Сафия бинт Абдулмутталиб (арабча: صفية بنت عبدالمطلب‎‎; тах. 567/569–640; ҳижратдан аввалги 53-йилдан ҳижрий 18-йилгача)[1] — ислом пайғамбари Муҳаммаднинг холаси, саҳобаси.

Сафия бинт Абдулмутталиб
صفية بنت عبد المطلب
Таваллуди тах. 567 ёки 569
Вафоти тах. 640 (ёши 71–72)
Мадина, Саудия Арабистони
Дафн этилган жойи Ал-Бақи қабристони, Мадина, Саудия Арабистони
Машҳур ишлари Ислом пайғамбари Муҳаммаднинг аммаси
Турмуш ўртоғи Ҳорис ибн Ҳарб (ажрашган)
Аввом ибн Хувайлид (бева қолган)
Болалари
Отаси Абдулмутталиб ибн Ҳошим
Онаси Ҳола бинт Вуҳайб
Қариндошлари туғишган ака-укалари

ота бир ака-укалари
ота бир опа-сингиллари

Ёшлиги

Сафия Абдулмутталиб ибн Ҳошим ва Ҳола бинт Вуҳайб ибн Абдуманоф ибн Зуҳранинг қизи бўлган[2][3]:29. У Ҳамзанинг туғишган синглиси, пайғамбар Муҳаммад ва халифа Алининг аммаси ҳисобланади[4]. У, шунингдек, халифа Усмоннинг онаси Арва бинт Курайзнинг ҳам холаси бўлган. Отаси вафот этганида Сафия тахминан 10 ёшда бўлган.

Никоҳлари

Сафиянинг биринчи марта Ал-Ҳорис ибн Ҳарбга турмушга чиққан[5]. Уларнинг никоҳидан Сафи ибн Ҳорис исмли ўгил дунёга келган[3].:29. Бироқ улар 593-йилга келиб ажрашган бўлишлари мумкин[6].:206

Унинг иккинчи эри Аввом ибн Хувайлид бўлиб, уларнинг қўшниси Хадичанинг акаси эди[7]. Сафия ва Аввомнинг Зубайр, Ас-Соиб ва Абдулкаъба исмли уч ўғли бўлган[3].:29. Аввом фарзандлари ҳали ёш бўлган пайтда вафот этган[8].:76

Сафия ўғли Зубайрни қаттиқ калтаклаб турарди. Қўшнилар бундан норози бўлиб: „Уни ўлдириб қўясан-ку! Унинг юрагини эзиб юбординг. Болани нобуд қилмоқчимисан?“ — дейишарди. Сафия эса: „Мен уни ақлли ва жангларда жасоратли бўлиши учун калтаклайман“, — деб жавоб берган[8].:76

Исломни қабул қилиши

Муҳаммад ошкора даъват қила бошлаганида, энг яқин оила аъзоларига алоҳида огоҳлантириш берди[9].

"Эй Қурайш аҳли! Ўзингизни қутқаринг! Мен сизларни Аллоҳдан қутқара олмайман. Эй Аббос ибн Абдулмутталиб! Мен сени Аллоҳдан қутқара олмайман. Эй Сафия бинт Абдулмутталиб! Мен сени Аллоҳдан қутқара олмайман. Эй Фотима бинт Муҳаммад! Мол-мулкимдан хоҳлаганингни сўра, лекин мен сени Аллоҳдан қутқара олмайман."[10]

Сафия мусулмон бўлди ва Муҳаммадга байъат қилди[11]. У 622-йилда Мадина ҳижратига қўшилди[3].:29

Мадинага ҳижрат

Уҳуд жанги

625-йилда мусулмонлар Уҳуддан чекинганларида, Сафия қўлида найза билан уларни қарши олиб, пайғамбарларини ташлаб кетганликда айблади. Ўғли Аз-Зубайр унга: „Онажон, орқага қайтинг!“ деб огоҳлантирди. У яқинлашиб, ўғли ундан яширмоқчи бўлган нарсани — акаси Ҳамзанинг майиб қилинган жасадини кўрди[3].:29 Ҳамзага бағишланган марсия унга нисбат берилади:

Ҳақ Худо, Аршнинг Парвардигори,
уни жаннатда шодликда яшашга чорлади …
Шарқ шамоли эсиб турар экан, сени ҳеч қачон унутмайман,
уйда бўлсам ҳам, сафарда бўлсам ҳам, қайғу ва кўз ёшлар ичра …
Кошки аъзоларим ва суякларим ўша ерда бўлса,
сиртлонлар ва бургутлар уларни зиёрат қилса …[6]:425

Хандақ жанги

627-йилдаги Хандақ жанги пайтида Сафия хавфсизлик учун Ҳассон ибн Собитнинг Фари қалъасига жойлаштирилган мусулмон аёллари орасида эди. Сафия қалъа ҳудудида бир яҳудийни кўриб, „у бизнинг заифлигимизни билиб қолиб, орқамиздаги яҳудийларга хабар беришидан қўрқди, чунки Расул ва унинг саҳобалари бизга ёрдам беришга жуда банд эдилар“[6].:458 У Ҳассонга пастга тушиб, уни ўлдиришни буюрди. Ҳассон иккиланиб тургач, у „яширинча“ пастга тушди, жосуснинг орқасидан секин яқинлаша олгунига қадар эшикни „аста-секин“ очди[3],:29 сўнг уни калтак билан уриб ўлдирди. Кейин у Ҳассонга жасаднинг кийимларини ечишни буюрди, бироқ Ҳассон яна ҳаракат қилишдан бош тортди[6].:458 (Эътибор беринг, Ибн Саъд бу воқеани Уҳуд жангига нисбат беради[3].:29)

Хайбар жанги

Сафия 628-йилда Хайбарга жангда ёрдамчи сифатида борган аёллар орасида эди. У ўғли Аз-Зубайр билан яҳудий жангчиси Ёсир ўртасидаги яккама-якка олишувга гувоҳ бўлди ва ўғлининг ғалаба қозонганини кўрди[6].:513

Тақсимотда Муҳаммад Сафияга Хайбардан 40 васқ дон ва хурмо даромадини ажратди[6].:522[3]:29

Вафоти

Сафия Умар халифалиги даврида (634–644) вафот этган. У Ал-Бақиъ қабристонида Ал-Муғира ибн Шуъба ҳовлисидаги таҳорат олинадиган жойда дафн қилинган[3]:30.

Фарзандларининг никоҳлари

  1. Зубайр ибн Аввом (Иккинчи фитна даврида Маккада 9 йил халифалик қилган Абдуллоҳ ибн аз-Зубайрнинг отаси) Атика бинт Зайд, Рубоб бинт Аниф, Умму Холид бинт Холид, Умму Кулсум бинт Уқба, Тумодир бинт ал-Асбоғ, Асмо бинт Абу Бакр ва Ҳола бинт Қайсга уйланган. Унинг кўплаб ўғиллари (жумладан, Мусъаб ва Урва) ҳамда қизлари бўлган.
  2. Абдулкаъба (Абдураҳмон ибн Аввом) Жамила бинт Абдулуззога уйланган ва ундан Абдуллоҳ ибн Абдураҳмон исмли ўғли бўлган.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Сафийяҳ бинт Абдул Мутталиб“ (2009-йил 27-октябр). 2009-йил 27-октябрда асл нусхадан архивланган.
  2. ↑ Ибн Ҳишам ноте 97.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Муҳаммад ибн Саад. Табақат вол. 8. Транслатед бй Беwлей, А. (1995). Тҳе Wомен оф Мадина. Лондон: Та-Ҳа Публишерс.
  4. ↑ „Имамате: Тҳе Виcегеренcй оф тҳе Пропҳет“.
  5. ↑ „Ҳис Wивес, Чилдрен анд Релативес“. Ал-Ислам.орг (2015-йил 11-май).
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Муҳаммад ибн Ишақ, Сират Расул Аллаҳ. Транслатед бй Гуиллауме, А. (1955). Тҳе Лифе оф Муҳаммад. Охфорд: Охфорд Университй Пресс.
  7. ↑ Марголиоутҳ, Д. С. (1905). Моҳаммед анд тҳе Рисе оф Ислам, п. 68. Неw Ёрк & Лондон: Г. П. Путнам’с Сонс.
  8. ↑ 8,0 8,1 Муҳаммад ибн Саад. Табақат вол. 3. Транслатед бй Беwлей, А. (2013). Тҳе Cомпанионс оф Бадр. Лондон: Та-Ҳа Публишерс.
  9. ↑ „ҚТафсир Тафсир Ибн Катҳир Мобиле“. м.қтафсир.cом.
  10. ↑ Букҳари 6:60:294.
  11. ↑ Ал-Табари, Тарикҳ ал-Русул wаъл-Мулук вол. 39. Транслатед бй Ландау-Тассерон, Э. (1998). Биограпҳиэс оф тҳе Пропҳетъс Cомпанионс анд Тҳеир Суccессорс, п. 199. Неw Ёрк: Стате Университй оф Неw Ёрк Пресс.

Ҳаволалар