SETI
Ердан ташқари разведка қидириш (одатда СЕТИ деб қисқартирилади) — Ердан ташқаридаги ақлли ҳаёт белгиларини ёки сигналларини аниқлашга қаратилган турли хил саъй-ҳаракатлар ва илмий лойиҳалар мажмуидир.
Тадқиқотчилар бошқа сайёралардаги сивилизациялардан узатилаётган сигналлар изларини қидиришда электромагнит нурланишни кузатиш, оптик сигналларни қидириш ва Ердан ташқаридан келиши мумкин бўлган артефактларни ўрганиш каби усуллардан фойдаланадилар[1][2][3]. Баъзи ташаббусларда НАСАнинг Олтин пластинкаси каби хабарларни фаразий бегона сивилизацияларга юбориш ҳам амалга оширилган[4].
Замонавий СЕТИ тадқиқотлари 20-аср бошларида радио ихтиро қилингандан кейин бошланган. Кейинчалик Озма лойиҳаси, Wоw! сигналини аниқлаш ва 2015-йилда Степҳен Ҳаwкинг ва Юрий Милнер томонидан эълон қилинган 100 миллион долларлик 10 йиллик дастур — Бреактҳроугҳ Листен ташаббуси билан янада ривожланган. 1980-йиллардан буён халқаро миқёсдаги саъй-ҳаракатлар узлуксиз давом этмоқда: СЕТИ@ҳоме ва Прожеcт Аргус каби жамоат томонидан бошқариладиган лойиҳалар маълумотларни таҳлил қилиш билан шуғулланмоқда[5]. СЕТИ ҳурматли илмий соҳа бўлиб қолса-да, уни кўпинча қатъий илмий методларга ва текшириладиган маълумотларга таянишига қарамай, жамият томонидан асоссиз шубҳа билан муносабат билдирадиган фитналар назарияси ва НУЖ тадқиқотлари билан қиёслашади. Ави Лобнинг Галилей лойиҳаси каби аниқланмаган ҳавода кузатилган ҳодисалар (УАП) бўйича ўхшаш тадқиқотлар СЕТИ изланишларига янада кўпроқ эътибор қаратди.
Ўнлаб йиллик қидирувларга қарамай, бегона разведканинг тасдиқланган ҳеч қандай далили топилмади. Бу СЕТИ’га „ҳаддан ташқари умидвор“ деган танқидларни келтирди. Танқидчилар СЕТИ тахминий ва инкор этиб бўлмайдиган деб ҳисобласа, тарафдорлар уни Ферми парадоксини ҳал этиш ва Ердан ташқаридаги техник белгиларни тушунишнинг муҳим босқичи сифатида кўрмоқда[6].
 | Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |
Манбалар
- ↑ Сченкел, Петер (Май–Жуне 2006). „СЕТИ Реқуирес а Скептиcал Реаппраисал“. Скептиcал Инқуирер. 30-жилд, № 3. 2009-11-05да асл нусхадан архивланди. Қаралди: Жуне 28, 2009.
- ↑ Молдwин, Марк (Новембер 2004). „Wҳй СЕТИ ис сcиэнcе анд УФОлогй ис нот“ (ПДФ). Скептиcал Инқуирер. 2022-06-21да асл нусхадан архивланди (ПДФ). Қаралди: 2022-06-11.
- ↑ Жоҳнсон, Стевен. „Греэтингс, Э.Т. (Плеасе Дон'т Мурдер Ус.)“. Неw Ёрк Тимес (2017-йил 28-июн). 2018-йил 19-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 28-июн.
- ↑ „Голден Реcорд Овервиэw - НАСА Сcиэнcе“ (эн-УС) (2024-йил 7-март). Қаралди: 2025-йил 7-феврал.
- ↑ Катз, Грегорй. „Сеарчинг фор ЭТ: Ҳаwкинг то лоок фор эхтратеррестриал интеллигенcе“. АП Неwс (2015-йил 20-июл). 2015-йил 22-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 20-июл.
- ↑ "СЕТИ ат 50". Натуре 416 (7262): 316. 2009. дои:10.1038/461316а. ПМИД 19759575. "Индеэд"