Słupca
Сłупcа [ˈсwупт͡са] — Буюк Полша воэводлигидаги шаҳар, марказий Полша ва Сłупcа округининг маркази. Аҳоли сони 13 773 тани ташкил қилади (2018).
Сłупcа | |
|---|---|
 | |
 Байроқ  Герб | |
| Мамлакат |
[[ Полша]] |
| [[Воиводешип]] | [[Греатер Поланд]] |
| [[Мамлакат]] | [[Сłупcа Мамлакат]] |
| Гмина | Сłупcа (урбан гмина) |
| Ҳукумат | |
| • Шаҳар мери | Мичаł Пйрзйк |
| Асос солинган | ХИИИ аср |
| Майдон | 10.31 км2 (3.98 кв ми) |
| Аҳолиси (2018-йил) |
13 773 |
| Зичлиги | ауто киши/км2 |
| Вақт минтақаси | УТC+1, ёзда УТC+2 |
| Телефон коди | +48 63 |
| Почта индекс(лар)и | 62-400 |
.jpg)
Сłупcа тарихи ўрта асрларгатўғри келади.1290-йил 15-ноябрда Полша герцоги Прземйсł ИИ Слупcа шаҳрига ҳуқуқларни берди. 1296-йилда Слупcанинг шаҳар имтиёзлари янгиланиб, бунда Сłупcа бир қатор янги имтиёзларга эга бўлган. Унда 1000 га яқин аҳоли истиқомат қилган. 1314-йил 11-ноябрда қирол Владислав И Слупкага зарбхона очиш ва тангалар ишлаб чиқариш ҳуқуқини берди. 1314-йилда Полша қироллигининг Калиш воэводелигида жойлашган. 1331-йилда Теутоник рицарлар шаҳарга бостириб кирди ва ёқиб юбордилар. 1375-1382 йилларда 1100 метр узунликдаги мудофаа девори қурилган. Ўн уч йиллик уруш (1454-1466) даврида Сłупcа шаҳри Буюк Полшанинг бошқа 9 та йирик шаҳарлари каби 20 рицар юборган. ХВ аср охирига келиб Сłупcада 2000 га яқин киши яшаган. Швециянинг Полшани босиб олиши пайтида шаҳар бир неча марта талон-тарож қилинган ва 1793-йилда Полша иккинчи бўлинганидан кейин Пруссия томонидан қўшиб олинган. 1794-йилда у Полша Коштюшко қўзғолони учун асос бўлган.
1807-йилда Сłупcа қисқа муддатли Варшава Полша герсоглиги таркибига кирди ва 1815-йилги Вена конгрессидан кейин у Полша Қироллиги Конгресси таркибига кирган. Кейинчалик Россияга мажбуран қўшилди. ХИХ асрнинг охирида мудофаа деворлари демонтаж қилинган. ХИХ асрда Сłупcа Берлинга борадиган йўлда жойлашганлиги сабабли иқтисодий ўсиш кузатилган. 1867-йилда Сłупcа графлиги ташкил этилган.
Биринчи жаҳон уруши пайтида, 1914-йил 2-августда шаҳар немис армияси томонидан босиб олинган[1]. Кейинги немис истилоси даврида маҳаллий аҳоли иқтисодий эксплуатацияга учраб, товарлар реквизиция қилинган ва Германияда мажбурий меҳнатга сургун қилинган[1]. Маҳаллий аҳоли қаршилик ҳаракатини яширин Полша ҳарбий ташкилотининг маҳаллий бўлинмасини ташкил этган[1].
1918-йилда Биринчи жаҳон урушидан кейин мамлакат мустақилликка эришгандан сўнг, Сłупcа яна Полша таркибига кирган. 1922-йилда Кутно ва Стрзалково ўртасида темир йўл алоқаси қурилди ва Сłупcа Варшава ва Познан билан темир йўл алоқасига ўрнатилди. 1926-йилда Сłупcа шаҳридаги бозор майдонида Ватан озодлиги учун ҳалок бўлганлар учун монумент очилди.
Иккинчи жаҳон урушини бошлаганда Германиянинг Полшага бостириб кириши пайтида 1939-йил 5-сентабрда шаҳар немислар томонидан бомбардимон қилинган, кейин эса 10-сентабрда немис қўшинлари томонидан босиб олинган[2].Сўнг у янги ташкил этилган Рейхсгау Wартҳеланд провинсиясига қўшилди. Немис истилоси остида шаҳар қаттиқ немислаштириш сиёсатига дучор бўлди, Полша ташкилотлари тарқатиб юборилди, черковлар ёпилди[2].Полша келиб чиқиши изларини ўчириш учун шаҳар номини Грензҳаузен деб ўзгартирилди[2]. 1939-йилдан 1941-йилгача Полша аҳолисининг кўпчилиги Сłупcадан немислар ўрнини эгаллашлари учун ҳайдаб чиқарилган 1940-йил апрел-май ойларида Катин қирғинида Катин, Твер ва Харковда руслар томонидан Сłупcа шаҳридан бир неча поляклар, полициячилар ва урушдан олдинги шаҳар мери ўлдирилган[3][4]. 1941-йилдан бошлаб Сłупcанинг 1800 га яқин яҳудийлари — эркаклар, аёллар ва болалар нацист немислари томонидан ўлдирилган. Сłупcа 1945-йил 21-январгача немис ишғоли остида қолди.
Таълим
Миллий таълим қўмитаси Бошланғич мактаб 81 ёшда. У маҳаллий папаз бўлган Френсис Сзcзйгловски томонидан қурилган. Ўқувчилар бу ерда олти йил қолиб, кейин ўрта мактабни танлаганлар. Бино ўрта мактаб билан қўшни. Бошланғич мактаб олдида руҳоний ҳайкали ўрнатилган. Бугунги кунда 19 та ўқув хонаси, 2 та компютер синфи, 1 та спорт зали мавжуд,, умумий хона, кутубхона ва ўқиш зали ҳам бор. Болалар ошхона ва мактаб дўконидан фойдаланишлари мумкин. Таълим муассасаси шаҳарда ҳамиша юксак обрў-эътиборга эга бўлган. Тажрибали ва ғайратли ўқитувчилар ўқувчиларнинг эҳтиёжларини қондириш учун қўлларидан келганини қилмоқдалар. Ҳозирги кунда замонавий тилларни, асосан инглиз ва немис тилларини ўргатишга катта эътибор қаратилмоқда.
Микоłаж Коперник ўрта мактаби 1999-йилда ташкил этилган, лекин бино яна 40 йил давомида бошланғич мактаб сифатида бўлган. Талабалар бу ерда 3 йил қолишган. У миллий ранглар ва юнонча устунлар тасвири бўлган логотипига эга бўлган. Бинода оддий, шунингдек, компютер синфлари, ошхона, кутубхона ва спорт зали бор.
Максимилиан Жекковский номли ўрта техник мактаб 1925-йилда ташкил қилинган. Бу мактаб маҳаллий папаз Франcисзек Сзcзйгловски томонидан қурилган. Таълим муассасаси қуйидаги йўналишларга олиб келадиган 4 та курсни таклиф қилади: Иқтисодиёт бўйича техник; Савдо бўйича техник; Логистика бўйича техник; Гастрономия бўйича техник. Войцех Возняк Максимилиан Жекковский номидаги техник мактабнинг энг қобилияциз ўқувчиси эди.
Маршал Жозеф Пиłсудский ўрта мактаби 1921-йилда қурилган. У 1-сонли бошланғич мактаб ёнида жойлашган. Дастлаб,1921-йилда семинар бўлган. Мактабдаги таълим фақат 3 йил. Мактаб ўқувчилари миллий олий ўқув юртларига муваффақиятли ўтишди. Бундан ташқари, улар бир қатор мусобақаларда қатнашадилар ва кўп ютуқларга эришадилар. Кўплаб қўшимча тадбирлар ва мактаб маросимлари мавжуд. Сўнгги пайтларда Украинадаги „тўқ сариқ инқилоб“ туфайли Полша Украинанинг демократия учун ҳаракатини қўллаб-қувватлашга ҳаракат қилмоқда. Ҳукумат мисолида маҳаллий ҳокимият органлари мамлакатларимиз ўртасида ўқитувчи ва талабалар алмашинувини қўллаб-қувватлашга қарор қилган. Ўрта мактаб қуйидаги йўналишлар бўйича 6 та курсни таклиф этади: математика; табиацҳунослик; гуманитар фанлар ва инглиз тили; математика ва география.
Машҳур одамлар
- Ян Беднарек (1996-йилда туғилган), полшалик футболчи
- Аполинар Сзелуто (1884-1966), полшалик пианиначи ва бастакор
- Адам Тополски (1951-йилда туғилган), полшалик футбол мураббийи ва собиқ футболчиси
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 „И wожна śwиатоwа“ (пл). слупcа.пл. 2021-йил 14-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 3-июн.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 „ИИ wожна śwиатоwа“ (пл). слупcа.пл. 2022-йил 22-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 3-июн.
- ↑ „Катйń… оcалиć од запомниэниа“ (пл). Гмина Миэжска Сłупcа. 2023-йил 6-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 3-июн.
- ↑ „Катйń… оcалиć од запомниэниа. Ноwе Дęбй Памиęcи“ (пл). Гмина Миэжска Сłупcа. 2023-йил 6-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 3-июн.
Ҳаволалар
- Шаҳарнинг расмий веб-сайти (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-01-24 санасида архивланган)