Sadirvan masjidi

Sadirvan masjidi
	Masjid
	Sadirvan masjidi; Σαντιρβάν Τζαμί
	2012-yilda, restavratsiyadan oldin
Mamlakat	Gretsiya
Joylashuvi	Drama, Sharqiy Makedoniya va Frakiya
Koordinatalar	41°09′05″N 24°08′54″E / 41.15139°N 24.14833°E
Meʼmoriy uslub	Usmonli
Meʼmor	Koraliya Pappaioannu (2010-yillar)
	Asosiy sana:; XV asr; 2010-yillar (restavratsiya);
Holati	Tashlab qoʻyilgan; (masjid sifatida); Boshqa maqsadga moslashtirilgan; (madaniy foydalanish uchun);

Sadirvan masjidi (yunoncha: Σαντιρβάν Τζαμί, turkcha: Şadırvan Camii Favvora masjidi maʼnosini anhglatadi) – Gretsiyaning shimolidagi Sharqiy Makedoniya va Frakiya mintaqasida, Drama shahridagi faoliyatini toʻxtatgan masjid. XV asrda Usmonlilar davrida qurilgan masjid 1920-yillarda, 1923-yildagi Gretsiya va Turkiya oʻrtasidagi aholi almashinuvi natijasida Dramaning musulmon jamoasi koʻchib ketganidan soʻng tashlab qoʻyilgan. Keyinchalik bino diniy boʻlmagan maqsadlarda ishlatilgan, soʻng esa oʻnlab yillar davomida qarovsiz qolgan. 2010-yillarning oxirlarida inshoot restavratsiya va taʼmirdan chiqarilib, tarixiy hamda madaniy tadbirlar uchun shahar koʻrgazma markazi sifatida qayta moslashtirildi. U Drama shahrida saqlanib qolgan, ammo endi ibodat uchun ishlatilmaydigan toʻrtta masjiddan biridir.

Tarixi

Masjidning minorasi XV asrning ikkinchi yarmiga taalluqli. Kirish qismi ustidagi bagʻishlov yozuviga koʻra, u 1806-yilda mahalliy Mehmet Halil ogʻa tomonidan taʼmirlangan (u Mahmud Dramalī poshoning otasi edi, Mahmud Dramalī posho 1820-yillarning boshida Gretsiya mustaqillik urushini bostirishga uringan usmonli harbiy yetakchisi)^[1]. U 1922-yilgacha islomiy ibodat joyi sifatida faoliyat yuritgan, shundan soʻng Kichik Osiyodan kelgan koʻplab yunon qochqinlari uchun boshpana sifatida ishlatilgan^[1].

1927—1981-yillar oraligʻidagi ellik toʻrt yil davomida u Sharqiy Makedoniya va Frakiyadagi eng uzoq vaqt davomida nashr etilgan yunon gazetasi Tharrosning bosh qarorgohiga mezbonlik qilgan^[2]^[3]. Keyinchalik, 1983-yilda bino davlat tomonidan yodgorlik sifatida tasniflangan, biroq u minora qulab tushguniga qadar chirib borishda davom etib, qarovsiz qoldirilgan. 2012-yilda uni Raycap sotib olib, eski binoni taʼmirlash ishlarini boshlagan^[1]. Keng koʻlamli ishlar Koraliya Pappaioannu boshchiligidagi meʼmoriy jamoa tomonidan amalga oshirilgan va keyinchalik bino davriy koʻrgazmalar, ayniqsa islom sanʼatiga yoʻnaltirilgan koʻrgazmalar uchun ekspozitsiya maydoniga aylantirilgan^[3]^[4].

Oʻz faoliyatini yakunlagan masjid Armen va Agamemnon koʻchalari kesishmasida joylashgan^[2].

Meʼmorchilik

Sobiq masjid toshdan qurilgan boʻlib, toʻgʻri toʻrtburchak parallelepiped shakliga ega. Janubi-gʻarbiy tomonda minora poydevorini koʻrish mumkin, biroq minora endi tik turgan holatda emas. Marmar lavhaga usmonli turkchasida bitilgan yozuv eshik linteli ustiga joylashtirilgan^[2]. Dastlab u yopiq hovli ichida joylashgan, yotoqxonalar, qabriston va favvorani oʻz ichiga olgan kattaroq majmuaning bir qismi boʻlgan^[3].

Eʼtiborlisi, masjid ayvonida shahar manzaralari va gul naqshlari tasvirlangan XIX asr freskalari saqlanib qolgan. Ehtimol, ular Usmonlilar hukmronligining soʻnggi davridagi Drama shahrining ilk (garchi ideallashtirilgan boʻlsa-da) tasvirini tashkil etadi^[2].

Pappaioannuga koʻra, taʼmirlash ishlari jarayonida masjidning konstruktiv unsurlari sifatida qoʻllangan eski inshootlarga oid bir nechta meʼmoriy boʻlaklar, shuningdek, atrof hududda sochilib yotgan masjidning boshqa qismlari ham aniqlangan^[5].

Yana qarang

Manbalar

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 „el:Σαντιρβάν“ [Sadirvan] (el). benaki.org.
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 Manent-Triantafyllidi 2016, s. 16.
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 Stathopoulos, Demetres. „el:Σαντιρβάν Τζαμί, ένας φάρος πολιτισμού καταμεσής της πόλης στη Δράμα“ [Sadirvan Mosque, a beacon of culture in the heart of Drama] (el). travel.gr (2024-yil 29-yanvar).
↑ „el:«Χίλιες και μια μορφές, ζωγραφιές και σχήματα» στο Σαντιρβάν“ ["A thousand and one forms, paintings and shapes" at Sadirvan] (el). Archaiologia (2025-yil 20-iyun). Qaraldi: 2025-yil 23-iyun.
↑ „el:Το Σαντιρβάν τζαμί ξαναβρίσκει τη χαμένη αίγλη του - Αποκαταστάθηκε το περίτεχνο τέμενος στη Δράμα“ [The Sadirvan Mosque regains its lost glory - The ornate mosque in Drama has been restored] (el). lifo.gr (2020-yil 21-yanvar).

Adabiyotlar

Manent-Triantafyllidi, Sylvie. {{{title}}}. Drama munitsipaliteti, 2016-yil 26-noyabr (2016-yil 26-noyabrda asl nusxadan arxivlangan).

Havolalar

Vikiomborda „Şadırvan masjidi, Drama“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.

[ben-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 „el:Σαντιρβάν“ [Sadirvan] (el). benaki.org.

[FOOTNOTEManent-Triantafyllidi201616-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 Manent-Triantafyllidi 2016, s. 16.

[dim-3] 3,0 ^3,1 ^3,2 Stathopoulos, Demetres. „el:Σαντιρβάν Τζαμί, ένας φάρος πολιτισμού καταμεσής της πόλης στη Δράμα“ [Sadirvan Mosque, a beacon of culture in the heart of Drama] (el). travel.gr (2024-yil 29-yanvar).

[4] „el:«Χίλιες και μια μορφές, ζωγραφιές και σχήματα» στο Σαντιρβάν“ ["A thousand and one forms, paintings and shapes" at Sadirvan] (el). Archaiologia (2025-yil 20-iyun). Qaraldi: 2025-yil 23-iyun.

[5] „el:Το Σαντιρβάν τζαμί ξαναβρίσκει τη χαμένη αίγλη του - Αποκαταστάθηκε το περίτεχνο τέμενος στη Δράμα“ [The Sadirvan Mosque regains its lost glory - The ornate mosque in Drama has been restored] (el). lifo.gr (2020-yil 21-yanvar).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

Masjid
Sadirvan masjidi Σαντιρβάν Τζαμί


2012-yilda, restavratsiyadan oldin
Mamlakat	Gretsiya
Joylashuvi	Drama, Sharqiy Makedoniya va Frakiya
Koordinatalar	41°09′05″N 24°08′54″E / 41.15139°N 24.14833°E / 41.15139; 24.14833
Meʼmoriy uslub	Usmonli
Meʼmor	Koraliya Pappaioannu (2010-yillar)
Asosiy sana: XV asr 2010-yillar (restavratsiya)
Holati	Tashlab qoʻyilgan (masjid sifatida) Boshqa maqsadga moslashtirilgan (madaniy foydalanish uchun)