S-300
С-300 „Фаворит“ (мижоз индекси: 35Р6, 70Р6, 75Р6, 9К81, 3М-41, АҚШ Мудофаа вазирлиги ва НАТО кодификациясига кўра — СА-10 Грумбле) — зенит ракета мажмуалари оиласи (САМ) баландликдаги турли нишонларни уришга мўлжалланган: мумкин бўлган парвоз баландлигидан пастроқдан нишонлар учун баландлик шифтидан ошиб кетишгача[1]; диапазонларда: С-300 оиласининг ишлатиладиган элементлари ва шу билан бир қаторда тутиб олувчи ракеталар турига қараб бир неча километрдан 75-200 километргача зарба бериш имконига эга[2].
Асосий ишлаб чиқарувчи — А. А. Расплетина номидаги (ҳозирги Алмаз-Антей ҳаво мудофааси консернининг бир қисми) Алмаз марказий конструкторлик бюроси. С-300 тизими учун бошқариладиган зенит ракеталари МКБ ,,Факел” томонидан ишлаб чиқилган. С-300ПТ тизимини серияли ишлаб чиқариш 1975-йилда бошланган. 1978-йилда тизим синовлари якунланган. 1979-йилда биринчи С-300ПТ полки жанговар навбатчиликка ўтган[3].
С-300 ҳаво мудофааси мажмуасининг кейинги ривожланиши 2007-йилда фойдаланишга топширилган С- 400 ҳаво мудофаа тизимини (40Р6) яратиш бўлган.
2011-йилда С-300ПС ва С-300ПМ модификацияларини ишлаб чиқаришни тўхтатиш тўғрисида қарор қабул қилинган. Бироқ, бу С-300ПМУ1 ва С-300ПМУ2 Фаворит мажмуаларига, шунингдек С −300В ва С-300ВМ Антей-2500 ҳаво мудофаа мажмуаларига тааллуқли бўлмаган.
Яратилиш тарихи
1950-йилларда Москва мобил ҳаво мудофаа тизими тўғрисида қарор қабул қилинган.
1960-йилларнинг охирига келиб, Ветнам ва Яқин Шарқдаги жанговар ҳаракатларда ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимларидан фойдаланиш тажрибасини яратиш муҳимлигини кўрсатди.
СССРда ушбу йилларда Ҳаво ҳужумидан мудофаа кучларида қуйидаги зенит-ракета тизимлари хизмат қилган: стационар кўп каналли С-25 (фақат Москва яқинида), мобил бир каналли нишонлар С-75 (ўрта масофа), С-125 (паст баландликда қисқа масофали) ва катта комплекс С-200 (300 км гача).
Янги С-300 зенит-ракета тизимини лойиҳалаш ишлари 1969-йилда СССР Вазирлар Кенгашининг қарори билан юзага келган. Қуруқликдаги кучларнинг ҳаво мудофааси, денгиз флоти ва ҳаво мудофааси кемаларининг ҳаво мудофааси учун учта тизимни яратиш назарда тутилган: С-300В („Ҳарбий“), С-300Ф („Денгиз флоти“) ва С-300П („Мамлакат ҳаво мудофааси“).
Бирлаштириш муаммолари
Тизимларнинг асосий ишлаб чиқарувчиси — 1960-йилларнинг ўрталарига келиб ҳаво мудофааси ва ракетага қарши мудофаа тизимларини яратиш тажрибасига эга бўлган „ Алмаз“ марказий конструкторлик бюроси Факел конструкторлик бюроси билан ҳамкорликда ягона ўрта масофали комплексни яратиш бўйича қуруқликдаги кучлар, мамлакат ҳаво мудофааси кучлари ва денгиз флоти бирлаштирилган ракета билан лойиҳалаш ишларини амалга оширган. .
Хусусиятлари
- Ниқоблаш
С-300 тизимининг таркибий қисмларини ниқоблаш учун инфрақизил ва радио диапазонларида электромагнит нурланишни тақлид қилиш учун қўшимча қурилмалар билан жиҳозланган тўлиқ ўлчамли шишириладиган макетлардан фойдаланилган[4].Камуфляж тўрлари ва С-300 компонентларини хандақларга жойлаштириш каби турли хил камуфляж воситаларидан ҳам фойдаланиш мумкин, бу узоқ масофалардан аниқлашни сезиларли даражада қийинлаштиради.
С-300 тизимининг модификациялари
С-300 тизими турли хил ракеталар, радарлар, электрон урушдан ҳимоя қилиш қобилияти, узоқ масофали ва қисқа масофали баллистик ракеталар ёки паст баландликда учадиган нишонлар билан курашиш қобилияти билан ажралиб турадиган кўплаб модификацияларга эга. Аммо қуйидаги асосий модификацияларни ажратиб кўрсатиш мумкин
Манбалар
- ↑ „Зенитно ракетный комплекс С-300 ПМУ-1 (С-300)“. Капустин Яр. История, техника, люди. 2013-йил 16-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 15-август.
- ↑ „В ПВО Сухопутных войск России поступят новые модификации зенитной ракетной системы С-300В“. АРМЙ.ЛВ (2012-йил 12-апрел). 2013-йил 29-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 22-июн.
- ↑ „Из истории создания С-300П“. Русармс. 2008-йил 10-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 29-апрел.
- ↑ „Минобороны РФ закупает надувные зенитные комплексы“. Лента.ру (2008-йил 21-август). Қаралди: 2008-йил 22-август.