Ruqayya bint Ali

Руқайя бинти Али (арабча: رقية بنت علي‎‎) –тўртинчи халифа Али ибн Абу Толиб (р.а.)нинг қизи (656-661).

Биографияси

У Алид авлиё (Саййида) саналади, онаси Саҳба бинти Раби’адир^[1]. Унинг онаси Фотима бинти Хузом ал-Қулабия ал-Алавийя бўлиб, Али ибн Абу Толибнинг хотини Умм ал-Банин номи билан машҳур эди. У Бану Килаб Калбасий қабиласидан, Хасаис ал-Аббосиёдан эди. У Аббос ибн Алининг ҳақиқий синглиси деб даъво қилинади (ўнгдаги расмда кўрсатилган) Қоҳирадаги ўзининг машҳадидаги (зиёратгоҳи) анъанавий равишда ҳомий авлиё ҳисобланади. Унинг Қоҳирадаги зиёратгоҳи ҳанузгача назр ва шафоат ибодатлари ўқиладиган нотиқлик жойи сифатида фойдаланилади^[2].

У Макран ва Лаҳорга (ҳозирги Покистон) исломни тарғиб қилиш учун борган. Карбало воқеаларидан кейин Руқайя бошчилигидаги беш нафар мусулмон аёл Маккани тарк этиб, Лаҳорга жойлашиш ва прозелитизмга киришишди, натижада жамиятнинг катта қисми Исломни қабул қилди^[3].

Баъзи ислом тарихчиларининг фикрига кўра, Руқайя отаси томонидан ислом динини тарғиб қилиш учун Синдга боришни буюрган. Уларнинг тарғиботи муваффақиятли бўлиши айтилганди. Карбало қирғини воқеалари Руқайиянинг Макранга ҳижрат қилишига сабаб бўлди ва у ерда бир неча йил одамларни Исломга даъват қилди. Муҳаммад ибн Қосим ҳам Руқайянинг бошига тушган азоб-уқубатлардан хабар топиб, унинг тарафдори бўлди^[3].

Ҳикояда етти нафар аёл ва тўртта эркак бор эди, чунки у ўзини таништириб, "Мен шаҳид Муслим ибн Ақилнинг беваси, Алининг қизи ва қўмондон Имом Ҳусайннинг синглисиман, — Аббоснинг лашкарбошиси, қолган бешта хоним менинг келинларим, олтинчиси — чўримиз Ҳалима эди, лекин у биз билан тенг эди. Кейин у бизнинг қўриқчиларимиз бўлган ва қабилаларимизга мансуб бўлган Абб-ул-Фатҳнинг исмларини айтиб берди. Булар Абб-ул-Фазал, Абб-ул-Мукарам ва Абдуллоҳдир^[3].

Ўлими

У болалигида вафот этган деб айтилади. Бироқ, унинг ўлимининг аниқ санаси номаълум. У Лаҳорда Биби Пак Даманда дафн этилган^[3].

Шунингдек, Лаҳорда (Покистон) Биби Пак Даман (урду. бйй̰ б̰ пạкдạмн Бīбī Пāк Дāман) номли зиёратгоҳ ҳам бор, маҳаллий аҳоли уни Руқайя бинти Али мақбараси деб аташади^[4].

ХИ асрда Саййида Руқайийнинг машҳади 1133-йилда унга ёдгорлик сифатида қурилган. У Покистонда жуда ҳурматга сазовор аёл ва унинг Лаҳордаги зиёратгоҳига сунний ва шиа мусулмонлари ташриф буюришади. Исломий Жумада ал-Соний ойида уч кунлик Ур Саййид Руқайя Жумада ал-Сонийнинг 7-дан 9-кунига қадар нишонланади. Урсни улуғлаш маросими ўз ичига олади, бу маросимда фидойи аёллар Руқайий зиёратгоҳидаги қабрларни ювиш учун сув олиб келишади^[3].

Яна қаранг

Манбалар

↑ Ибн Саʿд, ал-Ṭабақāт ал-кубрā, вол. 3 п. 14; Ибн ал-Жаwзī, ал-Мунтаẓам, вол. 4 п. 109; Ṭабарī, Тāрīкҳ ал-умам wа л-мулūк, вол. 4 п. 359; Маḥаллāтī, Райāḥīн ал-шарī'а, вол. 4, п. 255-256; Ибн Катҳīр, ал-Бидāя wа л-ниҳāя, вол. 6, п. 352.
↑ Машҳад ал-Саййида Руқайя, АрчНет.орг, „Саййида Руқайя Машҳад“. 2008-йил 7-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 5-июн. Аccессед 10 Жуне 2013
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 ^3,4 „Саййида Руқайя бинт Али“. 2022-йил 31-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 31-август.
↑ Заиди, Ноор (2014). „"А Блессинг он Оур Пеопле": Биби Пак Даман, Саcред Геограпҳй, анд тҳе Cонструcтион оф тҳе Натионализед Саcред“. Тҳе Муслим Wорлд. 104-жилд, № 3. 306–335-бет. дои:10.1111/муwо.12057.

[1] Ибн Саʿд, ал-Ṭабақāт ал-кубрā, вол. 3 п. 14; Ибн ал-Жаwзī, ал-Мунтаẓам, вол. 4 п. 109; Ṭабарī, Тāрīкҳ ал-умам wа л-мулūк, вол. 4 п. 359; Маḥаллāтī, Райāḥīн ал-шарī'а, вол. 4, п. 255-256; Ибн Катҳīр, ал-Бидāя wа л-ниҳāя, вол. 6, п. 352.

[Mashhad2013-2] Машҳад ал-Саййида Руқайя, АрчНет.орг, „Саййида Руқайя Машҳад“. 2008-йил 7-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 5-июн. Аccессед 10 Жуне 2013

[:0-3] 3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 ^3,4 „Саййида Руқайя бинт Али“. 2022-йил 31-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 31-август.

[4] Заиди, Ноор (2014). „"А Блессинг он Оур Пеопле": Биби Пак Даман, Саcред Геограпҳй, анд тҳе Cонструcтион оф тҳе Натионализед Саcред“. Тҳе Муслим Wорлд. 104-жилд, № 3. 306–335-бет. дои:10.1111/муwо.12057.

[1]

[2]

[3]

[4]