Ruhobod masjidi
39°39′00″Н 66°58′05″Э / 39.65000°Н 66.96806°Э
| Масжид | |
 | |
| Шаҳар | Самарқанд |
| Йўналиши | Сунний |
| Масжид тури | Жума масжиди |
| Меъморий услуб | Ислом меъморчилиги ва Орта Осиё бинокорлиги |
| Бинокорлик | 1880-1882-йиллар—{{{Қурилиб битказилди}}} |
| Мақоми | Фаолият юритади |
| Умумий майдони | 115 м² |
| Бино майдони | 70 м² |
| Таровиҳ | 
|
Рухобод масжиди Ўзбекистоннинг Самарқанд шаҳрининг тарихий марказида жойлашган жума масжидидир. У Рухобод кўчасида, Рухобод мақбараси ва Гўри Амир мақбарасидан унча узоқ бўлмаган жойда жойлашган бўлиб, Рухобод мадрасаси билан туташган. Таниқли маърифатпарвар ва жадидчи Хўжа Муин Шукруллаэв туғилиб яшаган масжиднинг жануб томонида тарихий уй ва ҳовли туташган. Масжид Ўзбекистон ДУМ Самарқанд бўлимига бўйсунади.
.jpg)
Ҳозирги Руҳобод масжиди ўрнида, ҳеч бўлмаганда , Руҳобод мақбараси қурилган даврдан бери қадимий масжид бўлган. Бу ерда Мирзо Улуғбек даврида масжид қурилгани ҳақида маълумотлар бор[1]. 1880—1882 йилларда Руҳобод мақбараси атрофини ободонлаштириш лойиҳаси доирасида кўҳна масжид ўрнида янги масжид қурилди. Руҳобод мадрасаси ҳам худди шу даврда қурилган. Бу учта иморат ҳам Гўри Амир мақбарасидан бошланиб, Самарқанд қал’асининг жанубий дарвозасигача бўлган машҳур „Шоҳ-Раҳ“ (Шоҳ йўли) асфалт йўлининг чап томонида жойлашган эди. Бу йўлнинг бир қисми ҳозирги Руҳобод кўчаси бўлиб, у Совет даврида " Қизил тонг " деб аталган. Масжиднинг ҳозирги биноси 1903-йилда қурилган. 1960-йилларгача масжид, мадраса ва Руҳобод мақбараси атрофи шу номдаги катта маҳалланинг бир қисми бўлиб, бу ерда шахсий уйлар, чойхоналар ва бошқа жамоат бинолари бўлган. Кейинчалик у маҳалланинг аксарияти шўролар даврида бузилиб, катта яшил боғга айлантирилган[2].
Руҳобод жомеъ масжиди ўз фаолияти давомида кўп марта қайта қурилиб, ободонлаштирилди. Масжид пастак тепаликда жойлашган бўлиб, у пишиқ ғишт билан ишланган. Ҳозирги вақтда у бир қаватли баланд шифтли бино бўлиб, шарқий ва шимолий томондан айвон билан ўралган бўлиб, унинг ёғоч шифти анъанавий ранг-баранг нақш ва безаклар билан безатилган. Айвонда мармар асосли 12 та ёғоч ўйилган устунлар бор. Масжидда бир нечта ҳужра ва хизмат хоналари ҳам мавжуд. Масжид ҳудудига кираверишда кичик минора қурилган. Жума намозида мусулмонлар нафақат масжид биноси ичида ва айвон остида, балки масжид ҳудуди ҳисобланган куйдирилган ғиштдан ясалган тепаликда ҳам жойлашадилар. 1920-йилларда масжид ва мадраса ёпилган, мақбарадан бошқа мақсадларда фойдаланилган. Масжид ҳудудида турли даврларда корхоналар, кутубхона, маданият уйи бўлган. Ўзбекистон мустақилликка эришгач, масжид капитал таъмирланиб, яна диндорлар ва сайёҳлар учун очилди.
1880-йилларнинг охири ва 1890-йилларда масжид имом- хатиби Хожа Муин Шукруллаевнинг бобоси — араб, форс ва ўзбек тилларини яхши билган имом Мир Саид Шариф бўлган. Жануб томондан Руҳобод жоме масжидига туташган имом Мир Саид Шариф ва Хўжа Муин Шукруллаэвлар истиқомат қилган тарихий уй сақланиб қолган. Уйга кираверишда Хўжа Муин Шукруллаэв бюсти ўрнатилган, сувенир дўкони ишламоқда.
Масжид айвон шифти
Руҳобод масжидининг айвон шифти Самарқанддаги энг чиройли ёғоч шифтлардан биридир. Бу айвоннинг шифти анъанавий ранг-баранг нақш ва безаклар билан безатилган.
Манбалар
Адабиётлар ва манбалар
- Руҳобод мақбараси — Националная энсиклопедия Узбекистана (узб.) . — Тошкент, 2000-2005 й.
- Ходжа-Ахрарская часть.
- Саммуслим.уз сайтида Руҳобод масжиди[сайт ишламайди] (мавжуд ҳавола)</линк>
- Масжид.уз сайтида Руҳобод масжиди
- Яндех-да Руҳобод масжиди. Карталар