Ruan Ji

Руан Жининг отаси Жиан'ан ше'рият даврида Као уруг'и томонидан тарг'иб қилинган Жиан'аннинг машҳур етти олимидан бири Руан Ю эди. Руан оиласи Сима оиласидан фарқли равишда Чао Вейга содиқ эди; аммо уларнинг ма'навий э'тиқоди ва о'з фикрларини билдиришга тайёрлиги, умуман олганда, уларнинг ҳақиқий ҳарбий ёки сиёсий кучидан устун эди. Айтиш жоизки, Руан Жи хавф остида туг'илган, унинг даври Тарқоқлик даври эди. Руан Жи ше'рий жиҳатдан Жиан'ан даври ше'риятининг бир қисми ва Олти сулола ше'риятининг бошланиши эди. У замон таклиф қилган нарсанинг ше’рий томонини ўз бағрига олар, ҳаттоки ўз даврининг кўплаб сиёсий хавф-хатарлари, тўполонлари ва тузоқларидан қутулишга муваффақ бўларди. Руан Жининг ҳаёти давомида хавфсизлиги унинг маст ва эксантрик деб номланишга тайёрлиги билан изоҳланган ко'ринади.

Руан Жи ҳаёти ва ижодий фаолияти Хитой тарихида ҳаётнинг турли соҳаларида катта о'згаришлар билан бог'лиқ бо'лган ҳал қилувчи ва драматик даврда содир бо'лди. Хан сулоласи эзгу ҳукмронлик даврини кўрди, бу даврда тақводорлик ме’ёри, афсонавий қадимий ҳукмдорларнинг хайрия тамойиллари, амалдорларни тарбиялашга интилиш – хотиржам, мулоҳазакор, қўрқувга эмас, онглиликка хизмат қилиш – ҳукумат нормасига айланди. Бироқ, бундан кейин Тарқоқлик даври деб аталадиган давр келди.

Руан Жи қонли урушлар, Вей саройида ҳокимият учун курашлар ва Сима оиласининг юксалишига гувоҳ бо'лди. Бу вақтлар хира бо'лишига қарамай, ма'навий маданиятда улкан ютуқлар даври эди. О'ша даврнинг ёрқин о'зига хос хусусияти интеллектуал ҳаёт эди: очиқ академик форумларнинг "соф музокараларида" муҳокама қилинган метафизикага қизиқиш, энг юқори мақсад муаммосига чуқур қизиқиш, даоизмнинг катта машҳурлиги ва хорижий та'лимнинг тарқалиши, шу кабилар. буддизм сифатида лирик ше'риятнинг тез кенгайиши, рассомликдан ме'морчиликгача бо'лган барча тасвирий сан'атнинг гуллаб-яшнаши; буларнинг барчаси даврга "иноят ва эркинлик" (Фенг Ёулан) руҳини олиб келди.

ИИ асрда арзон қоғознинг ихтиро қилиниши аҳолининг катта қисми ўртасида саводхонликни ёйишга олиб келди, бу эса яхшилик, ҳақиқат, адолат ва эзгулик тушунчаларига эга бўлган кўп сонли ўқимишли одамларга рицарлик (ши хи) туйғусини олиб келди. О'ша давр қаҳрамонлари сиёсатдан воз кечиб, сарой ҳаётининг жозибаси ва шон-шуҳратидан ко'ра қишлоқдаги сокин ҳаётни ёки зоҳиднинг ҳаётини афзал ко'рган бенуқсон фазилатли одамларга айланди. Бу улуг'вор одамлар (жунзи чàнì) ташқи г'амхо'рлик билан яширинган ноҳақ ҳукмронликка қарши норозилик г'ояларини, талабсизлик ва покликдаги буюкликни вужудга келтирдилар. Сарой амалдорларининг ҳаёти "чанг ва тупроқ ҳаёти" ҳисобланса, деҳқон меҳнатининг ҳақиқий ифлослиги поклик рамзи эди.