Rustov masjidi
Рустов масжиди – Озарбайжоннинг Қуба туманидаги Рустов қишлоғида жойлашган собиқ масжид ва тарихий меъморий ёдгорлик. Собиқ масжид 1903-йилда Ҳожи Зейналабдин Тағиевнинг ёрдами билан бунёд этилган[1].
| Масжид | |
Рустов масжиди
| |
| Собиқ масжид, 2021-йил | |
| Мамлакат | |
| Жойлашуви | Рустов қишлоғи, Қуба тумани |
| Меъморий услуб | Ислом меъморчилиги |
| Асосчи | Зейналабдин Тағиев |
| Бинокорлик санаси | 1903-йил |
| Қурилиш материаллари | тош, оҳактош, ғишт, ёғоч |
Собиқ масжид 2001-йил 2-августда Озарбайжон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 132-сон қарори билан маҳаллий аҳамиятга эга кўчмас тарихий ва маданий ёдгорликлар рўйхатига киритилган[2].
Ёдгорлик 2008-йилда таъмирланган[3].
Тарихи
Рустов қишлоғидаги собиқ масжид 1903-йилда филантроп Ҳожи Зейналабдин Тағиев ёрдамида бунёд этилган.
Совет босқини даврида
Совет босқинидан сўнг, 1928-йилда тез суръатда мамлакатда динга қарши расмий кураш бошланди. Ўша йил декабр ойида Озарбайжон Коммунистик партияси Марказий Қўмитаси кўплаб масжидлар, черковлар ва синагогаларни маърифий мақсадларда фойдаланиш учун клублар ихтиёрига топширди. 1917-йилда Озарбайжонда 3 000 та масжид бўлган бўлса, 1927-йилда бу рақам 1 700 та, 1933-йилда эса 17 тани ташкил этди[4].
Босқиндан кейин масжид ёпилган ва бинодан омборхона сифатида фойдаланилган[5].
Мустақилликдан кейин
Озарбайжон ўз мустақиллигини тиклагач, бинодан яна масжид сифатида фойдаланила бошланди. Масжид 2001-йил 2-августда Озарбайжон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 132-сон қарори билан маҳаллий аҳамиятга эга кўчмас тарихий ва маданий ёдгорликлар рўйхатига киритилди[2].
2008-йилда масжид Озарбайжон Маданият ва туризм вазирлигининг буйруғига кўра, „Азербарпа“ Илмий-тадқиқот лойиҳалаш институти лойиҳаси асосида таъмирланди. Зиналар, айрим жойлардаги ғишт девор, деразалар, эшиклар, дераза панжаралари, ёғоч шифт, том қопламаси, чордоқ нарвони, сувоқ қопламалари, безаклар, меҳробнинг ёғоч пол қисми, ёғоч деворлар ва шифт, деразалар ва бошқа унсурлар реставрация қилинди. Ибодат қилувчилар учун шароит яратиш мақсадида масжид ҳовлисида янги қўшимча бино бунёд этилди[3].
Масжидда давлат рўйхатидан ўтган диний жамоа фаолият юритади[6].
Меъморчилиги
Собиқ масжид пойдевори минбар баландлигигача дарё тошларидан қурилган. Деворлари дарё тоши ва ўйиб ишланган оҳактош аралашмасидан, қолган жойларда эса ўчами 20 м × 20 м × 4 м (66 фт × 66 фт × 13 фт) ва 27 м × 13 м × 6 м (89 фт × 43 фт × 20 фт) бўлган пишиқ ғиштлардан терилган[1]. Аёллар учун мўлжалланган 2-қават балкон устида жойлашган. Шимолий деворнинг ўнг бурчагидан бошланадиган зина орқали иккинчи қават ва чордоққа чиқиш мумкин. Масжид томини кўтариб турувчи конструксияда эман ёғочидан ясалган тўсинлардан фойдаланилган[7].
Масжиднинг жанубий пештоқида, думалоқ дераза остида жойлашган ёзувда масжид биринчи бўлиб Ҳожи Юсуф томонидан қурилгани келтирилган[7].
Галлерея
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Ҳаcı Зейналабдин Таğıевин кöмəйи илə инşа олунан Қубанıн Рустов кəнд мəсcиди“ (аз). шимал.неwс (2022-йил 18-январ). 2022-йил 14-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 20-феврал.
- ↑ 2,0 2,1 „Азəрбайcан Республикасı Назирлəр Кабинетинин 2001-cи ил 2 авқуст Тарихли 132 нöмрəли қəрарı илə тəсдиқ эдилмиşдир“ (аз). мcт.гов.аз (2001-йил 2-август). 2021-йил 7-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 20-феврал.
- ↑ 3,0 3,1 „Қуба раёнунун Рустов кəндиндə тарихи-мемарлıқ абидəси - мəсcидин аçıлış мəрасими олмуşдур“ (аз). Азербаижан Стате Неwс Агенcй (2009-йил 7-апрел). 2022-йил 14-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 20-феврал.
- ↑ Юнусов, Ариф. Ислам в Азербайджане. Баку: Заман, 2004 — 78-бет. ИСБН 9952-8052-0-9.
- ↑ Азəрбайcан Республикасı Мəсcидлəринин Энсиклопедиясı. Баку: Бейнəлхалқ Əлҳуда, 2001 — 120-бет. ИСБН 964-8121-59-1 (2021-йил 23-июлда асл нусхадан архивланган).
- ↑ „Қуба раёну, Рустов кəнд мəсcиди“ (аз). Тҳе Стате Cоммиттеэ он Религиоус Ассоcиатионс оф тҳе Републиc оф Азербаижан. 2017-йил 21-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 20-феврал.
- ↑ 7,0 7,1 Балакиşиев, İлқар. „Қубанıн тарихи мəсcидлəри“ (аз). шаҳдагпеоплес.аз. 2022-йил 22-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 20-феврал.
Ҳаволалар
Викиомборда „Рустов масжиди“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.