Rustam Xalfin
- Википедияда исми Рустам бўлган бошқа кишилар ҳақида ҳам мақолалар мавжуд.
| Рустам Халфин | |
| Ҳақиқий исми | Рустам Халфин |
| Таваллуди | 1949-йил 14-октябр Тошкент шаҳри |
| Вафоти | 2008-йил 31-декабр Олмаота |
| Миллати | |
| Соҳаси | расм, видео санъати, фото санъати |
Рустам Халфин (1949-йил 14-октябр, Тошкент – 2008-йил 31-декабр, Олмаота) – қозоқ халқининг замонавий санъат рассоми ва меъмори.
ХХ аср Ўрта Осиё санъатининг энг муҳим намояндаларидан бири[1]. Ижрочилик, инсталляция ва видео санъати билан биринчилардан бўлиб шуғулланган. Минтақа санъат жамоатчилигига катта таъсир кўрсатиб, модернистик идрокда кўчманчи эстетика концепсиясини ишлаб чиққан.
Ҳаёти
Рустам Халфин 1949-йили Тошкент шаҳрида фронтчи аскар Нурмуҳамед Абдраҳмонович Халфин (1909–1974) оиласида туғилган. Рустамнинг акаси – совет ва рус олими Марат Нурмуҳамедович Халфин (1940–2020).
1950-йили оиласи билан бирга Олмаотага (Қозоғистон ССР, СССР) кўчиб ўтади. Кейин бутун умрини шу шаҳарда ўтказган.
У 1972-йил Москва архитектура институтини тамомлаган.
Рус авангардининг кўзга кўринган вакили Владимир Стерлиговнинг шогирди бўлиб, 70–90-йиллар давомида „коса гумбазли онг“ назариясини ишлаб чиққан[2].
1999-йилда ЛООК галереясини очади.
2005-йилда Халфиннинг ижод намуналари нуфузли Венеция биэнналесида Марказий Осиё павилёнида намойиш этилиб, қозоқ замонавий санъати илк бор дунёга тақдим этилган[3].
Рустамнинг рафиқаси ва унинг илҳомлантирувчиси рассоми Лидия Блинова бўлиб, доимий равишда квартира кўргазмаларини ўтказиб турган.
Ижоди
Бугунги кунда Рустам Халфин меросининг бир қисми 200 дан ортиқ асарлардан иборат: расмлар, инсталляциялар, чизмалар, фотосуратлар, матнлар ва бошқалар.
Рассомнинг йирик ва таниқли лойиҳалари: „Евросиё утопияси“ (жумладан, „Лой лойиҳаси“, „Данқа лойиҳа“), „Шимолий варварлар“.
Кўргазмалари
Унинг иши 51-Венеция биэнналеси (2005), Марказий Осиё павилони, Офф тҳе Силк Роад: Но Мад’с Ланд, Ҳаус дер Културен дер Wелт, Берлин (2002) ва ре-ориэнтатион: Кунст зу Миттеласиэн, АCC Галлерй, Веймар (2002) каби нуфузли кўргазмаларда намойиш этилган.
Мукофотлари
1974-йил – Олмаота шаҳридаги Республика майдонидаги уйларни лойиҳалашда иштирок этгани учун Бутуниттифоқ ёш архитекторлар ижодиёти кўргазмасининг дипломи, Москва, Россия.
1999-йил – „Ўз-ўзини идентификация қилиш: футурологик прогнозлар“ Замонавий санъат марказининг биринчи йиллик кўргазмаси Халқаро ҳакамлар ҳайъатининг учинчи мукофоти (Г. Трякин-Бухаров ва Л. Турганбоэва билан биргаликда), Олмаота, Қозоғистон.
Адабиётлар
1. Султанбаэва, Зитта / Нуриэва, Ася. „Арт-атмосфера Алма-Ати“ – Олмаота, 2016-йил. ИСБН 978-601-7283-29-2
2. Рустам Кҳалфин Сеэинг тҳроугҳ тҳе артистъс ҳанд – Wҳит спаcе галлерй, Лондон, 2007-йил. ИСБН 978-0-9557394-0-8
3. Александр Бренер. „Жития убиэнних художников“ – Москва, 2017-йил. ИСБН 978-5-87987-110-4
4. Назипа Еженова. „Живиэ сплетения“ – Центр современной култури „Целинний“, 2020-йил. ИСБН 978-601-06-6792-1
Манбалар
- ↑ Целиннй Cентер оф Cонтемпорарй Cултуре. „Цикл лекций «Кто такой Рустам Хальфин?»“ (ру). ЁуТубе (2021-йил 29-апрел). 2022-йил 16-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 16-май.
- ↑ „Выставка «Рустам Хальфин. Автопортрет без зеркала»“. Государственный музей искусств Республики Казахстан им. А. Кастеева (2020-йил 17-июл).
- ↑ „Искусство Центральной Азии: Актуальный Архив. Каталог 1го павильона Центральной Азии, 51 ла Биэннале ди Венезиа“. Астрал Номадс (2005). 2022-йил 30-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 16-май.