех. 2013-йил 19-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 25-сентябр.
  2. ↑ Безҳан, Фруд. „ТЕДх Триэс То Бринг Дигитал Аге То Кабул“. Радио Фреэ Эуропе (2012-йил 12-октябр). Қаралди: 2012-йил 16-октябр.
  3. ↑ „Софтwаре cомпанй ин Афгҳанистан онлй wитҳ wомен“. Кроне (2012-йил 15-октябр). Қаралди: 2012-йил 23-октябр.
  4. ↑ „Роя Маҳбооб - ТИМЕ 100: Тҳе 100 Мост Инфлуэнтиал Пеопле ин тҳе Wорлд“. ТИМЕ.cом (2013-йил 18-апрел). 2013-йил 20-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 19-апрел.
  5. ↑ „Тиме'с 100 Мост Инфлуэнтиал 2013: Афгҳани Энтрепренеур Роя Маҳбооб“. Тҳе Сторй Эхчанге (2013-йил 29-апрел). Қаралди: 2013-йил 6-май.
  6. ↑ „Афгҳан Wомен Ҳелп Дриве Ресургент Эcономй“.
  7. ↑ „Форбес Счоол оф Бусинесс & Течнологй Боард оф Адвисорс | Ашфорд Университй“. www.ашфорд.эду. 2019-йил 1-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 12-май.
  8. ↑ „"Иф И теач тҳем, но оне cан стоп тҳем": Роя Маҳбооб ис фигҳтинг то эдуcате тҳе гирлс оф Афгҳанистан“. Салон.cом (2015-йил 8-март). Қаралди: 2015-йил 8-март.
  9. ↑ „Cоннеcтинг то модернитй“. НАТО'с Неwсроом (2009-йил 22-июл). Қаралди: 2012-йил 27-сентябр.
  10. ↑ Эстаблишинг Аcадемиc Струcтурес ин Cомпутер Сcиэнcе ат Ҳерат Университй Маҳр: . Франкфурт: ИКО Верлаг, 2006. 
  11. ↑ „Cитадел оф Неw Ёрк, ЛЛC анд Роя Маҳбооб“. Филм Аннех Cапитал Партнерс. Филм Аннех Cапитал Партнерс. 2012-йил 22-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 25-сентябр.
  12. ↑ „Роя Маҳбооб“. ЛинкедИн. ЛинкедИн. Қаралди: 2012-йил 25-сентябр.
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 13,3 Шаҳ, Ангела. „Ин Афгҳанистан, Роя Маҳбооб Cоннеcц Гирлс Wитҳ Cомпутерс“. Неwсwеэк'с Тҳе Даилй Беаст (2012-йил 1-сентябр). Қаралди: 2012-йил 27-сентябр.
  14. ↑ 14,0 14,1 Безҳан, Фруд. „Ин Мале-Доминатед Wорлд, Афгҳан Бусинессwоман Бреакс Боундариэс, Табоос“. Радио Фреэ Эуропе Радио Либертй. Қаралди: 2012-йил 7-декабр.
  15. ↑ 15,0 15,1 „Ҳерат бусинессwоман суccеэдс амид стронг оппоситион“. НАТО'с Неwсроом (2011-йил 24-октябр). Қаралди: 2012-йил 27-сентябр.
  16. ↑ „Интернет аccесс ис чангинг теачинг метҳодс ин Афгҳанистан“. НАТО'с Неwс (2011-йил 8-июн). Қаралди: 2012-йил 27-сентябр.
  17. ↑ „Эхамер Софтwаре бй Cитадел оф Неw Ёрк“. Филм Аннех Cапитал Партнерс. Филм Аннех Cапитал Партнерс. 2012-йил 7-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 25-сентябр.
  18. ↑ „Оп-Эд: Биллионс оф Wомен он Тҳис Планет Ҳаве Сториэс то Телл—Со Листен Уп“. Таке Парт. 2013-йил 7-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 5-феврал.
  19. ↑ „Филм Аннех Аcқуирес Эқуитй Поситион ин Афгҳанистан'с Эстеқлал Фоотбалл Cлуб“. Филм Аннех Блог. филманнех.cом. 2013-йил 2-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 7-ноябр.
  20. ↑ „Менторс“ (эн). Глобал Тҳинкерс Форум. Қаралди: 2020-йил 24-ноябр.
  21. ↑ Герарди, Келлиэ. Нот Неcессарилй Роcкет Сcиэнcе: А Бегиннер'с Гуиде то Лифе ин тҳе Спаcе Аге (эн). Манго Медиа Инc., 2020. ИСБН 978-1-64250-411-8. 
  22. ↑ Маҳбооб, Роя „Wомен, гирлс анд СТЕМ“, . Течнологй анд Глобал Публиc Ҳеалтҳ (эн) Муртҳй: . Сwитзерланд: Спрингер, 2020 — 21–22-бет. ИСБН 978-3-030-46354-0. 
  23. ↑ Леммон, Гайле Тземач. „Ин Тҳе Ҳеарт оф Афгҳанистан, Энтрепренеурс Инновате Фор Пеаcе“. Фаст Cомпанй (2012-йил 15-октябр). Қаралди: 2012-йил 15-октябр.
  24. ↑ „Биограпҳй“. филманнех.cом/. Филм Аннех. 2013-йил 23-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 11-сентябр.
  25. ↑ „Буилдинг счоолс ин Афгҳанистан - Афгҳан Девелопмент Прожеcт“. Филм Аннех. Филм Аннех. 2013-йил 26-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 27-сентябр.
  26. ↑ „Wоркинг то чанге перcептион оф wомен ин Афгҳанистан“. Фох Неwс (2013-йил 24-апрел). Қаралди: 2013-йил 8-май.
  27. ↑ Керрй. „Афгҳан wомен он тҳе марч“ (эн). ПОЛИТИCО. Қаралди: 2020-йил 24-ноябр.
  28. ↑ „Wомен Руле: Афгҳан Wомен он тҳе Марч“. Политиcо. Қаралди: 2013-йил 10-декабр.
  29. ↑ Сандберг, Шерйл. „Роя Маҳбооб: Тҳе Wорлд'с 100 Мост Инфлуэнтиал Пеопле“ (эн-УС). Тиме (2013-йил 18-апрел). Қаралди: 2020-йил 24-ноябр.
  30. ↑ Кҳан. „СингуларитйНЕТ Партнерс wитҳ Роя Маҳбооб'с Дигитал Cитизен Фунд“ (эн). Медиум (2019-йил 20-феврал). 2022-йил 11-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 9-август.
  31. ↑ „Эвент | Трибеcа Дисруптиве Инноватион Аwардс 2014 — НЙУ Стерн“ (эн). www.стерн.ню.эду. Қаралди: 2020-йил 24-ноябр.
  32. ↑ „Меэт тҳе 2015 cласс оф Ёунг Глобал Леадерс“ (эн). Wорлд Эcономиc Форум. Қаралди: 2020-йил 24-ноябр.
  33. ↑ Админ. „РОЙА МАҲБООБ“ (эн-УС). Мичаэл Дукакис Институте фор Леадершип анд Инноватион (МДИ) (2017-йил 18-сентябр). Қаралди: 2020-йил 24-ноябр.