Александр-Пер Георгес " Сача " гитриси (франсузча: [гитʁи]; 1885-йил 21-феврал – 1957-йил 24-июл) франсуз саҳна актёри, кино актёри, режиссёр, ссенарийнавис ва булвар театрининг драматурги эди. У етакчи франсуз актёри Люсен Гитрининг ўғли эди ва отасига эргашиб театр касбига кирди. У ўзининг саҳна кўринишлари, айниқса булвар роллари билан машҳур бўлди. У ижоди давомида 115 та песа ёзган драматург ҳам бўлган[1]. У беш марта турмушга чиқди, ҳар доим ўз фаолиятини оширган кўтарилган актрисаларга. Эҳтимол, унинг энг таниқли рафиқаси Ивонне Принтемпс бўлиб, у 1919—1932-йилларда турмуш қурган.

Сача Гуитрй
Таваллуди
Алехандре-Пиэрре Георгес Гуитрй

21-феврал 1885-йил
Вафоти 24-июл 1957-йил(1957-07-24)
(72 ёшда)
Парис, Франcе
Касби Аcтор, плайwригҳт, импресарио, сcреэнwритер, филм диреcтор
Фаолият йиллари 1902–1957
Турмуш ўртоғи
Чарлотте Лйсèс
(турм. 1907; ажр. 1915)

Йвонне Принтемпс
(турм. 1919; ажр. 1932)

Жаcқуэлине Делубаc
(турм. 1935; ажр. 1939)

Геневиèве де Сéрéвилле
(турм. 1944; ажр. 1949)

Лана Марcони
(турм. 1949; ҳис деатҳ 1957)

Гитри песалари тарихий драмалардан тортиб, замонавий енгил комедияларгача. Баъзиларида Андрé Мессагер ва Рейналдо Хан каби бастакорларнинг мусиқий ёзувлари бор. Овозсиз филмлар машҳур бўлгач, Гитри улардан қочди ва оғзаки диалогнинг этишмаслиги драматик таъсирга олиб келиши мумкин деб топди. 1930-йиллардан то умрининг охиригача у кинога иштиёқ билан кириб, бир йилда бешта филм суратга олди.

Гитри фаолиятининг кейинги йиллари Иккинчи Жаҳон урушида Франсия таслим бўлганидан кейин босқинчи немислар билан ҳамкорлик қилиш айбловлари остида қолди. Айбловлар бекор қилинди, аммо ватанпарвар бўлган Гитри баъзи ватандошларининг ҳақоратларидан ҳафсаласи пир бўлди. Унинг ўлимига қадар унинг машҳур ҳурмати қайта тикланди, шунда Парижда дафн этилишидан олдин 12 000 киши тобут олдидан ўтди.

Ҳаёт ва мартаба

Дастлабки йиллар

Гитри Санкт-Петербург, Россиянинг Невский проспектидаги 12-уйда туғилган, франсуз актёрлари Люсиэн Гитри ва унинг рафиқаси Мари-Луиз-Рене қизлик Делмас де Понт-Жестнинг (1858—1902-йил) учинчи ўғли бўлган[2] Эр-хотин оиланинг норозилигига қарамай қочиб кетишди ва 1882-йилда Лондондаги Сент-Мартин ин тҳе Фиэлдсда турмуш қуришди[3]. Кейин улар ўша пайтдаги Россия пойтахтига кўчиб ўтишди, у ерда Люсен 1882-йилдан 1891-йилгача франсуз театри Мишел театрини бошқарган. Никоҳ қисқа эди. Гитри катта зинокор бўлган ва унинг рафиқаси 1888-йилда ажрашиш жараёнини бошлаган[2]. Икки ўғли гўдаклигида вафот этган (бири 1883-йилда, иккинчиси 1887-йилда); тирик қолган ўғли Жан (1884—1920-йил) актёр ва журналист бўлди[4]. Оиланинг россиялик ҳамшираси одатда Александр-Пернинг исмини русча „Сача“ га қисқартириб, у бутун умри давомида танилган[5]. Ёш Сача беш ёшида отасининг компаниясида саҳнада дебют қилган[6].

Коклен[7] дан бери Франсиядаги энг таниқли актёр деб ҳисобланган Луcиэн Гуитри ҳам танқидий, ҳам тижорий жиҳатдан жуда муваффақиятли бўлди. У Парижга қайтгач, Вендоме ва Руэ де ла Паих кўчаларига қараган нуфузли жойда квартирада яшади[8]. Ёш Сача у ерда яшаган ва мактабда ўқиш учун у биринчи навбатда мода ўн олтинчи округидаги таниқли Янсон де Саилли лицейига юборилган. У ерда узоқ турмади ва ўн олти ёшида расмий таълимдан воз кечгунга қадар бошқа дунёвий ва диний мактабларга ўқишга кирди[6].

Мактабни тугатгандан сўнг, Гитри 1902-йил 15-апрелда "Тҳеатре дес Матҳуринс театри "да премераси бўлиб ўтган " Ле Пейж " номли кичик мусиқий асар билан драматург сифатида фаолиятини бошлади[9]. Ўн саккиз ой ўтгач, у „Уйғониш театрида“ отасининг компаниясига қўшилди. Дастлаб у „Лорси“ саҳна номи остида пайдо бўлди;[10] тахаллус ҳеч кимни алдамади, чунки матбуот дарҳол дебютантнинг ҳақиқий шахсини эълон қилди[11]. Унинг биринчи роли 1904-йил ноябрида Морис Доннайнинг " Л'Эсcалиэр " филмида эди[11] У отаси билан Гитрининг профессионаллиги йўқлигидан келиб чиққан. Улар жанжалдан кейин улар бир-бирларини кўришмади ва гаплашишмади[12]..

Луcиэн Гуитри компаниясининг аъзоси ёш актриса Шарлотта-Аугустине-Ҳортенсе Лежеуне эди, унинг саҳна номи Шарлотта Лйсèс (1877—1956-йил)[4]. 1905-йил апрел ойида у Сача билан бирга д'Анжоу кўчасида (ҳозирги Санкт-Хоноре кўчаси) уй қуришди. Унинг учун у ўзининг " Ле КWТЗ " песасини ёзди, 1905-йил декабрда Капуcинс театрида премераси бўлиб ўтди[13]. Худди шу ойда у Матҳуринларда Ноно билан биринчи муҳим зарбасини олди[8][14]. Гитрининг 1906-йилги спектаклидаги бош одам Чез лес Зоак касал бўлиб қолганида, муаллиф ўзини ўз қўлига олди ва танқидчининг сўзларига кўра, „ўзининг аниқ таржимони эканлигини исботлади“[8] Унинг фаолияти намунаси ўрнатилди: у умрининг охиригача актёр-муаллиф, кейинроқ эса менежер бўлиб қолди[8]

Шон-шарафга кўтарилиш

Кейинги беш йил давомида Гитрининг песалари, энг яхши ҳолатда, ўртача муваффақиятларга эришди, аммо у Ле Веиллеур де нуит (1911-йил), Ун Беау мариаге (1912-йил), Ле Призе де Берг-оп-Зоом (1912-йил) билан кетма-кет бешта хитга эга бўлди., Ла Пèлерине écоссаисе (1912-йил) ва Лес Деух Cонверц (1914-йил), охиргиси Комедия- Франсаисе томонидан саҳналаштирилган[12]...

Принтемпс билан

Гитри 1918-йилда отаси билан ярашди. Луcиэн ўғли ва Принтемпс билан кўплаб спектаклларда, жумладан Мон Пèре аваит раисон ва эcрит л'ҳистоире ҳақида фикр билдирган . Улар нафақат Парижда, балки Лондоннинг Wест Энд шаҳрида бирга ўйнашди[15]. Учаласи ҳам 1920-йилда тўрт ҳафталик мавсумда Алдвич театрида пайдо бўлди[16]. Сер Жон Гиэлгуднинг ёзишича, Принтемпс ва унинг турмуш ўртоғи „кўп марта Лондонни хурсанд қилиш учун қайтиб келишган, у ҳар иккаласини ҳам энг яхши фойда билан кўрсатиш учун моҳирона ўйлаб топган турли буюмлар билан Лондонни хурсанд қилишган“[17].

Файл:Гуитрй-Принтемпс-Мозарт.жпг
Моцартдаги Гитрй ва Принтемпс (1925)

Гитри мафтункор, зукко саҳна характерини ривожлантирди, у кўпинча энгил комедияларда пайдо бўлди, масалан, унинг 1925-йилдаги Моцартнинг ёш Волфганг Амадеус Моцартнинг Парижга ташрифи ҳақидаги пастиши. Партия ёзиш учун у 1923-йилда Принтемпс Л'амоур масқуэ шоусида муваффақиятли ҳамкорлик қилган Андре Мессажерга мурожаат қилди. Мессагер мавжуд эмас эди ва композитор Рейналдо Ханни тавсия қилди, у комиссияни қабул қилди. Олинган маҳсулот тарихий аниқлик билан баъзи эркинликларни олди, аммо у жуда машҳур бўлди[18]. Принтемпс шим кийимида ёш Моцартни ижро этди ва куйлади, Гитри эса бастакорнинг ҳомийси Барон Гримм сифатида. Гиэлгуд шундай деб эслади: “У ўзининг чанг парик, қора шляпа ва тўқилган туфлисида жуда ёш ва таъсирчан кўринарди, Сача эса ўзини қўшиқ айтишга уринмай, ўзига хос жўшқин, ритмик жўр бўлиб унинг устида ўзини тутиб турди. чуқур эркаловчи овозда айтилган нутқлар."[17] Эдуард ВИИ театрида муваффақиятли ўйнагач,[19] компания 1926-йилнинг июн ва июл ойларида Лондонда уч ҳафталик мавсум учун асарни тақдим этди[20]. [н 2] Лондонда ишлаб чиқарилгандан сўнг, Гуитрй ва Принтемпс асарни олиб кетишди. 1926-йил охири ва 1927-йил бошида Бродвей, Бостон ва Монреал[21]. Улар 1929-йилда АҚШ ва Канадага қайтиб келишди[22].

Кейинги йиллар

1938-йилда Гитри Жорж ВИ нинг Парижга давлат ташрифи муносабати билан “ Диэу сауве ле рои ” номли бир пардали песа ёзди; спектакл „Елисей“ саройида шоҳ ва малика олдида берилган. Келгуси йили Президент Лебрун Лондонга ўзаро ташриф буюрганида, Гитри инглиз тилида “ Сен менга айтяпсан” номли қисқа комедия ёзди, унда муаллиф ва сер Сеймур Хикс қўмондонлик спектаклида рол ўйнаган ва ундан сўнг чекланган вақт давомида рол ўйнаган[22].

Мерос ва обрў

Леон Гард томонидан гитрй

Танқидий қайта баҳолашга Гитри филмларининг қайта нашр этилиши сабаб бўлди[23]. 2011-йилда Париждаги Дроуот-Ричелиэуда Гуитрй эсдалик буюмлари, жумладан қўлёзмалар, чизмалар, расмлар ва фотосуратлар ким ошди савдоси бўлиб ўтди; Саккиз юздан ортиқ буюмдан иборат бўлиб, драматург вафотидан кейин Гитрига оид энг муҳим материаллар тўплами ҳисобланган[24].

Тҳе Манчестер Гуардиан некролоқда шундай изоҳ берди:

Ит май бе обжеcтед тҳат ин алл тҳе wорк оф Сача Гуитрй тҳере ис нотҳинг неарер то идеалисм тҳан ан оccасионал преттй фанcй ин сентимент – а сентимент wҳич wас алwайс энтирелй мундане анд ас энтирелй селфиш ас сентимент cан wелл бе. Ит май бе обжеcтед тҳат чараcтерс аре неарлй алwайс тривиал. анд тҳеир мотивес ат леаст сенсуал wҳен тҳей аре нот басе; тҳат ҳис wорлд ис инҳабитед бй ан идле, cйниcал, анд преттй дисрепутабле cреw; тҳат ҳе ис обвиоуслй cонтемптуоус оф ҳис аудиэнcе, анд тҳат ҳис плайс аре cомпосед wитҳ а cарелесснесс wҳич аргуэс а верй фраил артистиc cонсcиэнcе, wҳиле литерарй пурисц cан прове тҳат тҳе лангуаге ин wҳич тҳей аре wриттен ис эхеcрабле Френч. Ит май бе обжеcтед тҳат алл ҳе дид ас ан аутҳор wас то эхплоит, wитҳ соме агилитй анд дисcретион, ҳис оwн лимитед гифц ас а перформер анд тҳе гифц, алсо лимитед, оф ҳис фиве суccессиве wивес – алтҳоугҳ тҳе суccесс оф Ле Бланc эт ле Ноир анд отҳер плайс, ин wҳич неитҳер ҳе нор анй оф ҳис wивес аcтед, ис эноугҳ то диспрове тҳис ласт чарге. Индеэд, тҳере аре ансwерс то манй оф тҳе обжеcтионс wҳич ҳаве беэн маде. Фор инстанcе, Пастеур анд Ун Сужет де Роман аре басед он тҳемес бй но меанс тривиал анд аре девелопед wитҳ синcеритй анд поwер. Ат тҳе саме тиме, мост оф тҳе обжеcтионс аре wелл фоундед, анд ит ис wитҳ алл тҳе wеигҳт оф тҳеир трутҳ агаинст ҳим тҳат Сача Гуитрй ремаинед а греат артист[7].

Танланган филмография

Йил Филм Актёр Директор Ссенарий муаллифи Изоҳлар
1936-йил Янги Аҳд |стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа
1936-йил Ле роман д'ун тричеур |стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа
1936-йил Отам Тўғри айтди |стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа
1936-йил Келинг, орзу қилайлик |стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа
1937-йил Истак |стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа
1937-йил Тожнинг марваридлари |стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа
1938-йил Квадрил |стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа
1938-йил Ремонтонс лес Чампс-Éлйсéэс [фр] |стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа
1949-йил Аух деух cоломбес [фр] |стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа
1951-йил Ла Поисон стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа
1954-йил Версалдаги қироллик ишлари стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа
1955-йил Наполеон стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа
1956-йил Агар Париж бизга айтилган бўлса стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа
1956-йил Ассассинс анд Тҳиэвес [фр] |стйле="баcкгроунд:#Ф99;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Йўқ|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа|стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа
1996-йил Беаумарчаис стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа
2001-йил Жаннатдаги жиноят стйле="баcкгроунд:#9Ф9;вертиcал-алигн:миддле;техт-алигн:cентер;" cласс="табле-но"|Ҳа

Кино мослашувлар

  • "Камилнинг ошиқи", режиссёр Гарри Бомонт (АҚШ, 1924, Дебурау песаси асосида)
  • "Ухлаётган ҳамкорлар „ режиссёри Сеймур Хикс (Буюк Британия, 1930, “Туш кўрайлик" спектакли асосида)
  • Оқ ва қора, режиссёр Марк Аллегрет ва Роберт Флори (Франсия, 1931, Ле Блан ва Ноир песаси асосида)

Эслатмалар ва ҳаволалар

Эслатмалар

; Манбалар

  1. ↑ „САCҲА ГУИТРЙ, 72, ПЛАЙWРИГҲТ, ДИЭС; Аутҳор оф 115 Плайс анд 29 Мовиэс--Аcтор Тйпифиэд Галлиc 'Греат Ловер' - Тҳе Неw Ёрк Тимес“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (10-март 2018-йил). 10-март 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 12-апрел 2021-йил.
  2. ↑ 2,0 2,1 Бернард, п. 29
  3. ↑ Ҳардинг, п. 8
  4. ↑ 4,0 4,1 Бернард, п. 14
  5. ↑ Бенжамин, п. 11
  6. ↑ 6,0 6,1 "М. Сача Гуитрй – Плайwригҳт анд Аcтор", Тҳе Тимес, 5 Жулй 1957, п. 15
  7. ↑ 7,0 7,1 "Деатҳ оф Сача Гуитрй: Плайwригҳт, аcтор, анд wит", Тҳе Манчестер Гуардиан, 25 Жулй 1957, п. 7
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 Адаир, Гилберт. „Сача: Ан Интродуcтион то Гуитрй“, Монтҳлй Филм Буллетин; Wинтер 1981, п. 50
  9. ↑ Ҳардинг, п. 208
  10. ↑ Ҳардинг, п. 45
  11. ↑ 11,0 11,1 "Ла Семаине Драматиқуэ", Жоурнал дес Дéбац, 7 Новембер 1904, п. 2
  12. ↑ 12,0 12,1 Морлей, п. 152
  13. ↑ Гуитрй, Сача. Чез лес Зоақуэс анд Ле КWТЗ, 1907
  14. ↑ "Гуитрй, Сача", Wҳўс Wҳо ин тҳе Тwентиэтҳ Cентурй, Охфорд Университй Пресс, 1999, аccессед 15 Аугуст 2013 (субсcриптион реқуиред)
  15. ↑ Паркер, п. лхии
  16. ↑ "Френч Сеасон ат тҳе Алдwйч, Тҳе Тимес, 10 Април 1920, п. 10
  17. ↑ 17,0 17,1 Гиэлгуд, Сир Жоҳн. „Голден Дайс“, Тҳе Тимес, 26 Фебруарй 1977, п. 7
  18. ↑ Энгелсон, п. 36
  19. ↑ "Мозарт", Тҳе Тимес, 17 Деcембер 1925, п. 14
  20. ↑ "'Мозартъ ат тҳе Гаиэтй", Тҳе Тимес, 17 Жуне 1926, п. 12
  21. ↑ Шарланд, п. 85
  22. ↑ 22,0 22,1 Морлей, п. 153
  23. ↑ Кеҳр, Даве. "Тҳе Френч Чармер Ёу Дон'т Кноw Ет", Тҳе Неw Ёрк Тимес, 30 Жулй 2010
  24. ↑ Тҳиоллет, Жеан-Пиэрре. "Сача Гуитрй соус ле феу дес энчèрес" (Wайбаcк Мачине сайтида 26-ноябр 2011-йил санасида архивланган), Франcе-Соир, 18 Новембер 2011

Манбалар

Яна қаранг

  • Сача Гитрининг спектакллари ва филмлари

Ҳаволалар