Ziyosfera

Rustam Qosimjonov

Википедияда исми Рустам ва фамилияси Қосимжонов бўлган бошқа кишилар ҳақида ҳам мақолалар мавжуд.

Рустам Қосимжонов[а] (1979-йил 5-декабрда туғилган) — ўзбек халқаро шахмат гроссмейстери, ФИДЕ таснифига кўра 2004—2005-йиллар давомида шахмат бўйича жаҳон чемпиони[1], 1998-йилда Осиё чемпиони бўлган.

Қосимжонов Рустам Машруқович
Қосимжонов Рустам Машруқович

Рустам Қосимжонов
Туғилган санаси: 1979-йил 5-декабр (1979-12-05) (46 ёш)
Туғилган жойи: Тошкент, Ўзбекистон
Яшаш жойи: Германия
Унвони: Гроссмейстер
Максимал рейтинги: 2706 (2001 йил)
Ҳозирги рейтинги : 2679
Мукофотлари:

Жаҳон чемпиони (2004—2005) (ФИДЕ таснифи бўйича)
Amir Temur ordeni
ФИДЕдаги шахсий карточкаси

Турнирдаги ўйинларидан ташқари, Қосимжонов узоқ вақтдан бери Вишванатан Ананддан кейин иккинчи ўринни эгаллаган, жумладан 2008, 2010 ва 2012-йиллардаги жаҳон чемпионати ўйинларида. У жаҳон чемпионатига номзодлар Сергей Карякин ва Фабиано Каруана билан ҳам шуғулланган.

Ҳаёти ва оиласи

Рустам Қосимжонов 2007-йилда

Рустам Қосимжонов 1979-йил 5-декабр куни Тошкент шаҳрида туғилган. Оилада Умида исмли синглиси ва Хуршид исмли укаси бор. Хотини — Фируза (гимнастикачи), икки фарзанд отаси.

Фаолияти

Рустам Қосимжонов беш ёшидан бошлаб шахмат ўйнашни бошлаган. 1994-йилда ёшлар ўртасида Осиё чемпиони бўлди[2]. 1997-йилдан гроссмейстер. 1998-йилда эркаклар ўртасидаги биринчи Осиё чемпионатида ғолиб чиқди. 1999-йилда Ереванда бўлиб ўтган ёшлар ўртасидаги жаҳон чемпионатида иккинчи ўринни эгаллади. Эссен (2001) ва Памплона (2002) даги турнирларда ғолиб чиққан. 2002-йилда Ҳайдарободда (Ҳиндистон) бўлиб ўтган вакиллик турнирида Қосимжонов, Ананд Вишванатанга ютқазиб, иккинчи ўринни эгаллади.

Рустам Қосимжонов Ўзбекистон почта маркасида. 2005-йил

Рустам Қосимжонов 2004-йилги ФИДЕ жаҳон чемпионатида кетма кет ғалаба бўйича шов-шувга эришди. Турнир олдидан Қосимжоновнинг Эло рейтинги 2640 бўлган ва ФИДЕ рейтингида 54-ўринда эди. Нокаутли жаҳон чемпионати Ливия пойтахти Триполи шаҳрида бўлиб ўтди, шунинг учун исроиллик шахматчилар ва бошқа кўплаб кучли гроссмейстерлар унда иштирок этишмади. Чемпионат давомида Қосимжонов доимий равишда Василий Иванчук (+0-0=2, қўшимча ўйинларда 1,5:0,5), Золтан Алмаший (+2-0=0), Александр Грисчук (+1-1=0, 2:0)ни мағлуб этди. қўшимча ўйинлар) ва Весселина Топалова(+0-0=4, қўшимча ўйинларда 2:0). Финал баҳсида Қосимжонов англиялик гроссмейстер Майкл Адамсдан 4,5:3,5 ҳисобида устун келди. Асосий ўйин олтита ўйиндан иборат бўлиб, дуранг билан якунланди — 3:3 (+2-2=2). Тезкор шахмат бўйича қўшимча иккита ўйинда (ҳар бир ҳаракатдан кейин 25 дақиқа + 10 сония) Қосимжонов биринчисида қора билан ғалаба қозонди, иккинчисида дуранг ўйнади.

Қосимжонов нокаут билан жаҳон чемпионлигини қўлга киритгач, Ҳиндистоннинг Пуне шаҳрида ўтказилган вакиллик турнирида ғолиб чиқди.

Рустам Қосимжонов

2005-йилнинг энг нуфузли турнирларидан бирида Испаниянинг Линарес шаҳрида бўлиб ўтган мусобақада Қосимжонов 10 очкодан атиги 4 очко тўплади ва 6-7 ўринларни бўлишиб олди. Шахмат оламидаги саъй-ҳаракатларни бирлаштириш жараёнида 2005-йил бошида Қосимжонов ва Гарри Каспаров ўртасидаги учрашув режалаштирилган эди, аммо дуэл бўлиб ўтмади. 2005-йилда у жаҳон чемпионлигини Веселин Топаловга бой берди.

Рустам Қосимжонов В.Крамник (2008), В.Топалов (2010) ва Б.Гелфанд (2012) билан жаҳон чемпионатида ҳиндистонлик гроссмейстернинг ғалабаси билан якунланган ўйинларда Вишванатан Ананднинг иккинчи мураббийи бўлган, шунингдек, С.Карякинни захирага олган. Ф. Каруанага (2016) ва Магнус Карлсенга (2018) қарши дона сурган.

Мукофотлари

Қосимжонов Германия шахмат Бундеслигасида Бад Годесберг шахмат клубида ўйнайди. Қосимжонов турнирларда беқарор натижалар кўрсатмоқда. Унинг рейтинги ҳеч қачон юқори бўлмаган. Энг юқори Эло коэффициэнти  — 2715 — Қосимжонов 2015-йил май ойида бўлган. 2000-йилда „Ўзбекистон ифтихори“ фахрий унвони билан тақдирланган.[3]

Ўзбекистон Президенти Ислом Каримовнинг 2004-йил 14-июлдаги фармони билан Рустам Қосимжонов Амир Темур ордени билан мукофотланган[4].

… улкан ютуғи — 2004-йилда шахмат бўйича жаҳон чемпионатида ғолиб чиққани, халқимизга хос юксак интеллектуал салоҳиятни намоён этгани Фидойилик ва ирода, Ватан нуфузи ва нуфузини оширишга, унинг халқаро майдондаги шон-шуҳратини оширишга улкан ҳисса қўшмоқда[5]…

Илк муваффақият

Қосимжонов 1999 йил Порзда

Унинг биринчи энг яхши натижалари 1998-йилдаги Осиё чемпионатида Осиё чемпиони,[6]  1999-йилда ўсмирлар ўртасидаги шахмат бўйича жаҳон чемпионатида иккинчи ўрин соҳиби, 2001-йилда Эссендаги турнирда биринчи ўрин, 2002-йилда Памплонада биринчи ўринни эгаллаган (иккаласи ҳам асосий турнирни якунлаганидан кейин Виктор Бологанга қарши блиц-плей-оффда ғалаба қозонган) 3½/6), 2003-йилда Влиссинген шаҳрида бўлиб ўтган ҲЗ шахмат турнирида биринчи бўлиб 8/9 балл билан, биринчи бўлиб Ливиу Дитер Нисипеану билан 2005-йилда Пунеда 6/9 балл билан, биринчи бортда бронза медалини қўлга киритган чиқиш (9½/12 балл) ўз мамлакати учун Шахмат Олимпиадасида ва ФИДЕда иккинчи ўринни эгаллаган. 2002-йилда шахмат бўйича Жаҳон кубоги (финалда Вишванатан Анандга ютқазган). У икки марта нуфузли Вейк-ан-Зеэ турнирида ўйнаган, бироқ икки марта ҳам яхши натижа кўрсата олмади: 1999-йилда у 5/13 билан 14-ўринда 11-ўринни эгаллаган, 2002-йилда 4½/13 билан 14-ўринда 13-ўринни эгаллаган.

ФИДЕ шахмат бўйича жаҳон чемпиони 2004

2004-йилда Ливия пойтахти Триполи шаҳрида шахмат бўйича ФИДЕ жаҳон чемпионатида Қосимжонов кутилмаганда Алехандро Рамирес, Эҳсан Гаэм Магами, Васил Иванчук, Золтан Алмаси, Михаэл Адамс, Михаэл Адамс ва Александр Адамсга қарши мини-ўйинларда ғалаба қозониб, финалга йўл олди. Чемпионлик унвони ва дунёнинг биринчи рақамли шахматчиси Гарри Каспаров билан ўйинда тўқнаш келиш ҳуқуқи учун ўйинга эга бўлди.

Чемпионатнинг олтита ўйиндан иборат сўнгги ўйинида иккала шахматчи ҳам иккита ўйинда ғалаба қозониб, тезкор ўйинлар бўйича тай-брекни зарур қилиб қўйди. Қосимжонов биринчи ўйинда қора доналар билан қийин вазиятда қолганидан сўнг ғалаба қозонди. Иккинчи ўйинда дуранг билан у янги ФИДЕ чемпионига айланди.[7]

Жаҳон чемпионатининг бошқа натижалари

Г. М. Қосимжонов

Қосимжоновнинг 2004-йилги чемпионлик ғалабаси унга саккиз ўйинчи иштирокидаги ФИДЕ шахмат бўйича 2005-йилги жаҳон чемпионатига таклифномани тақдим этди ва у ерда у Майкл Адамс билан 6-7-ўринлар учун тенглашиб олди.

2004-йилги чемпионат ҳам унга ФИДЕ шахмат бўйича 2007-йилги жаҳон чемпионатига номзодлар турнирида ўн олти ўриндан бирини қўлга киритди. Унинг биринчи раунддаги рақиби Борис Гелфанд эди. Уларнинг ўйинида барча олтита оддий ўйинда дуранг қайд этилди. Кейин Гелфанд тезкор тай-брейкда 2½-½ ҳисобида ғалаба қозониб, Қосимжоновни турнирдан чиқариб юборди.

Чемпионатдан кейинги фаолияти

У 2005-йилда Линаресда биринчи марта майдонга тушди ва 4/12 очко билан охирги ўринни эгаллади. 2006-йилда Қосимжонов Cорсиcа Мастерс турнирида ғолиб чиқди.[8][9]

Қосимжонов 2010-йилги Осиё ўйинларида эркаклар ўртасидаги тезкор баҳсларда олтин медални қўлга киритди. Кейинги йили шахмат бўйича Тошкентда ўтказилган илк маротаба ўтказилган Марказий Осиё кубогида ғолиб чиқди.[10]

2015-йилда у Будапештда бўлиб ўтган ва Жудит Полгар томонидан ташкил этилган Глобал шахмат фестивалида тезкор нокаут бўйича Ҳигҳландер Cуп турнирида ғолиб чиқди.[11]

Мураббийлик фаолияти ва иккинчи шахматчив

Қосимжонов 2008-йил октябр ойида Владимир Крамникга қарши собиқ жаҳон чемпиони Вишванатан Ананд учун иккинчи бўлди, 2010-йил апрел-май ойларида Веселин Топаловга қарши  ва 2012-йил май ойида Борис Гелфандга қарши шахмат бўйича жаҳон чемпионлиги унвонини муваффақиятли ҳимоя қилишга тайёргарлик кўриш[12] ва унинг давомида бирга ишлаган.[13]

У 2011-йилда шахмат бўйича Европа жамоалар чемпионатида ғолиб чиққан Германия терма жамоасини бошқарган.[14][15]

Қосимжонов 2014-йилги номзодлар турнирида Сергей Карякиннинг,[16] ва 2016-йилги номзодлар турнирида Фабиано Каруананинг мураббийи бўлган.[17]  У 2018-йилги шахмат бўйича жаҳон чемпионати баҳсида Каруананинг сонияларидан бири бўлган.[18] Ҳозир у ҳиндистонлик ёш гроссмейстер Аржун Эригаиси билан шуғулланади. 2023-йилда бўлиб ўтган Тата Стеэл Чесс турнирида ёш гроссмейстер Нодирбек Абдусатторов ўзбекистонлик гроссмейстер Қосимжонов билан сўнгги бир йил давомида ҳамкорлик қилишни бошлаганини маълум қилди.[19]

Ўйин услуби

Турнирларда барқарор натижаларга эриша олмаса-да, кўплаб шахматчиларнинг фикрича, унинг ўйини жуда барқарор. Шу туфайли у кўп дуранг ўйинларига эга. У бир неча бор кетма-кет мағлуб бўлса ҳам, очилишда ўзгача нарса ўйлаб топишга уринмайди. У камдан-кам хато қилади, ўйинни яхши ўқийди, лекин кўпинча бу ғалаба қозониш учун этарли эмас. Магнус Карлсеннинг сўзларига кўра, Қосимжонов шундай шахматчилардан бири бўлиб, унга қарши ўйнаш доимо жуда қийин.

Машҳур ўйинлар

Эслатмалар

  1. ↑ ўзбекча: Рустам Қосимжонов; русча: Рустам Касымджанов

Ҳаволалар

Манбалар

  1. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :0
  2. ↑ „Асиан Чесс Чампионшип“ (эн). Спорц Бҳарти. 2016-йил 15-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 28-июн.
  3. ↑ Указ Президента Республики Узбекистан от 25 август 2000 года № УП-2704 «О награждении в связи с девятой годовщиной независимости Республики Узбекистан группы работников науки, здравоохранения, культуры, просвещения, средств массовой информации и общественных сфер»
  4. ↑ „„Халқ сўзи" газетаси 2004-йил 15-июл сони Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2004-йил 14-июлдаги "Р.Қосимжоновни «Амир Темур» ордени билан мукофотлаш тўғрисида"ги Фармони“ (ҳттп://пресс.натлиб.уз/).[сайт ишламайди]
  5. ↑ Указ Президента Республики Узбекистан от 14 июл 2004 года № УП-3462 «О награждении Касымджанова Р. орденом Амира Темура»
  6. ↑ „Тҳе Wеэк ин Чесс 203“. тҳеwеэкинчесс.cом. Қаралди: 2016-йил 31-март.
  7. ↑ Рустам Касимдзҳанов wинс ФИДЕ титле ЧессБасе Неwс
  8. ↑ „Рустам Касимдзҳанов wинс Cорсиcа Мастерс“. ЧессБасе (2006-йил 9-ноябр). Қаралди: 2011-йил 17-декабр.
  9. ↑ Касим вс тҳе Аccоона Тоолбар — драw ин Неw Ёрк ЧессБасе
  10. ↑ „Рустам Касимдзҳанов cлаимс 1ст Cентрал Асиа Чесс Cуп“. Чессдом (2011-йил 26-октябр). Қаралди: 2015-йил 8-декабр.
  11. ↑ Марин, Миҳаил „Тҳе Глобал Чесс Фестивал 2015“. ЧессБасе (2015-йил 22-октябр). Қаралди: 2015-йил 21-ноябр.
  12. ↑ „Чесс Неwс – Ананд ин Плайчесс – тҳе ҳелперс ин Софиа“. Чессбасе (2010-йил 19-май). Қаралди: 2010-йил 19-май.
  13. ↑ „WОРЛД CҲЕСС CҲАМПИОНСҲИП МАТCҲ“. ФИДЕ (2012-йил 31-май). 2013-йил 28-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 3-июн.
  14. ↑ „Cоач-Wиннер“ Рустам Касимдзҳанов то Ҳелп Каржакин Ин Кҳантй-Мансийск (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-04-15 санасида архивланган). Чесс-Неwс.ру. 2014-03-04.
  15. ↑ МcГоуртй, Cолин „Наидицч: "И'м нот афраид оф анйбодй"“. чесс24 (2015-йил 12-август).
  16. ↑ МcГоуртй, Cолин „Cандидатес, Рд 14: Сергей снатчес сеcонд“. чесс24 (2014-йил 30-март). Қаралди: 2015-йил 12-август.
  17. ↑ Сагар Шаҳ. „Cандидатес Р10: Cаруана wинс, жоинс леад“. ЧессБасе (2016-йил 23-март). Қаралди: 2016-йил 31-март.
  18. ↑ „Касимдзҳанов: "Тҳе wорк оф сеcондс усуаллй ремаинс инвисибле"“ (эн). Чесс Неwс (2018-йил 9-декабр). Қаралди: 2019-йил 28-сентябр.
  19. ↑ „4тҳ Виcторй Фор Абдусатторов! Пост Роунд 7 Интервиэw“ (эн). Ёутубе (2023-йил 21-январ). Қаралди: 2023-йил 21-январ. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Rustam_Qosimjonov" dan olindi