Sabahattin Ali
| Сабаҳаттин Али | |
|---|---|
туркча: Сабаҳаттин Али | |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
1906-йил 25-феврал Гüмüлcине, Усмонлилар империяси. |
| Вафоти |
2-апрел 1948-йил (42 ёшда) Кıркларели, Туркия |
| Фуқаролиги |
 Туркия |
| Миллати | турк |
| Турмуш ўртоғи | Алие Али (1935—1948) |
| Болалари |
|
| Касби |
|
| Имзоси |
 |
Сабаҳаттин Али (туркча: Сабаҳаттин Али) — турк шоири ва ёзувчиси. Сабаҳаттин Али (25-феврал 1907; Эğридере, Эдирне вилояти - 2-апрел 1948, Қıркларели), турк ёзувчиси ва шоири. У ўзининг адабий шахсини социалистик реалистик текисликка қўйиб, ўз ҳаётида кечинмаларини ўқувчига акс эттирди ва ўзидан кейинги жумҳурият давридаги турк адабиётига та’сир кўрсатган шахсга айланди. У асосан қиссалар ёзган бўлса-да, романлари билан майдонга чиқди; У о'з романларида узоқ та'рифлар билан шуг'улланган севги ва севги мавзусини вақти-вақти билан сиёсий баҳсларига ишора қилувчи ҳикоялар ва вақти-вақти билан ижтимоий бузилишларни танқид қилиш билан қо'ллаб-қувватлади. “Куюcакли Юсуф” (1937), “Ичимдаги шайтон” (1940) ва “Мўйна мантоли Мадонна” (1943) романлари Туркиядаги адабий доираларнинг олқишига сазовор бўлди ва ХХ - ХХИ асрларда ҳам ўз та’сирини давом эттирди.
Эğридереда туг'илган Сабаҳаттин Али биринчи ҳикоя ва ше'рий иншоларини Балıкесирда бошлаган, ше'рларини эса Истанбулдаги адабиёт о'қитувчиси Али Cанип Методнинг ко'магида биринчи марта Акбаба ва Чаг'лаян журналларида нашр этган. Қисқа муддат Анадўлида дарс берганидан сўнг Туркия давлати томонидан тил ўргатиш учун Германияга юборилади. Туркияга қайтиб келганида немис тили ўқитувчиси бўлиб ишлай бошлаган бўлса-да, аввалига коммунистик тарғибот олиб борганлик айби билан бир муддат ҳибсга олинган, сўнгра Туркия давлат бошқарувчиларини танқид қилгани учун яна ҳибсга олинган. Бу даврда у давлат хизматидан четлаштирилди, аммо ОтатуркУ ҳақида ёзган ше’ри туфайли давлат муассасаларига қайта тайинланган. О'зига сингдирилган социалистик идрокни синдириш учун "Эсирс" номли песа ҳам ёзган.
У умрининг со'нгги йилларида турк миллатчилари билан о'тказган мунозаралари билан ҳам кун тартибига чиқди, айниқса Туркий-Турончи ёзувчи Ниҳал Ациз билан бошидан кечирган таранглиги Ирқчилик-Туранчилик Давасининг бир қисмига айланди. Бу даврда Азиз Несин билан бирга нашр қилган Маркопаша журналида сиёсатчиларни танқид қилгани учун турли суд жараёнларига дуч келди. Ўзига қарши даъволар ўзига қарши бўлган бир пайтда Туркияни тарк этмоқчи бўлган ва Болгария чегарасини кесиб ўтмоқчи бўлганида, қочиш ташаббусида унга йўл кўрсатган Али Эртекин томонидан миллатчилик асосида ўлдирилган.