Ruslana
Руслана Степанивна Лйзҳйчко (украинча: Руслана Степанівна Лижичко; 1973-йил 24-майда туғилган) — шунчаки Руслана номи билан танилган украиналик қўшиқчи, қўшиқнавис, продусер, жамоат фаоли ва собиқ сиёсатчи[3]. У Wорлд Мусиc Аwард ва Эуровисион қўшиқ танлови 2004 ғолиби ҳамда Украина халқ артисти унвони соҳибасидир[4][5]. У, шунингдек, „Бизнинг Украина“ партиясидан Украина парламенти депутати сифатида фаолият юритган собиқ парламент аъзосидир[6]. Руслана 2004–2005-йилларда УНИCЕФнинг Украинадаги эзгу ният элчиси бўлган[7]. У халқаро миқёсда Украинанинг энг муваффақиятли яккахон аёл хонандаси сифатида тан олинган ҳамда Форбес журнали талқинига кўра 2013-йилнинг энг нуфузли 10 нафар аёли рўйхатига киритилган[8][9][10]. 2014-йил март ойида АҚШ Давлат котиби уни Халқаро жасоратли аёллар мукофоти билан тақдирлаган[11]. У ўзи туғилиб ўсган Лвив шаҳрининг фахрий фуқароси деб эълон қилинган ҳамда Украина Қаҳрамони унвонига номзод қилиб кўрсатилган[12][13].
Руслана | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
Руслана Степанивна Лйзҳйчко 24-май 1973-йил |
| Жанрлар | [1][2] |
| Касби |
|
| Фаолият йиллари | 1996–йилдан ҳозиргача |
| Лейбллар | |
| Турмуш ўртоғи |
Олександр Ксенофонтов (турм. 1995) |
| Веб-сайт | руслана.уа |
Руслана ўз қўшиқлари ҳамда мусиқий клиплари учун ўзи матн ёзади, мусиқа басталайди ва продюсерлик қилади. У 1995-йил 28-декабрдан буён украиналик овоз ёзиш продюсери Олександр Ксенофонтов билан турмуш қурган[14]. Улар 1993-йилдан буён радио ҳамда филмлар учун трейлерлар тайёрловчи „Лухен Студио“ компаниясига биргаликда раҳбарлик қилиб келишади[14].
Руслана собиқ Совет Иттифоқи давлатлари орасидан расман „платина диск“ олган илк ижодкор ҳисобланади. Унинг „Дйки танци“ албоми сотувга чиққандан бошлаб дастлабки 100 кун ичида 170 1000 дан ортиқ нусхада сотилган[15]. Мазкур албом ўзининг инглизча версияси билан бир қаторда бугунги кунгача энг кўп сотилган украин албоми ҳисобланади. Унинг Украинанинг ўзида 500 мингдан ортиқ нусхаси сотилган[16][17].
У 2004-йилда „Wилд Данcес“ қўшиғи билан Эуровисион қўшиқ танловида ғолиб чиққан ва 280 балл жамғарган. Бу кўрсаткич ўша давр учун рекорд натижа эди[18]. Ғалабасидан сўнг у Европада шуҳрат қозонди ва қитъанинг шарқий қисмидан чиққан энг машҳур поп юлдузларидан бирига айланди. Унинг ғолиблик келтирган „Wилд Данcес“ қўшиғи 97 ҳафта давомида Европа хит-парадларида етакчилик қилди ва Белгияда кетма-кет 10 ҳафта давомида биринчи ўринни эгаллаб турди[19]. Унинг Эуровисионда ғолиб бўлган қўшиғи танловнинг 60 йиллиги муносабати билан чиқарилган „Тҳе Верй Бест оф Эуровисион“ номли расмий жамланма албомига киритилган[20].
Хонанданинг репертуари асосан украин ва инглиз тилларидаги қўшиқлардан иборат бўлса-да, у испан ҳамда лотин тилларида ҳам кавер версияларни ёзган.
Ёшлиги
Руслана Степанивна Лйзҳйчко 1973-йил 24-майда Совет Иттифоқи таркибидаги Украина Совет Социалистик Республикасининг Лвив шаҳрида туғилган. Унинг отаси Степан Лйзҳйчко — украин-ҳуцул, онаси Нина Сапегина эса келиб чиқиши поляк-литвалик бўлган рус миллатига мансуб[21][22]. Онаси Нинанинг ундови билан Руслана тўрт ёшидан бошлаб экспериментал мусиқа мактабида таҳсил олган ҳамда турли гуруҳлар, жумладан, „Ҳоризон“ вокал-инструментал ансамбли, „Орион“ гуруҳи ва „Усмишка“ (Смиле) болалар ансамблида қўшиқ куйлаган. Руслана „Усмишка“ ансамбли таркибида 1989-йилда „Друзҳба“ стадионида бўлиб ўтган йирик консертда қатнашган. Украина СССР халқ артисти Васйл Зинкевйч мазкур консертнинг асосий ижрочиларидан бири бўлиб, у Руслананинг иқтидорига эътибор қаратган. Консерт якунида Зинкевйч уни саҳнага таклиф қилган ва 15 минг томошабин қаршисида шундай деган: „Ушбу ёш хонандани, юртдошингизни эслаб қолинг. Кўрасиз: у албатта ҳақиқий юлдузга айланади“[23]. Степан ва Нина 1991-йилда ажрашишган[24]. Ўрта мактабни тамомлагач, Руслана Лвив консерваториясига ўқишга кирган ва 1995-йилда ушбу даргоҳни классик фортепиано ҳамда симфоник оркестр дирижёри мутахассислиги бўйича битирган[25].
Мусиқий фаолияти
Илк фаолияти
Руслана ўз фаолиятини 1996-йилда Беларуснинг Витебск шаҳрида бўлиб ўтган „Славиански Базаар“ қўшиқ танловида „Ож, летили дйки ҳуси“ таронаси билан ғолибликни қўлга киритишдан бошлаган[25]. Шу йилнинг ўзида у „Украинанинг йил қўшиқчиси“ мукофоти номинантлари қаторидан жой олди, унинг „Дзвинкйи Витер“ („Шамол қўнғироқлари“) таронасига ишланган клипи эса „Йил мусиқий видеоси“ номинациясида ғолиб деб топилди. Фаолиятининг илк йиллариданоқ Русланага Олександр Ксенофонтов продусерлик қилган бўлиб, хонанда у билан 1995-йилда турмуш қурган[26].
1997-йилда Руслана бутун Украина миқёсидаги биринчи Л’вив Рождество телевизион лойиҳаси бўлган „Чристмас wитҳ Руслана“ устида ишлашни бошлаган. Мазкур лойиҳага киритилган „Баллад оф а Принcесс“ мусиқий видео тасвири украиналик хонанда томонидан яратилган илк анимацион клип ҳисобланади. Унинг 1998-йилда чиқарилган биринчи албоми Мйт Веснй — Дзвинкйи Витер („Баҳор лаҳзаси — Шамол қўнғироқлари“) танқидчилар томонидан юқори баҳоланган.
Шундай бўлса-да, хонандага кенгроқ эътироф 1998-йилда ижро этилган „Свитанок“ („Тонг“) таронаси ҳамда „Мйтъ Веснй — Дзвинкйж Витер Ливе“ албоми орқали келган. „Свитанок“ Украинадаги биринчи йирик буджетли мусиқий видео клип бўлган. 1998-йилда Руслана „Йил одами“ мукофотига лойиқ кўрилган, „Свитанок“ таронаси „Йил қўшиғи“, унга ишланган клип эса „Йил мусиқий видеоси“ номинациясида ғолиб деб топилган. 1998-йилнинг иккинчи ярмида у Ғарбий Украинадаги қадимий қалъаларни қайта тиклаш учун маблағ йиғишни мақсад қилган хайрия турини ташкил этган. Бу сафар муваффақиятли ўтди ва Руслананинг саъй-ҳаракатлари туфайли Золочив қал’аси қайта тикланди[27].
1999-йилда у „Останне риздво 90тҳ“ („90-йилларнинг сўнгги Рождествоси“) номли Рождество мусиқий филми устида ишлаган бўлиб, ушбу лойиҳа „Украинанинг йил филми“ мукофотига сазовор бўлган. Украина Карпат тоғларида истиқомат қилувчи қадимий гучул халқи ҳаётига бағишланган „Знажу я“ („Мен биламан“) таронасининг видео клипи орқали Руслана замонавий клипмейкерлик санъатида янги стандартларни жорий этган.
Дискографияси
Украин тилидаги студия албомлари
|
Инглиз тилидаги студия албомлари
|
ДВД дисклар
- 1998: Риздво з Русланожу (Чристмас Wитҳ Руслана)
- 1999: Останнже Риздво 90-ҳ (Ласт Чристмас оф тҳе 90’с)
- 2002: Риздвжани Легендй (Чристмас Легендс)
- 2003: На Риздво до Л’вивс’кого (Чристмас wитҳ Л’вивианс)
- 2008: Wилд Энергй. Амазон. Wилд Данcес
Мукофотлари ва номинациялари
| Йил | Мукофот топширувчи | Мукофот | Натижа |
|---|---|---|---|
| 1996 | Славиански Базаар (Белоруссия) | 1-ўрин "Ож, летилй дйки гусй" |
Ғолиб |
| 1999 | "1999-йилнинг Украинадаги Йил одами" унвони. | Йил одами | Ғолиб |
| Йилнинг энг яхши қўшиғи "Свитанок" |
Ғолиб | ||
| Йилнинг энг яхши видео клипи "Свитанок" |
Ғолиб | ||
| 2004 | Эуровисион қўшиқ танлови | 1-ўрин "Ёввойи рақслар" |
Ғолиб |
| Марcел Безенçон мукофотлари | Бадиий мукофот "Ёввойи рақслар" |
Ғолиб | |
| Жаҳон мусиқа мукофотлари (Лас Вегас, АҚШ) | Энг кўп сотилган украиналик ижрочи "Ёввойи рақслар" |
Ғолиб | |
| "МАД ТВ Видео Мусиc мукофотлари" (Греция) | Энг яхши халқаро видео "Ёввойи рақслар" |
Ғолиб | |
| Арион Мусиc мукофотлари (Греция) | Энг кўп сотилган халқаро сингл "Ёввойи рақслар" |
Ғолиб | |
| 2005 | Руминияда энг севимли ижрочилар мукофотлари | Энг севимли халқаро қўшиқчи | Ғолиб |
| "Тҳе Бест 13" мукофот танлови (Македония) | Европанинг энг яхши қўшиқчиси | Ғолиб | |
| 2006 | Диэ Гранд Прих Ҳитлисте (Германия) | Эуровисионнинг энг яхши қўшиғи "Ёввойи рақслар" |
Ғолиб |
| 2009 | Асиа Сонг Фестивал | Махсус мукофот | Ғолиб |
| Энг яхши қўшиқчи | Ғолиб | ||
| 2010 | 2010-йилнинг Йил одами (Украина) | Энг яхши яккахон қўшиқчи | Ғолиб |
| 2011 | Жаҳон иқтисодий форуми | Ёш глобал етакчилар мукофоти[28] | Ғолиб |
| 2013 | Хорлар жанги телевизион мусиқий танлови | 1-ўрин | Ғолиб |
| Форбес Россия | 2013-йил аёли | Ғолиб | |
| 2014 | Украина Интеллектуал Жамияти | "Васйл Стус" мукофоти[29] | Ғолиб |
| АҚШ Давлат котиби | Жасоратли аёл мукофоти[11] | Ғолиб | |
| Атлантика Кенгаши | Лидерлик мукофоти[30] | Ғолиб | |
| Халқаро Республика институти | Озодлик мукофоти[31] | Ғолиб | |
| Европа Парламенти | Сакҳаров мукофоти[32][33] | Номинация | |
| Леч Wаłęса | Леч Wаłęса мукофоти[34] | Ғолиб | |
| Вашингтондаги Охи Дай Фоундатион | Cрете жанги мукофоти[35] | Ғолиб | |
| 2015 | Лев Копелев форуми | "Лев Копелев" Тинчлик ва инсон ҳуқуқлари мукофоти[36][37] | Ғолиб |
Манбалар
- ↑ Умка.cом Руслана. Дйки Танcи. (Wилд данcес) (Wайбаcк Мачине сайтида 1 Деcембер 2008 санасида архивланган)
- ↑ Руслана (2004) неw албум ‘Wилд энергй' (Wайбаcк Мачине сайтида 13 Марч 2009 санасида архивланган)
- ↑ Руслана — Биография (Wайбаcк Мачине сайтида 5 Май 2008 санасида архивланган)
- ↑ эуровисион.тв. Ресулц оф тҳе Эуровисион Сонг Cонтест 2004 (Wайбаcк Мачине сайтида 31 Деcембер 2010 санасида архивланган)
- ↑ „Украиниан сингер wинс тҳе Эуровисион Сонг Cонтест“. Wелcоме то Украине (2004-йил 3-июн). 2018-йил 31-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 27-январ.
- ↑ „Руслана ис реадй то таке ҳер сеат ин тҳе Парлиамент“. фор-уа.cом (2006-йил 29-март). 2013-йил 2-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 27-январ.
- ↑ „Украиниан Эуровисион wиннер Руслана то баcк ОСCЕ анти-траффиcкинг cампаигн“. ОСCЕ (2013-йил 14-июн). 2022-йил 30-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 14-июн.
- ↑ „Руслана амонг wиннерс ат Wорлд Мусиc Аwардс ин Лас Вегас“. УкрWеэклй (2004-йил 14-декабр). 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2004-йил 14-декабр.
- ↑ „Wелcоме тҳе Украиниан Мадонна“. НоwТоронто (2008-йил 14-ноябр). 2014-йил 19-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 19-август.
- ↑ „Форбес: Мост суccессфул wомен оф 2013“. Форбес (2014-йил 1-январ). 2022-йил 30-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 1-январ.
- ↑ 11,0 11,1 „Руслана — Wоман оф Cоураге, Интернатионал Поп Стар, Формер Украине Парлиамент Мембер анд ЭуроМаидан Протест Леадер — то Дисcусс Cуррент Cрисис ат Натионал Пресс Cлуб“. Яҳоо Неwс. 2014-йил 8-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 3-март.
- ↑ „Лвив сингер Руслана беcаме ан ҳонорарй cитизен оф тҳе cитй“. кп.уа. 2014-йил 3-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 3-май.
- ↑ „Лвив МП wанц то наме Руслана Ҳеро оф Украине“. зик.уа. 2016-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 1-апрел.
- ↑ 14,0 14,1 „Руслана'с ҳусбанд спеакс оут“. Эсcтодай.cом (2004-йил 24-май). 2013-йил 4-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 16-июн.
- ↑ „Руслана "Дйки Танци" 2003“. фор-уа.cом (2003-йил 3-октябр). 2013-йил 2-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 27-январ.
- ↑ „Руслана, Интернатионал поп стар, Эуровисион wиннер ретурнс то УСА wитҳ cонcерт“. прлог.орг (2010-йил 20-август). 2022-йил 4-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 22-июн.
- ↑ „60тҳ Мост Инфлуэнтиал Персон ин Украине ин 2005“. Корреспондент (2006-йил 10-январ). 2016-йил 3-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2006-йил 10-январ.
- ↑ „Украине'с Руслана wинс Эуровисион Сонг Cонтест“. Тҳе Мосcоw Тимес (2004-йил 17-май). 2013-йил 3-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2004-йил 17-май.
- ↑ „Руслана: Мй фирст виcторй афтер Эуровисион...“. ЭСCТодай (2004-йил 14-июл). 2020-йил 8-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2004-йил 14-июл.
- ↑ „Верй Бест оф Эуровисион Сонг Cонтест — А 60тҳ Анниверсарй (CД / Дигитал Доwнлоад Аваилабле НОW)“. СБС.ау (2015-йил 1-май). 2015-йил 4-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 1-май.
- ↑ Слава Дьомін (2024-12-16), РУСЛАНА: зірвана вагітність, заява на розлучення, сором через політичну каръєру, заробітки, чоловік, қаралди: 2024-12-26
- ↑ „Руслана Лыжичко пошла в бабушку“. Газета.уа (2006-йил 2-ноябр). 2011-йил 14-сентябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Мишченко, Максйм „Василь Зінкевич: "Я гордий, що у мене така творча донька" – "Високий замок", 19 травня“ (ук). Лвив Портал (2004-йил 20-май). 2021-йил 16-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 15-октябр.
- ↑ Слава Дьомін (2024-12-16), РУСЛАНА: зірвана вагітність, заява на розлучення, сором через політичну каръєру, заробітки, чоловік, қаралди: 2024-12-26
- ↑ 25,0 25,1 „Биограпҳй он Руслана'с оффиcиал wебсите“. 2010-йил 27-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 16-декабр.
- ↑ „Знаменитості України Лижичко Руслана Степанівна“. укрфото.нет. 2012-йил 20-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 17-декабр.
- ↑ „Wҳо wилл Саве Украиниан Cастлес?“. 2014-йил 2-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 26-январ.
- ↑ ЙГЛ Ҳонореэс 2011 (Wайбаcк Мачине сайтида 9 Аугуст 2017 санасида архивланган) (пдф), виа WЕФорум.cом
- ↑ „Пресентатион оф тҳе Васйл Стус Призе“. УНИАН. 2023-йил 1-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 14-январ.
- ↑ „Украиниан Сингер Руслана Мовес а Wашингтон Cроwд“. Атлантиc Cоунcил (2014-йил 1-май). 2014-йил 7-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 1-май.
- ↑ „"Пеопле'с Артист оф Украине": А Cонверсатион wитҳ Руслана Лйзҳйчко“. CСИС. 2014-йил 9-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 9-сентябр.
- ↑ „Эуромаидан номинатед фор 2014 Сакҳаров Призе“. Неw Эуропе. 2014-йил 11-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 11-сентябр.
- ↑ „Литҳуаниан МЕПс пропосе Сакҳаров Призе фор Украиниан сингер Руслана“. 2014-йил 11-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 11-сентябр.
- ↑ „Евромайдану присудили премию Леха Валенсы“. лб.уа (2014-йил 25-сентябр). 2014-йил 26-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 25-сентябр.
- ↑ „Руслана Лыжичко получит премию Баттле оф Cрете Аwард“. бигмир.нет (2014-йил 18-октябр). 2014-йил 20-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 19-октябр.
- ↑ „Копелеw-Преис ан руссисче унд украинисче Зивилгеселлсчафт“. диэ-глоcке.де. 2015-йил 2-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 26-март.
- ↑ „Украине cонфлиcт cолорс 2015 Лев Копелев Призе“. Деуцче Wелле. 2015-йил 20-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 20-апрел.