Ziyosfera

Sainte-Geneviève Library

Саинте-Геневиèве кутубхонаси (франсузча: Библиотҳèқуэ Саинте-Геневиèве)) — жамоат ва университет кутубхонаси, Парижнинг 5- округидаги Пантеон майдони бўйлаб, 10, плаcе ду Пантҳéон манзилида жойлашган. У 6-асрда Франклар қироли Хловис И томонидан асос солинган Авлиё Женеве Аббей коллексияси асосида яратилган. Кутубхона тўплами Франсия инқилоби даврида вайрон бўлишдан сақланиб қолган. Кутубхона учун томни қўллаб-қувватлайдиган инновацион темир рамкали янги ўқув зали 1838-ва 1851-йилларда меъмор Анри Лаброусте томонидан қурилган. Кутубхона 2 миллионга яқин ҳужжатларни ўз ичига олади ва ҳозирда Париж университетининг турли филиаллари учун асосий университетлараро кутубхона бўлиб, у ҳам омма учун очиқ[1].

Саинте-Геневиèве Либрарй
Умумий маълумот
Меъморий услуби Романесқуэ Ревивал
Манзили 10, Плаcе ду Пантҳéон, 5тҳ аррондиссемент оф Парис
Дизайн ва конструксия
Меъмор Ҳенри Лаброусте
Саинт-Геневиèве Библиотҳèқуэ нинг о'қув зали

Тарихи

Асосий мақола: Аббей оф Ст Геневиэве

Монастир кутубхонаси

Авлиё Женеве аббейига қирол Хловис И ва унинг маликаси Клотилда асос солганлиги айтилади. У ҳозирги Сент-Этен-ду-Мон черкови ва асл аббей черкови тепасида қурилган ҳозирги Пантеон яқинида жойлашган эди. Аббей 6-асрнинг бошларида бу жойни танлаган Авлиё Женевевнинг таклифи билан Римнинг асл форуми қаршисида ташкил этилгани айтилади. У 502-йилда вафот этди ва Хловис 511-йилда вафот этди ва базилика 520-йилда қуриб битказилди. Унда Авлиё Женевев, Хловис ва унинг авлодлари қабрлари жойлашган[2].

9-асрга келиб, базилика Аббей черковига айлантирилди ва унинг атрофида катта монастир, жумладан матнларни яратиш ва нусхалаш учун скрипториум пайдо бўлди. Саинт-Женевиэве кутубхонасининг мавжудлиги ҳақидаги биринчи ёзув 831-йилга тўғри келади ва Аббейга учта матннинг совға қилиниши ҳақида эслатиб ўтилади. Яратилган ёки кўчирилган матнлар тарих ва адабиёт, шунингдек илоҳиёт асарларини ўз ичига олади, аммо 9-асрда Викинглар Парижга уч марта бостириб киришди. Иле-де-ла-Cитедаги аҳоли пункти дарё томонидан ҳимояланган бўлса-да, Сент-Женеве аббатлиги ишдан бўшатилди ва китоблар йўқолган ёки олиб кетилган[3].

Кутубхона аста-секин қайта йиғилди. Франсиялик Луи ВИ ҳукмронлиги даврида (1108—1137) Аббей Европа стипендиясида айниқса муҳим рол ўйнаган. Дастлаб авлиё Августин томонидан ўргатилган ва қиролнинг нуфузли диний маслаҳатчиси Сугер (1081—1151) томонидан илгари сурилган таълимотлар оятларни овоз чиқариб ўқишни талаб қилди ва ҳар бир монастирда китоблар ишлаб чиқариш учун устахона ва уларни сақлаш жойи борлигини кўрсатди[4]. 1108-йилдан 1113-йилгача олим Питер Абелард Аббей мактабида дарс бериб, анъанавий илоҳиёт ва фалсафанинг кўп жиҳатларига қарши чиқди. Тахминан 1108-йилда Авлиё Женеве аббатлигининг илоҳиёт мактаби Нотр-Дам собори мактаби ва Қироллик саройи мактаби билан биргаликда келажакда Париж университетини ташкил этди[5].

13-аср бошларида университет кутубхонаси аллақачон бутун Европада машҳур эди. Кутубхонанинг шу даврдаги дастлабки фондлари 13-аср инвентаризациясида қайд этилган (Париж, Библиотҳèқуэ натионале де Франcе, МС лат. 16203, фол. 71в). 13-аср инвентарига киритилган 226 ном ва муаллифлар Инжил, шарҳлар ва черков тарихини ўз ичига олади; балки фалсафа, ҳуқуқ, фан ва адабиётга оид китоблар ҳам бор. Унга нафақат талабалар, балки франсуз ва хорижлик олимлар ҳам киришлари мумкин эди. Қўлёзмалар жуда катта аҳамиятга эга эди: ҳар бир қўлёзма қўлёзмани ўғирлаган ёки шикастлаган ҳар қандай шахс антҳема билан жазоланиши ёки черковдан чиқариб юборилиши ҳақида огоҳлантириш билан белгиланган[6].

  • Ibtido kitobining birinchi sahifasi, Manerius Injil (taxminan 1185), (BSG Ms.8 f7)
    Ибтидо китобининг биринчи саҳифаси, Манериус Инжил (тахминан 1185), (БСГ Мс.8 ф7)
  • Fransiya qiroli Lyudovik IV (1275-1280)ning toj kiyish marosimining yoritilgan qoʻlyozmasi ( Grandes Croniques de France Bibliothèque Sainte-Geneviève, xonim 782)
    Франсия қироли Людовик ИВ (1275-1280)нинг тож кийиш маросимининг ёритилган қўлёзмаси ( Грандес Cрониқуэс де Франcе Библиотҳèқуэ Саинте-Геневиèве, хоним 782)
  • Qirol Filipp-Avgustning tug'ilishi (1275-1280) ( Grandes Chroniques de France, Bibliothèque Saint-Geneviève, xonim 782, folio 280)
    Қирол Филипп-Августнинг туг'илиши (1275-1280) ( Грандес Чрониқуэс де Франcе, Библиотҳèқуэ Саинт-Геневиèве, хоним 782, фолио 280)
  • Livining qo'lyozmasidagi yorug'lik, Ab urbe kanali, Rimning poydevorini ko'rsatadi. (taxminan 1370 y.) Qoʻlyozma Fransiya qiroli Karl V ga tegishli edi. Bibliothèque Sainte-Geneviève, Ms. 777, fol. 7r.
    Ливининг қо'лёзмасидаги ёруг'лик, Аб урбе канали, Римнинг пойдеворини ко'рсатади. (тахминан 1370 й.) Қўлёзма Франсия қироли Карл В га тегишли эди. Библиотҳèқуэ Саинте-Геневиèве, Мс. 777, фол. 7р.
  • Sainte-Geneviève Abbeysidan Yangi Ahd, Masihning Quddusga kirishi tasvirlangan Saint-Geneviève Bibliothèque, (taxminan 1525-1530) (Xonim 106 f1r (Entrée à Jérusalem)
    Саинте-Геневиèве Аббейсидан Янги Аҳд, Масиҳнинг Қуддусга кириши тасвирланган Саинт-Геневиèве Библиотҳèқуэ, (тахминан 1525-1530) (Хоним 106 ф1р (Энтрéэ à Жéрусалем)

15-асрдан 18-асргача

15-аср ўрталарида Гутенберг ўзининг биринчи босма китобларини ишлаб чиқарганидан кўп ўтмай, кутубхона босма китобларни йиғишни бошлади. Париж университети унинг бир қанча ҳамкорларини янги нашриёт уйини очиш учун Парижга таклиф қилди. Кутубхонада 1499-йилда нашр этилган "Полифил қўшиғи"нинг матни мавжуд бўлиб, унда Андреа Мантегна ва Жованни Беллинининг чизмаларидан кейин ўймакорлик бор. Шу билан бирга, Аббей қўлда ёритилган қўлёзмаларни ишлаб чиқаришни давом эттирди. Дин урушлари кутубхона фаолиятини жиддий равишда бузди. 16-17-асрларда у кутубхона янги китобларни олишни тўхтатди ва ўз фондларининг каталогларини ишлаб чиқаришни тўхтатди. Кўплаб қўлёзмалар тарқатилди ва сотилди[7].

Кутубхона 1619-йилда, Франсиянинг Луи ХИИИ ҳукмронлиги даврида кардинал Франсуа де Рошфуко томонидан қайта тикланган. У кутубхонани протестантизмга қарши ислоҳотнинг муҳим қуроли деб билди. У ўзининг шахсий коллексиясидан олти юз жилдни совға қилди[8]. Кутубхонанинг янги директори Жан Фронтеау ёзувчилардан, жумладан Пер Корнелдан ва машҳур кутубхоначилардан, жумладан Габриэл Наудедан коллексияни янгилаш ва кенгайтиришда ёрдам беришларини сўради. Бироқ, у бид'атчи Янсенист деган гумон остида кетишга мажбур бўлди[9]. Унинг ўрнига 1673-йилдан 1687-йилгача кутубхоначи Клод Дю Моллине келди. Дю Моллинет кутубхонада Миср, Юнон ва Рим антикварлари, медаллари, ноёб минераллари ва тўлдирилган ҳайвонлари билан машҳур кичик музей - Қизиқишлар Маҳкамаси ташкил этди. 1687-йилга келиб кутубхонада йигирма минг китоб ва тўрт юз қўлёзма мавжуд эди[10].

18-аср охирида кутубхона Маърифат даврининг асосий асарлари, жумладан, Дени Дидро ва Жан ле Ронд д'Алембер энциклопедиясининг нусхаларини сотиб олди. Худди шу руҳда кутубхона ва Қизиқишлар кабинети ҳам омма учун очилди. Кутубхона ҳали ҳам Аббей ва Париж университетига бириктирилган эди, лекин, у фақат илоҳиёт кутубхонаси бўлишни тўхтатди; ХВИИИ аср ўрталарига келиб, асарларнинг аксарияти бошқа билим соҳаларига тегишли эди. Аббей ҳали ҳам харажатларнинг бир қисмини тўлаган бўлса-да, асосий қисмини Париж шаҳри тўлаган[11].

Инқилоб ва унинг оқибатлари

Франсуз инқилобидан кейин кутубхонанинг мақоми кескин ўзгарди. 1790-йилда Аббей дунёвийлаштирилди ва унинг барча мулки, шу жумладан кутубхона мусодара қилинди ва кутубхонани бошқарган роҳиблар жамоаси парчаланди. Директор Александр Пингренинг дипломатик маҳорати, астроном ва географ сифатидаги обрўси ва янги ҳукумат ичидаги алоқалари туфайли кутубхона бошқа Аббейлардан мусодара қилинган коллекцияларни қабул қилганидек, тўплам тарқалмади ва ҳақиқатда ўсиб борди. Кутубхона Миллий кутубхона, келажакдаги Мазарин кутубхонаси ва Арсенал кутубхонаси билан тенг мақомга эга бўлиб, худди шу манбалардан китоблар олиши мумкин эди. Пингрé 1796-йилда вафотигача тўғридан-тўғри бўлиб қолди[12].

1796-йилда кутубхонанинг номи ўзгартирилди; у Пантеон Миллий кутубхонасига айланди ва қўшни Аббей черкови номини олган, кейин қурилаётган, у ҳам мусодара қилинган ҳамда номи ўзгартирилган. Китоблар тўплами сақланиб қолганда, машҳур Қизиқишлар кабинети парчаланиб, унинг бир қисми Миллий кутубхона ва Табиат тарихи музейига тарқатилди. Шу билан бирга, кутубхонада кўплаб об'эктлар, жумладан, 1695-йилда кутубхона томонидан сотиб олинган машҳур астрономик соат, ўз турининг энг қадимги намунаси, турли хил ер ва осмон глобуслари, шунингдек, маданиятларни акс эттирувчи об'эктларни сақлаб қолишга муваффақ бўлди. Ҳамда бутун дунё бўйлаб, бугунги кунда кутубхонада намойиш этилмоқда. Кутубхонада шунингдек, франсуз олимларининг саксон олтита бюстлари, баъзилари 17-18-асрларнинг этакчи франсуз ҳайкалтарошлари, жумладан Антуан Койсевокс, Жан-Антуан Гюдон ва Франсуа Жирардоннинг бюстлари томонидан яратилган эътиборга молик тўпламни намойиш этади[13].

19-аср бошлари

Кутубхона 19-асрнинг бошларида франсуз каталоги, кейин эса Наполеон империяси остида гуллаб-яшнашда давом этди. Пингре вафотидан сўнг, кутубхонага Пер-Клод Франсуа Дауну раҳбарлик қилди. У Наполеон армиясига эргашиб, Римга саёҳат қилди ҳамда Папа коллексияларидан мусодара қилинган китобларни Парижга олиб боришни ташкил қилди. Кутубхонага инқилоб даврида хорижга қочиб кетган зодагонлардан мусодара қилинган китоблар тўпламлари ҳам келиб тушди. Наполеон қулаган пайтда кутубхонада юз ўн минг китоб ва қўлёзма фонди мавжуд эди[14].

Наполеоннинг қулаши ва монархиянинг тикланиши кутубхона учун янги муаммоларни келтириб чиқарди. Кутубхона фонди ҳажми икки баравар кўпайди ва кўпроқ жой талаб қилди. Бироқ, кутубхона 18-асрдаги эски Саинте-Геневиэве Аббей биносини дастлаб Пантеоннинг марказий мактаби, кейин Наполеон лицейи, кейин эса Генри ИВ лицейи сифатида танилган нуфузли мактаби билан бирга бўлган. Икки институт 1812-ва 1842-йиллар оралиғида космос учун курашди. Кутубхонани таниқли ёзувчилар, жумладан, Виктор Гюго ва Жюл Мишел қўллаб-қувватлаган бўлса-да, қирол Луи-Филиппнинг ўғли лицейда ўқиган ва лицей ғалаба қозонган. Кутубхона, ниҳоят, ўз биносидан чиқариб юборилди. Эски бинонинг баъзи хусусиятларини, шу жумладан, бўялган гумбазни ҳали ҳам Лицейда кўриш мумкин[15].

Лаброусте биноси

Кутубхона эски сайтидан чиқариб юборилгандан сўнг, ҳукумат коллексия учун янги бино қуришга қарор қилди. Бу Парижда кутубхона сифатида қурилган биринчи кутубхона эди. Танланган сайт эски кутубхонага яқин эди. Даставвал, у ўрта асрлардаги Монтаигу коллежи томонидан ишғол қилинган, у ерда Эрасмус ва Лоёлалик Игнатиус, Жон Калвин ва Франсуа Рабелаис талаба эди. Инқилобдан сўнг, бу бино касалхонага, кейин эса ҳарбий қамоқхонага айлантирилган ва асосан вайронага айланган. Янги кутубхонага йўл очиш учун уни бузиш керак эди[16].

Лойиҳа учун архитектор Анри Лаброусте танланган. 1801-йилда туғилган, у Эcоле дес Беаух-Арцда ўқиган, у ерда 1824-йилда Прих де Рим мукофотини қўлга киритган ва олти йил давомида Италия классик ва Уйғониш даври меъморчилигини ўрганган. У бир нечта архитектура комиссияларини олган эди, аммо 1838-йилда у тарихий ёдгорликлар инспектори унвонини олди ва шу лавозимда у янги бинони режалаштиришни бошлади. Лицей имкон қадар тезроқ жой олишни хоҳлаганлиги сабабли, барча китоблар 1842-йилда Монтаигу коллежининг сақланиб қолган ягона биносидаги вақтинчалик кутубхонага кўчирилди. Унинг лойиҳаси 1843-йилда Депутатлар палатаси томонидан тасдиқланди ва бюджет овоз берди. Бино 1850-йил декабрда қуриб битказилди ва 1851-йил 4-февралда фойдаланишга топширилди[17].

Янги кутубхона ҳукмрон академик беаух-санъат услубининг таъсирини ва Флоренсия ва Рим таъсирини кўрсатди, аммо бошқа йўллар билан у ҳайратланарли даражада оригинал эди. Пойдевор ва жабҳа Рим биноларига ўхшарди, оддий кемерли деразалар ва ҳайкалтарошликнинг яширин чизиқлари билан. Фасад, айнан ўқув залининг узунлиги ва катта деразалар бинонинг вазифасини ифодалаган. Фасаднинг асосий декоратив элементи машҳур олимларнинг номлари рўйхатидир[18][19].

Аввалги бинолардан фарқли ўлароқ, бинонинг асосий безак элементи жабҳада эмас, балки, ўқув залининг архитектурасида эди. юпқа темир устунлар ва том остидаги тўрга ўхшаш чўян камарлари яширилмаган; катта деразалар билан биргаликда улар бўш жой ва енгиллик ҳақида дарҳол таассурот қолдирди. Бу замонавий архитектурани яратишда катта қадам эди[20][21].

Кенг, саёз майдонни тўлдирадиган катта (278 дан 69 футгача) икки қаватли иншоот режасида алдамчи даражада содда: пастки қават чап томонда вайроналар, нодир китоблар сақланадиган жой ва ўнг томонда марказий вестибюлли офис хоналари билан банд ва бутун юқори қаватни тўлдирадиган ўқиш залига олиб борадиган зинапоя. Вестибюл билим излаш йўлининг бошланишини рамзий қилиш учун яратилган бўлиб, ташриф буюрувчилар боғлар ҳамда ўрмонлар деворий суратлари билан безатилган майдон орқали этиб келишади ва таниқли франсуз олимлари ва олимларининг бюстларидан ўтишади[22]. Биринчи қаватдан ўқув залига монументал зинапоя ўқув залидан жой эгалламайдиган қилиб жойлаштирилган. Лаброусте шунингдек, бинони шундай лойиҳалаштирдики, китобларнинг кўпчилиги (олтмиш минг) ўқиш залида, осон кириш мумкин, озчилик (қирқ минг) эса захирада. Ушбу ўқув залининг темир конструкцияси - бўшлиқни эгизак йўлакларга бўлувчи ўн олтита юпқа чўян ионли устунлар ва темир тўр билан мустаҳкамланган гипсли бочкаларни кўтарувчи очиқ темир камарларни қўллаб-қувватловчи умуртқа поғонаси - модернистлар томонидан юқори ўриндиқларни жорий этиши учун ҳурматга сазовор. технологияни монументал бинога айлантирди[23].

Лаброусте 1862-1868 йиллар орасида қурилган Парижнинг Ричелиэу кўчасидаги эски Миллий Библиотҳèқуэ Натионале де Франcедаги асосий ўқув залининг асосий ўқув залини Лаброусте лойиҳасини ишлаб чиқди. Асрнинг охирида америкалик архитектор Чарлз Фоллен МакКим Бостон жамоат кутубхонасининг асосий биноси дизайни намунаси сифатида Сент-Женеве кутубхонаси биносидан фойдаланган.[24] Шунингдек, у Қўшма Штатлардаги университет кутубхоналарининг дизайнига таъсир кўрсатди, шу жумладан Ню-Ёркдаги Колумбия университетидаги Паст Мемориал кутубхонаси ва Берклидаги Калифорния университетининг Доэ кутубхонаси, шунингдек, Эcоле дес Беаух-Арцнинг собиқ талабаси Жон Гален Ховард Парижда.

  • Kirish zali
    Кириш зали
  • O'qish xonasi ishlatilmoqda
    О'қиш хонаси ишлатилмоқда
  • O'qish zali 1859 yil
    О'қиш зали 1859 йил
  • Birinchi qavat rejasi (markazdagi kirish zali va zaxira)
    Биринчи қават режаси (марказдаги кириш зали ва захира)
  • O'qish xonasining asl rejasi
    О'қиш хонасининг асл режаси
  • Zal va o'qish zali bo'limi)
    Зал ва о'қиш зали бо'лими)
  • Fasad
    Фасад

Кейинги йиллар - кенгайтириш ва ўзгартириш

1851-йилдан 1930-йилгача кутубхона фонди юз минг жилддан миллиондан ошиб кетди, бу эса бир қатор реконструксия ва ўзгартиришларни талаб қилди. 1892-йилда қўриқхонадан китобларни ўқиш залига кўтариш учун кўтарувчи ўрнатилди; у ҳозир экранда. 1928—1934-йиллар оралиғида янада жиддий ўзгаришлар амалга оширилди. Ўқув залидаги ўриндиқлар сони икки баравар кўпайтирилиб, етти юз элликка етди. Буни амалга ошириш учун ўқув залининг ўтириш режаси кескин ўзгартирилди; Дастлабки режада хонанинг бутун узунлиги бўйлаб чўзилган узун столлар мавжуд бўлиб, улар китоб жавонларининг марказий умуртқаси билан бўлиниб, хонани янада узунроқ қилиб кўрсатарди. Янги режада марказий китоб жавонлари олиб ташланди ва столлар хонани кесиб ўтди, ўтирадиган жойни оширди, аммо чизиқли эффектни камайтиради[25]. Тўплам ўсишда давом этар экан, 1954-йилда модернистик услубдаги янги илова қўшилди. Каталогнинг кейинчалик компютерлаштирилгани қўшимча юзта ўрин учун жой яратди. Бино 1992-йилда миллий тарихий ёдгорлик сифатида таснифланган. Бугунги кунда кутубхона миллий кутубхона, университет кутубхонаси ва оммавий кутубхона сифатида таснифланади[26].

Машҳур фойдаланувчилар

Кутубхонанинг таниқли фойдаланувчилари орасида палеонтолог Жорж Кювиэр, ботаник Антуан Лоран де Жусеу, тарихчи Жюл Мишел ва Виктор Гюго бор эди. Шунингдек, у фантастика асарларида, жумладан, " Лес Иллусионс Пердуэс оф Ҳонорé де Балзак ", Симоне де Бовуар романларида, Жеймс Жойснинг " Улисс " романида ва Гиём Аполлинернинг асарларида тасвирланган. Португалиялик ёзувчи Ақуилино Рибеиро кутубхона фойдаланувчиси эди. Рассом Марсел Дучамп 1913-йилда китоб қўриқхонасида ишлаган, ўша пайтда у Ню-Ёркдаги биринчи оммавий кўргазмасидан завқланган эди[27].

Директорлар ва бош қўриқчилар

  • Жан Баптисте ЛеЧевалиэр (1806—1836)
  • Чарлз Колер (? - 1917)
  • Чарлз Мортет (1917—1922)
  • Пол Ру-Фуе (1977—1987)
  • Женевиэ Боисард (1987—1997)
  • Натали Жуллиан (1997—2006)
  • Ив Пейр (2006—2015)
  • Франсуа Мичауд (2015 -)

Оммавий маданиятда

Кутубхонанинг ички қисми Мартин Скорсезенинг „ Осcар" мукофотига сазовор бўлган " Гюго " 3Д филми саҳналари учун Кино академияси кутубхонаси сифатида ишлатилган, у Браян Селзникнинг Калдекотт медалига сазовор бўлган „Гюго Кабретнинг ихтироси „ романига асосланган бўлиб, унвон қаҳрамони ва Изабелга боради. Гюго номини эсламаган филм ҳақида кўпроқ маълумот топди (Ойга саёҳат), кейин иккаласи ҳам унинг яратувчиси Изабелнинг чўқинтирган отаси Жорж Мелиэс эканлигини ҳайратда қолдирди.

Манбалар

  1. ↑ Саинте-Геневиèве Либрарй, ретриэвед 13 Жуне 2019
  2. ↑ Пейрé, Йвес, Ла библиотҳèқуэ Саинте-Геневиèве À траверс лес сиècлес (2011), пг. 12
  3. ↑ Пейрé (2011), пг. 14
  4. ↑ Пейрé (2011), пг. 16
  5. ↑ Пейрé (2011), пг. 16
  6. ↑ Пейрé (2011), пг. 18
  7. ↑ Пейрé (2011) пп. 24-25.
  8. ↑ Пейрé (2011) пп. 28-29
  9. ↑ Пейрé (2011) пп. 30-31.
  10. ↑ Пейрé (2011) пп. 32-33.
  11. ↑ Пейрé (2011) пп. 32-33.
  12. ↑ Пейрé (2011), пг. 44
  13. ↑ Пейрé (2011), пг. 44-50
  14. ↑ Пейрé (2011), пг. 52-55
  15. ↑ Пейрé (2011), пг. 52-55
  16. ↑ Пейрé (2011), п. 58
  17. ↑ Зантен, Давид Ван. Десигнинг Парис: тҳе Арчитеcтуре оф Дубан, Лаброусте, Дуc, анд Ваудоер. МИТ Пресс, 1987.
  18. ↑ Ҳенри Лаброусте эт ла библиотҳèқуэ Саинте-Геневиèве (Wайбаcк Мачине сайтида 15-май 2007-йил санасида архивланган), Анниэ Ле Саух, ББФ 2002 - Парис, т. 47, н° 2
  19. ↑ Пейрé (2011), п. 62-66
  20. ↑ „Ҳенри Лаброусте: Струcтуре Броугҳт то Лигҳт“. мома.орг (10-март 2013-йил). Қаралди: 23-март 2013-йил.
  21. ↑ Зантен, Давид Ван. Десигнинг Парис: тҳе Арчитеcтуре оф Дубан, Лаброусте, Дуc, анд Ваудоер. МИТ Пресс, 1987.
  22. ↑ Пейрé (2011), п. 70-71
  23. ↑ Марвин Трачтенберг анд Исабелле Ҳйман, Арчитеcтуре: фром Преҳисторй то Пост-Модернисм, п 478
  24. ↑ Меер, Адолф Бернҳард. Студиэс оф тҳе мусеумс анд киндред институтионс оф Неw Ёрк Cитй, Албанй, Буффало, анд Чиcаго, wитҳ нотес он соме Эуропеан Институтионс. Wашингтон, ДC: Смитҳсониан Институтион, 1905 — 594фф-бет. Қаралди: 2014-йил 5-июл. 
  25. ↑ Пейрé (2011), п. 78
  26. ↑ Пейрé (2011), п. 80
  27. ↑ Пейрé (2011), пп. 90-91

Иқтибос қилинган китоблар

Пейрé, Йвес. Ла библиотҳèқуэ Саинте-Геневиèве À траверс лес сиècлес (франсузча). Парис: Галлимард, 2011. ИСБН 978-2-07-013241-6. 

Қўшимча ўқиш

  • „Неw Либрарй“. Глеасон'с Пиcториал. 2-жилд. Бостон, Масс. 1852.

Ҳаволалар

Викиомборда „Библиотҳèқуэ Саинте-Геневиèве“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.

48°50′49.5″Н 2°20′45″Э / 48.847083°Н 2.34583°Э / 48.847083; 2.3458348°50′49.5″Н 2°20′45″Э / 48.847083°Н 2.34583°Э / 48.847083; 2.34583{{#cоординатес:}}: cаннот ҳаве море тҳан оне примарй таг пер паге 

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Sainte-Genevi%C3%A8ve_Library" dan olindi