Ziyosfera

Rus xalq raqsi

Рақс. Белгород вилояти, 2014-йил.

Рус халқ рақси - рус халқ рақс санъати, фолклор ҳаваскор ёки саҳналаштирилган саҳна рақси шаклида тақдим этилади. Эркак рақси дадиллик, қалб кенглиги, ҳазил билан ажралиб туради; аёл рақси силлиқлиги, улуғворлиги, энгил кокетлиги билан ажралиб туради[1][2]. Рус рақслари рус миллий маданиятининг ажралмас қисмидир. Россия халқлари фолклорининг таниқли тадқиқотчиси Якоб Штелин ХВИИИ асрда шундай ёзган эди:

Бутун штатда, оддий одамлар орасида узоқ вақтдан бери далаларда қўшиқ айтиш ва қизлар ва аёлларнинг қўшиғи остида рус рақсларини рақсга тушириш одати мавжуд. ... Европанинг барча рақс санъатида гўзал ўспирин қиз ёки ёш аёл ижро эца, рус қишлоқ рақсидан ўтиб кетадиган рақс йўқ ва дунёдаги ҳеч бир миллий рақсни жозибадорлиги билан бу билан солиштириб бўлмайди.

Хусусиятлари

Халқ рақсларининг энг қадимги икки жанри: думалоқ рақс ва рақс. Баъзи рақслардаги ҳаракатлар ҳайвонлар ва қушларнинг ҳаракатларига тақлид қилган бўлса, бошқаларида улар меҳнат жараёнларини (экин экиш, йиғиш, тўқиш) акс эттирган.Особенность русских народных танцев — в сочетании стыдливости, скромности, благопристойности и эротизма: степенные лирические хороводы в длинном закрытом платье, не облегающем, но подчеркивающем красоту женской фигуры, где каждый жест руки сдержан, но бесконечно грациозен; широкая русская пляска, где многие мужские движения исполняются на полу (метелица, ползунец и др.), что полностью отсутствует в женской лексике. Так выражается уважение к женщине, преклонение перед её красотой. Тут же в танце мужчина может встать, подхватить женщину и закружить в своих крепких руках, показав тем самым бурю эмоций к ней и свою силу.

Рус халқ рақсларининг ўзига хос хусусияти камтарлик, ҳаё, одоб ва эротизмнинг уйғунлигидадир: узоқ ёпиқ кўйлакдаги тинчлантирувчи лирик думалоқ рақслар, тор эмас, балки аёл фигурасининг гўзаллигини таъкидлайди, бу ерда ҳар бир қўл ишораси ўзини тутади. лекин чексиз нафис; аёллар луғатида умуман йўқ бўлган полда кўплаб эркак ҳаракатлари (бўрон, судралувчи ва бошқалар) амалга ошириладиган кенг рус рақси. Аёлга ҳурмат, унинг гўзаллигига қойил қолиш мана шундай ифодаланади. Дарҳол рақсда эркак ўрнидан туриши, аёлни ушлаб, кучли қўлларида айланиши мумкин ва шу билан унга ва унинг кучига ҳис-туйғулар бўронини кўрсатиши мумкин.

— Шилова А.С. Рус рақсининг аксиологик тушунчаларини драматик спектаклда қўллашнинг аҳамияти // Театр. Расм. Кино. Мусиқа", 2011-йил

Асл рақс, худди қўшиқ каби, сеҳрли рол ўйнаган, шунинг учун тақвим ва маросим рақсларида кўплаб архаик хусусиятлар сақланиб қолган. Рус халқ рақсининг маросимлар билан боғлиқлиги кўплаб думалоқ рақслар ва рақснинг айрим турларига хос эди. Ягона рақс, рақс ва квадрат рақс маросимлар билан боғлиқ эмас эди.

Рус халқ рақси, ҳудудга қараб, ўзига хос тарзда ижро этилади. Шимолда - тинч, улуғвор. Марказий қисмда - баъзан сокин ва лирик, баъзан жонли ва қувноқ. Жанубда - провокацион, жасорат билан. Шу билан бирга, рус халқ рақсининг умумий хусусиятлари мавжуд бўлиб, улар кўп жиҳатдан халқнинг миллий характерига боғлиқ. Эркаклар рақси ғайриоддий қувноқлик, ҳазил, миқёс, шерикларга ҳурматли муносабат билан ажралиб туради. Равонлик, самимийлик, аёллик, олижаноблик баъзан жонли ва қўзғатувчи тарзда ижро этилишига қарамай, аёллар рақси учун хосдир[3].

Табиий қишлоқ шароитида анъанавий рақс машғулотлари уч босқичда ўтказилди:

  1. „Ўйин босқичи“ 5-10 ёшли болалар мусиқа, қўшиқ айтиш ва оддий рақс элементларидан фойдаланилган ўйинлар орқали рақс асосларини ўргандилар.
  2. „Техник босқич“. 11-15 ёшли ўсмирлар мураккаб элементларни ўзлаштирдилар, рақсларни тўлиқ ўргандилар, лекин ҳали катталар билан рақсга тушишмади.
  3. „Уста саҳна“ 16-18 ёшдаги ўғил-қизлар қишлоқ базмларида қатнашиб, рақсларда қатнашишлари мумкин эди, улар давомида ўзларининг индивидуал услубларини сайқаллашди[4].

Этник раёнлаштириш

Россия ҳудудини 20-аср бошларида ривожланган этник зоналарга (Шимолий Рус, Марказий Рус, Жанубий Рус, Рус-Беларус, Рус-Украина, Волгабўйи, Урал, Урал, Россия) бўлиниши учун этнографияда умумий қабул қилинган тизим. Сибир ва Узоқ Шарқ, казаклар) рақс анъаналаридаги ўзгаришларнинг хилма-хиллигини ва рус халқ рақсининг минтақавий хусусиятларини тўлиқ акс эттиради.

  • Шимолий минтақа: Архангелск, Вологда, Ленинград, Новгород вилоятлари, Кострома шимоли, Ярославл, Твер, Иваново, Нижний Новгород вилоятлари, Псков вилоятининг бир қисми, Мурманск вилоятининг қирғоқбўйи ҳудудлари.
  • Жанубий минтақа: Калуга, Орел, Тула, Липецк, Рязан, Тамбов, Пенза вилоятлари, Воронежнинг шарқий ҳудудлари ва Волгоград вилоятларининг шимолий ҳудудлари.
  • Марказий минтақа: Москва, Владимир, Твернинг марказий ва жанубий қисмлари, Ярославл, Кострома, Иваново, Нижний Новгород вилоятлари, Смоленскнинг шарқий ҳудудлари ва Псков вилоятларининг жанубий вилоятлари.
  • Волга вилояти: Уляновск, Самара, Саратов вилоятлари.
  • Россия-Беларус чегараси (Брянск вилояти ва Смоленск вилоятининг ғарбий ҳудудлари)
  • Россия-Украина чегараси (Курск, Белгород, Воронеж вилоятининг жанубий вилоятлари).
  • Урал: Перм, Свердловск, Челябинск вилоятлари, Оренбургнинг шарқий ҳудудлари ва Курган вилоятларининг ғарбий ҳудудлари.
  • Сибир ва Узоқ Шарқ (Ғарбий Сибир - Олтой ўлкаси, Новосибирск, Омск, Томск, Кемерово вилоятлари; Шарқий Сибир - Иркуцк вилояти, Хабаровск, Красноярск ва Приморск ўлкаси).
  • Гуруҳлар бўйича казаклар : Урал, Астрахан, Оренбург, Кубан, Дон, Терек, Сибир, Семиреченск, Трансбайкал, Амур, Уссури, Некрасов казаклари[3].

Асосий жанрлар

Илмий адабиётларда рус халқ рақсларини таснифлаш бўйича кўплаб ёндашувлар мавжуд. Айрим тадқиқотчилар уларни ижро этилаётган қўшиқларга қараб, ижрочилар сонига кўра, рақс қолипига кўра, рақсдаги ҳаракатларга кўра қисмларга ажратадилар. Таснифлаш, шунингдек, рақсда тасвирланган характернинг номига кўра, меҳнат жараёнларига асосланиши мумкин. Машҳур хореограф, фолклоршунос, Россия халқ артисти Т. ЛЕКИН. Устинов думалоқ рақслар ва квадриллар билан биргаликда импровизация рақслари ва ўйин рақсларини ажратиб туради. Рус халқ рақси тадқиқотчиси, рус халқ рақси мактабининг асосчиси, Россия халқ артисти А. ЛЕКИН. Климов рус халқ рақсини жанр принципига кўра таснифлайди, думалоқ рақсларни, рақсларни ва кейинги жуфтлик рақсларини (қуадриллес, полкас ва бошқалар) ажратиб кўрсатади.). Ушбу ёндашув кўриб чиқилади [ ким томонидан? ] энг мос. Категория:Википедия:Статьи, требующие конкретизации Рус халқ рақсларининг таснифи уларнинг хореографик тузилишига асосланади. Рус халқ рақси думалоқ рақсларга (шу жумладан айлана, безак, ўйин) ва танкларга (баъзан танк думалоқ рақснинг кичик тури ҳисобланади), рақсларга (якка аёл ва эркак рақси, жуфтлик рақси, гуруҳ анъанавий рақси, оммавий рақс) бўлинади. ва рақслар (эркак, аёл, аралаш, гуруҳ), квадрат рақслар (шу жумладан, рақсларнинг кейинги турлари - найза ва полка)[3] .

Айлана рақс

Думалоқ рақс . И. Д. Сйтин ассоциацияси литографиясининг парчаси. 1900-йиллар

Айлана рақслар (с. -рус. танклар, карагодия) ва думалоқ рақс қўшиқлари маросимлардан ажралиб, асосан мавзуларни, шеърий образларни, қадимги ўйинларнинг шаклини, уларнинг оҳангини, ҳолатини, шеър тузилишини ва чизиқ тузилишини сақлаб қолган. Думалоқ рақслар 17-аср охиридан бошлаб, айниқса, ёшлар ўртасида халқ ўйин-кулгиларининг севимли турига айланди[5] .

Хоровод ва унинг жанубидаги рус ҳамкасби карагод ҳам рақс, ҳам қўшиқ ва ўйин. Улар кўпроқ айлана шаклида, қўлларини ушлаб, одатда қўшиқ билан, баъзан иштирокчилар ўртасидаги диалог шаклида ижро этилади. Думалоқ рақслар аёл ва аралашдир. Россиянинг ҳар бир минтақаси думалоқ рақсларни ижро этишда - ҳаракатлар ва ўтишларда ўзига хос хусусиятларга эга. Рақс расмлари, рақамлар ҳам аёл, ҳам эркак, ҳам қўшма бўлиши мумкин. Кўпинча думалоқ рақсда ҳаракат бўлади. Думалоқ рақс иштирокчилари қўшиқнинг мазмунини саҳналаштиришга ҳаракат қилишади. Думалоқ рақсда доимо бирлик, дўстлик ҳисси мавжуд. Унинг иштирокчилари, қоида тариқасида, қўлларни ушлаб туришади, баъзан бир бармоқ (кичик бармоқ), кўпинча шарф, шарф, камар, гулчамбар.

Айлана рақслар қуйидагилардир: безак (рақс); ўйин[3][5] . Баъзан улар думалоқ рақсларнинг махсус гуруҳи сифатида айланада рақсга тушишади[5] .

Декоратив (рақс) айлана рақслар

Орнаментал думалоқ рақсларда рақс давомида бажариладиган лирикада аниқ ҳаракат, талаффузли сюжет мавжуд эмас, думалоқ рақс иштирокчилари айланиб, қатор бўлиб айланиб, думалоқ рақс занжиридан турли безак фигураларини тўқишади. Манзарали думалоқ рақслар билан бирга келадиган қўшиқларнинг мазмуни кўпинча рус табиати, жамоавий иш, кундалик ҳаёт тасвирлари билан боғлиқ ва лирик, эпик, драматик ёки кулгили бўлиши мумкин. Меҳнат жараёнларини акс эттирувчи қўшиқлар алоҳида эътиборга лойиқдир: тариқ экиш, зиғир йиғиш, тўқиш, чойшаб ясаш ва бошқалар. Қўшиқ думалоқ рақснинг барча иштирокчилари томонидан куйланади. Биргаликда куйлаш эндигина бошланмоқда, оҳанг ва темпни ўрнатиш. Иштирокчилар кўтариб, охиригача қўшиқ айтишни давом эттирадилар. Ҳар бир безакли думалоқ рақснинг ижроси шаклларнинг жиддийлиги ва оз сонли рақамлар билан ажралиб туради. Бутун думалоқ рақс кўпинча органик равишда биридан иккинчисига ўтадиган, порлаб турадиган, қайта тикланадиган бир нечта фигуралардан иборат.; Ўйин думалоқ рақслар

Ўйин думалоқ рақс қўшиқларида персонажлар, ўйин сюжети мавжуд. Қўшиқнинг мазмуни юзларда ўйналади ва ижрочилар рақс, мимика, имо-ишоралар ёрдамида қаҳрамонларнинг турли хил тасвирлари, характерини ижро этадилар. Бундай думалоқ рақсларнинг мавзулари халқ ҳаёти ва ҳаётини акс эттиради: меҳнат жараёнлари, севги ва эртак мавзулари ва бошқалар. д. Манзарали думалоқ рақслардан фарқли ўлароқ, уларда расм чизиш оддийроқ, рақс шаклларининг бундай хилма-хиллиги йўқ. Композиция нуқтаи назаридан, бу думалоқ рақслар айлана шаклида ёки чизиқли ёки жуфт бўлиб қурилган.; Бир доира ичида рақсга тушиш

Доирадаги рақслар декоратив (рақс) думалоқ рақслардан ижро маҳорати даражаси ва бир жуфт ижрочиларнинг бошқа иштирокчилардан нисбий мустақиллиги билан фарқ қилади, масалан, „Полка“, " Матан ", „Акулинка“ ёки " Тимон ". Қўшиқларнинг мазмуни асосан ҳажвий, кундалик ёки лирикдир. Қўшиқлар кўпинча рақсга тушмасдан, фақат атрофида турган томошабинлар томонидан ва мусиқачилар жўрлигида айтилади. Темплар думалоқ рақс қўшиқларига қараганда анча тездир.

Думалоқ рақс бутун Россия бўйлаб кенг тарқалган бўлиб, ҳар бир минтақа услуби, таркиби, характери ва ижро услубида хилма-хилликни яратиб, ўзига хос ҳисса қўшади. Думалоқ рақснинг ҳар қандай фигураси бир нечта ягона, аниқ ва доимий мақсадга эга бўлиши мумкин. Шакл ва чизманинг конструксиясини ўзгартирмаган ҳолда, думалоқ рақс иштирокчилари турли мазмун ва кайфиятни этказишлари мумкин эди.

Рус анъанавий думалоқ рақслари мавсум ва байрамларга қараб тақсимланади. Қишлоқлар Пасха билан бошланади ва иш вақтигача давом этади; бошқалар Обзҳинок дан пайдо бўлади ва қиш бошланиши билан тугайди[3] .

Танок

Танок - қўшиқ ва ўйин элементлари билан қадимий жанубий рус ва украин халқ оммавий маросим рақси. Баъзан думалоқ рақснинг ўзига хос тури деб ҳисобланади. Танокларни тарқатишнинг асосий ҳудуди Курск вилоятининг марказий ва жанубий ҳудудлари, Белгород вилоятининг шимоли-ғарбий қисмидир (Псёл дарёси ҳавзаси). „Ҳайдаш танклари“ тушунчаси бутун русча „ҳайдаш думалоқ рақслар“ тушунчасига мос келади. Анна Василевна Руднева, жанубий рус фолклор анъаналарини билувчиси, шундай деб ёзган эди: "Таноклар - бу ривожланган хореографик тузилмалар ва кўплаб фигуралар билан асосан рақс характерининг думалоқ рақслари. Аммо саҳна ҳаракати элементлари бўлган танклар мавжуд - ўйин бошланиши.

Танокнинг хусусиятлари:

  • Таноклар мусиқа жўрлигисиз иштирокчиларнинг ўзлари қўшиқ куйлашлари билан бирга бўлган (қорагодлар одатда маҳаллий мусиқачилар жўрлигида ижро этилган).
  • Карагодлардан фарқли ўлароқ, ҳаракатлар кўпинча чизиқли („кўчалар“), бир-бирига қарама-қаршидир.

Рус рақси

Рус рақси " Ко'лмакларда "

Рақслар ёки рақслар эрта маросим бўлиб, энди улар кундалик рақслардир. Рақс - ҳар бир ўлчов билан тобора хилма-хил бўладиган ҳаракат, бу рақсга хос хусусиятдир. Рақс ҳозирда халқ рақсининг энг кенг тарқалган ва севимли импровизация жанридир. Рақс бор: яккалик, жуфтлик, рақс, оммавий рақс, гуруҳ рақси ва бошқалар[6] Россиянинг ҳар бир минтақасида ўзига хос маҳаллий рақс тури мавжуд. Рақс фигуралари - тиззалар - жуда хилма-хилдир. Рақс иштирокчилари улардан ўз хоҳишларига кўра эркин фойдаланадилар. Рақс майдончаси бўйлаб раққосаларнинг тартибга солинадиган ҳаракати йўқ: ҳар ким ўзи хоҳлаган жойни эгаллаши мумкин эди. Рус рақсининг энг кенг тарқалган, яхши шаклланган турлари: якка (якка) рақс, жуфтлик рақси, рақс, оммавий рақс ва гуруҳ анъанавий рақси (карагод). Гуруҳ рақсида кўп одамлар қатнашиши мумкин, лекин кўпинча унинг таркиби нисбатан кичик ижрочилар гуруҳи билан чегараланади, баъзи ҳолларда гуруҳ рақси ижрочиларнинг доимий таркибига эга.

Асосий рақс техникаси:

Рақс - бу ҳаракатларнинг моҳирлиги, куч-қудрати, эпчиллиги, чидамлилиги, топқирлиги, ижрочининг характерини кўрсатиш, ҳаракатларни бажаришнинг моҳирлигини кўрсатадиган мусобақадир[6] . Унинг ижроси импровизациядир. Рақсда нафақат эркак эркак билан ёки аёл аёл билан, балки эркак аёл билан ёки бутун раққосалар гуруҳлари[7] билан рақобатлашади. Рақс стандарт халқ оҳанглари ёки қўшиқлари асосида ижро этилади. Рақсга тушиш, раққослардан бири битта ҳаракатни ёки уларнинг комбинациясини кўрсатди, рақиб уларни аниқ такрорлаши керак эди. Кейин у ўзини кўрсатди. Ҳар бир чиқиш билан ҳаракатлар янада мураккаблашди. Баъзан рақсда бошқа қоидалар ҳам бор эди: рақобатчилар навбатма-навбат ўз ҳаракатларини кўрсатдилар, олдингиларини такрорлашнинг иложи йўқ эди. Ким биринчи бўлиб „фрилл“ тўпламини тугатган бўлса, ютқазди. Баъзан улар бир вақтнинг ўзида „сиз тушгунингизча“ рақсга тушишди - чарчоқдан ким биринчи бўлиб тушади.

Россиядаги энг машҳур рақслар: рус (иштиёқ учун), Мад, Голубец, Ладй, Камаринская, Трепака, Гобй, Муг, Топтуш (топотуша), Сеэд, Матаня, Ломание.

Рус квадрат рақс

Н. Прокошев , Қишлоқ квадрили. 1931 йил

Квадрил (жуфт рақс) рус рақсининг энг ёш тури бўлиб, у классик франсуз квадрилига асосланган. У бутун Россия бўйлаб топилган, Россия-Украина чегарасидаги баъзи жойлар бундан мустасно. Рақс Россияда 18-асрнинг бошларида, Пётр И ўзгаришлари даврида пайдо бўлган. Ассамблеяларни жорий этиш тўғрисидаги декретдан сўнг (1718), бал залининг квадрили аста-секин зодагон бўлмаган синф томонидан қабул қилинди. Квадрил билан танишиш аристократлар томонидан рақс ижросини кўриб, эслаб қолган рақамларни такрорлаб, уларни ўзига хос тарзда қайта тиклаган хизматкорлар ва одамларнинг турли хизматкорлари ҳақидаги ҳикояси асосида бўлиб ўтди. Россиянинг турли қишлоқлари ва шаҳарлари аҳолиси савдо ярмаркаларида квадрат рақси билан танишдилар, рақс тезда машҳур бўлди.

Халқ ҳаётига кириб, квадрил жуда кўп ўзгарди, кўплаб ҳаракатлар янгидан яратилди. Оҳанг ва ижро услуби миллий тус олди. Кўплаб рақс вариантлари пайдо бўлди: тўрт, олти, этти, саккиз, квадрат рақс, найза ва бошқалар. д.

Квадрат рақсларнинг жуда хилма-хиллигидан композицион қурилиш шаклига кўра учта гуруҳни ажратиш мумкин: квадрат (бурчак), чизиқли (икки қаторли) ва думалоқ. Ушбу қурилиш шакллари ҳар доим ҳам биринчи рақамдан охиргисигача сақланиб қолмайди: чизиқли ва думалоқ ёки бурчакли ва думалоқ квадриллар одатда аралаштирилади, аралаштириш эса кўпинча маълум бир рақам ичида содир бўлади. Бир қатор квадрилларда қурилишнинг бошқа шаклларига эга рақамлар мавжуд.

Рус квадрили ҳам ижро услубида, ҳам унинг рақамларида ўзининг асл манбаси - бал залидан сезиларли даражада фарқ қилади. Рус квадрилида 3 дан 14 гача рақамлар мавжуд. Улардан баъзиларининг номи мазмунга аниқ мос келади („таниш“, „катта талабга эга бўлган қизлар“, „хўрозлар“), бошқаларнинг исмлари квадрил („Клинская“, „Шуиская“) мавжуд бўлган жойдан келиб чиққан. „Похвистневская“, „Давйдковская“)[3] . Рақс ва рақсдан („рақс“, „хоним“, „камаринская“, „рақс билан стомп“), шунингдек, бошқа бал рақсларидан („валс“ ва „полка“) олинган фигуралар ҳам бор эди. Рус квадрилининг хилма-хил нақшлари „сават“, „ёқа“, „юлдузча“, „тароқ“, „доира“ каби элементлардан иборат.

Бал залидаги квадрилда бўлгани каби, рус квадрилида кўпчилик фигуралар жуфтлик айланаси ва ижрочиларнинг таъзими билан тугайди, ҳар бир рақам кейинги паузадан ажратилади (кейинги фигуранинг номини эълон қилиш, оёқ уриш ёки қарсак чалиш).

СССРда „кулак санъати“ га қарши кураш

СССРда 30-йилларгача хореографик фолклорнинг ривожланиши кундалик халқ амалий санъати доирасида, халқ саҳнаси рақслари эса фолклор анъаналари доирасида амалга оширилди. 1930-йилларнинг бошларида Совет раҳбариятининг таклифи билан матбуотда совет халқига эски деҳқон санъати керакми ёки йўқми, деган кенг муҳокама бошланди ва бунинг натижасида, биринчи навбатда, рус кундалик халқ амалий санъати тимсолига айланди. душман “кулак санъати”[8] . Мамлакатда кундалик ҳаётда ва маданиятда “қулак омон қолиш”га қарши кураш кампанияси бошланди. „Меҳнаткашлар оммасини тарбиялаш“ шиори остида рус халқининг кундалик маросимлари ва анъанавий халқ амалий санъати йўқ қилинди. Натижада зиёлилар, шунингдек, ёшлар орасида ан’анавий маросимлар ва кундалик халқ қўшиқ ва рақс ижодининг нуфузи кескин пасайиб кетди[8] .

1932-йил 23-апрелда Бутуниттифоқ Болшевиклар Коммунистик партияси Марказий Қо'митасининг "Адабий ва сан'ат ташкилотларини қайта қуриш то'г'рисида"ги қарори қабул қилинди. Ўша даврдан бошлаб, „халқ ижрочилари“ билан ишлаш ҳуқуқи фақат „малакали“ мутахассисларга тегишли бўлиши керак, фақат уларга „бу мас'улиятли иш ишониб топширилиши мумкин“ деган фикр инкор этилмайди. Анъанавий хореографик фолклор соҳасидаги „малакали мутахассислар“ сифатида улар академик балет мактабида таълим олган одамларни император театрлари саҳналарида бўлган спектакллардан халқ рақсларини биладиган балет раққосалари сифатида кўришни бошладилар. Ўша пайтда халқ рақс санъатининг этакчилиги халқ ўйинлари „ибтидоий“, фақат „ўз ижоди учун материал“ бўлган ва умуман „замонавий бўлмаган“ одамларнинг қўлида эди. Лондонда бўлиб ўтган Халқаро халқ рақслари фестивалида (1935) Совет раққосалари шундай дедилар: „Раҳбарлар ўқувчиларни рус рақси ўрнига энг ғайриоддий ҳаракатлар ва пасларнинг даҳшатли окрошкасини тақдим этишади“. „Ҳақиқий рус рақсининг асоси фонга ва учинчи режага тушиб, ўз ўрнини машҳур“ тап рақси „, арзон ҳийла ёки „Рус“ баргли балет услубига берди... Биз халқ рақсининг ҳақиқий элементини ҳақорат билан алмаштирамиз. ёлғон, уни балет сахарини билан тўйинтиринг“[8] .

Давлат миқёсида “малакали хореографлар” раҳбарлигида “халқ” рақсларининг профессионал намунали гуруҳлари тузила бошланди. Мамлакатда “ҳаваскор томошаларга илмий-методик раҳбарлик қилиш”нинг кенг тармоқли ягона тармоғи ишлай бошлайди. Мамлакатда парадоксал вазият юзага келди. Оммавий ахборот воситалари „халқ ижодиёти“ (ҳаваскор рақс ижроси) деб атаган нарса эмас эди. Ҳаваскорлар чиқишлари профессионал жамоаларнинг асарларидан кўчирар ёки ўз чиқишлари учун улардан материал тортиб олган. Касбий гуруҳлар ўз ишларида ҳаваскор рақс спектаклларининг репертуарига таяниб, буни „халқ ижоди“ деб ҳисобладилар[8] .Деятели хореографии, посвятившие свою творческую жизнь народному танцевальному искусству, в основу подхода к фольклорным образцам взяли метод художественного осмысления виденного у народа и образную передачу на сцене народных мыслей, богатство его воображения… Те, кто пошли по пути голого фотографирования фольклора, либо прекратили свое существование, либо должны были в скором времени отказаться от этого и перейти на путь творческого подхода.

Ижодий ҳаётини халқ рақс санъатига бағишлаган хореография намояндалари халқдан кўрганларини бадиий идрок этиш ва халқ ўй-фикрларини саҳнада образли тарзда етказиш усулини, ўз тасаввурларининг бойлигини ўз муносабатига асос қилиб олганлар. фолклор намуналари... Фолклорни яланғоч суратга олиш йўлига ўтганлар ё йўқ бўлиб кетишди ёки тез орада бундан воз кечиб, ижод йўлига ўтишга мажбур бўлдилар.

Ва бугунги кунга қадар Россияда халқ маданияти, хусусан, рақс фолклори соҳасида билимга эга бўлган хореографларнинг кескин этишмаслиги мавжуд. “Улар, содда қилиб айтганда, Россия Федерациясидаги ҳеч қандай таълим муассасаси томонидан тайёрланмаган. Бундан ташқари, давлат даражасида тасдиқланган касблар классификаторида ҳам хореограф-фолклорчи каби касб йўқ”[8].

Саҳна халқ рақси

Махсус гуруҳ сифатида рус саҳнасида халқ рақслари ажралиб туради. Кундалик халқ рақсларидан фарқли ўлароқ, биринчи навбатда „ўзи учун“ (яъни, раққосаларнинг ўзлари завқланиши учун) ижро этиладиган рақс томошабинларга кўрсатиш учун яратилган[9]. У учун томошабинларнинг бадиий эҳтиёжларини қондириш билан боғлиқ эстетик функсия ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлади. Бундай рақслар муаллифлик ҳуқуқига оид асарлардир. Уларнинг либослари одатда монотон ва стилизе қилинган[10] . „Малакали мутахассислар“ ва саҳна халқ ўйинларининг режиссёрлари кўпинча академик балет мактабида таҳсил олган одамлардир.

Улар 1930-йилларда СССРда пайдо бўлган. Уларда халқ рақси ҳаракатлари классик рақсга хос бўлган саҳна ифодали техникаси билан уйғунлашган. Бундай саҳна рақсларида анъанавий ижро ўзгаришларга учрайди ва шундай бўлади:

  • чизманинг мураккаблашуви ҳисобига ифодалилик воситаларини кучайтириш, луғатни техниклаштириш, динамикани ошириш, ижро услубига кенгроқ ифода бериш;
  • янги драматургия ва сюжет турини ривожлантириш, режиссёрлик техникасини жорий этиш;
  • билвосита манбалардан олинган материаллар билан бойитиш[10] .

Профессионал халқ рақс ансамблларининг ижоди саҳнавий ишлов бериш - бутунлай фолклор материалига асосланмаган ва шунинг учун халқ амалий санъатининг асл нусхаси бўлмаган янги санъат асарларини яратиш билан тавсифланади[11].

Шунингдек яна қаранг

  • Рус халқ қўшиғи
  • Рус фолклори
  • Украина халқ рақси
  • Беларус халқ рақси
  • Полша халқ рақси

Эслатмалар

  1. ↑ Михневич 1882.
  2. ↑ Васильева 1968.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Бакланова, Стрельцова 2000.
  4. ↑ Тимошенко Л. Г. Изучение и преподавание традиционной народно-бытовой хореографии в условиях современности (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-10-16 санасида архивланган)
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Руднева 1975.
  6. ↑ 6,0 6,1 Климов 1981.
  7. ↑ Александров 1964.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Богданов 2012.
  9. ↑ Марченков А. Л., Марченкова А. И. Искусство балетмейстера. Эволюция сценических форм танца. Сольный танец: учеб. пособие[сайт ишламайди] — Владимир: Изд-во ВлГУ, 2017. — 124 с. — ИСБН 978-5-9984-0810-6 — С. 5
  10. ↑ 10,0 10,1 Кособуцкая 2017.
  11. ↑ Афанасьева А. Б. Традиционный танцевальный фольклор современной русской деревни (на материале Северо-Западной зоны РСФСР) — Ленинград, 1984

Фойдаланилган адабиётлар

Манбалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Rus_xalq_raqsi" dan olindi