Saharqush
Саҳарқуш (лот. Эритҳаcус рубеcула) – чивинхўрлар оиласига кирувчи қуш тури. Европада тарқалган, шарқда Ғарбий Сибиргача, жанубда Шимолий Африкагача; тарқалиш ҳудудининг катта қисмида ўтроқ ҳаёт кечиради, фақат энг шимолий ҳудудлардан қишлаш учун учиб кетади. Ўрта осиёда кенг тарқалган[1].
| Саҳарқуш | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Саҳарқуш | ||||||||||||||||||
| Файл:Печугуэро де Гран Cанариа (Эритҳаcус Рубеcула Марионаэ).огг | ||||||||||||||||||
| Саҳарқуш овози, Гран Cанариа ороли | ||||||||||||||||||
| Биологик классификация | ||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||
| Эритҳаcус рубеcула | ||||||||||||||||||
Саҳарқуш тарқалиш ҳудуди (оч яшил- ёзги мавсум, то'қ яшил - йил давомида, ко'к - қишлаш ҳудуди)
| ||||||||||||||||||
Систематикаси ва таксономияси
Европа саҳарқуши Cарл Линней томонидан 1758-йил унинг "Сйстема Натураэ" асарининг 10-нашрида "Мотаcилла рубеcула" бинар номи остида илк маротаба тавсифланган.[2] Унинг тур номи рубеcула - лотин тилида рубер "қизил" сўзининг кичирайтирилган шаклидан олинган. Эритҳаcус уруғини франсуз табиацҳуноси Жорж Куве 1800-йилда таклиф қилган, ва қушга Э. рубеcула бинар номини берган.[3] Эритҳаcус уруғининг номи юнон тилидан келиб чиқади, лекин айнан қандай қушга тегишлилиги номалум, ҳозирги кунда олимлар бу сўз саҳарқуш маносини англатганлигини такидламоқдалар.[4]
Илгари Эритҳаcус уруғига шунингдек Япон саҳарқуши ва Рюкю саҳарқушини киритишган. Молекуляр-филогенетик тадқиқотлар кўрсатишича бу турлар орасида боғлиқлик йўқ.[5][6] Натижада Япон ва Рюкю саҳарқушлари Ларвивора уруғига кўчирилди ва Европа саҳарқуши Эритҳаcус уруғининг ягона турига айланди. Филогенетик анализ Эритҳаcус уруғини Эритҳаcинаэ остоиласига жойлаштирди, бу остоилга шунингдек Африкада тарқалган турлар киритилди.
Илгари Эритҳаcус уруғи Шақшақлар (Турдидаэ) оиласига киритиларди, лекин ҳозирги кунда Чивинхўрлар (Мусcиcапидаэ) оиласига киритилади.
Ташқи кўриниши
Нар ва урғочилари ўртасида фарқлар сезиларли эмас. Юз ва кўкрак қисми олов ранг, атрофи кўкиш-кулранг. Тепа ва ён қисимлари зайтун ранг, қанотлари тўқроқ рнга эга. Қорин қисми оқиш, оёқлари жигарранг ва узун. Нарлари урғочиларига нисбатан ёрқинроқ тусга эга. Ёш қушлар жигарранг, оч рангли доғларга эга.
Вояга етган қушлар узунлиги 12,5—14,0 см, вазни 16—22 г. Қанот қоқганда узунлиги 20—22 см.
Нарлари ҳам, урғочилари ҳам сайрайди (сайроқи қушлар учун ноодатий).

Манбалар
- ↑ Захидов Т.З., Мекленбурцев Р.Н.. Природа и животный мир Средней Азии. Позвоночные животные, том 1. (рус тили). Ургатувчи, 1969 — 426-бет.
- ↑ Cароли Линнаэи. Сйстема натураэ пер регна триа натураэ :сеcундум cлассес, ординес, генера, спеcиэс, cум чараcтерибус, дифферентиис, сйнонймис, лоcис (Лотин тили), 1758 — 188-бет.
- ↑ Георге Cувиэр. Леçонс д'анатомиэ cомпарéэ. Волуме 1 (Франсуз тили), 1800.
- ↑ Лидделл, Ҳенрй Георге; Сcотт, Роберт;. „ἐρίθακος“. А Греэк–Энглиш Лехиcон.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: эхтра пунcтуатион () CС1 маинт: мултипле намес: аутҳорс лист () - ↑ Секи, Шин-Ичи (2006-06). „Тҳе оригин оф тҳе Эаст Асиан Эритҳаcус робин, Эритҳаcус комадори, инферред фром cйточроме б сеқуэнcе дата“. Молеcулар Пҳйлогенетиcс анд Эволутион (инглизча). 39-жилд, № 3. 899–905-бет. дои:10.1016/ж.ймпев.2006.01.028.
{{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам) - ↑ Сангстер, Георге; Алстрöм, Пер; Форсмарк, Эмма; Олссон, Урбан (2010-10). „Мулти-лоcус пҳйлогенетиc аналйсис оф Олд Wорлд чац анд флйcатчерс ревеалс эхтенсиве парапҳйлй ат фамилй, субфамилй анд генус левел (Авес: Мусcиcапидаэ)“. Молеcулар Пҳйлогенетиcс анд Эволутион (инглизча). 57-жилд, № 1. 380–392-бет. дои:10.1016/ж.ймпев.2010.07.008.
{{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам)