Sakkiz bayroqlar
Саккиз байроқ (хитойча: 八旗) Хитойнинг сўнгги Жин ва Син сулолалари қўл остидаги маъмурий ва ҳарбий бўлинмалар бўлиб, манжур оилаларидан шакллантирилган. Урушда Саккиз байроқ армия вазифасини бажарган, аммо байроқ тизими бутун Манжур жамиятининг асосий ташкилий асоси ҳам эди. ХВИИ аср бошларида Нурхачий томонидан яратилган байроқ қўшинлари унинг парчаланиб кетган Журчен халқини (кейинчалик Нурхачининг ўғли Хонг Тайжи бошчилигида „Манжур“ деб қайта номланади) бирлаштиришда ва Син сулоласининг Мин сулоласини босиб олишида муҳим рол ўйнади. .
| Саккиз байроқлар | |
|---|---|
| Фаол | |
| Кимга қарам | Син сулоласи |
| Тип | Артиллерия Кавалерия Пиёдалар Мушкетёрлар |
| Жанглар | Чосонга юриш Синнинг Чосонга юриши |
Мўғул ва Хан қўшинлари ўсиб бораётган Син ҳарбий тузилмаси таркибига киритилганлиги сабабли, асл Манжур байроқлари билан бир қаторда Мўғул Саккиз Байроғи ва Хан Саккиз Байроғи яратилди. Байроқ қўшинлари Син армиясининг элита кучлари ҳисобланар эди. Қолган император қўшинлари эса кенг миқёсли яшил стандарт армия таркибига киритилган. Байроқларга аъзолик меросий бўлди ва байроқчиларга ер ва даромад манбаи берилди. Мин сулоласи мағлубиятга учрагач, Син императорлари кейинги ҳарбий юришларида Саккиз байроққа таянишда давом этдилар. ХВИИИ аср ўрталарида ўнта буюк юришлардан сўнг байроқ қўшинларининг сифати пасайиб борди. Уларнинг ХИХ аср ўрталарида Тайпинг қўзғолонини бостира олмаслиги уларнинг обрўсини тушириб юборди. ХИХ аср охирига келиб империяни ҳимоя қилиш вазифаси асосан Сян армияси каби минтақавий қўшинлар зиммасига юкланди. Вақт ўтиши билан Саккиз байроқлар ҳарбий кучлари йўқолган бўлса ҳам, манжурларнинг ўзига хослиги билан синоним атамага айланди.[1]
Тарихи
Ташкил этилиши
Дастлаб, Нурхачининг қўшинларидан Журчен одатига кўра, қон, никоҳ, уруғ ёки яшаш жойига боғлиқ бўлган ҳолда ўнга яқин эркаклардан иборат кичик ов гуруҳлари ташкил этилган. 1601-йилда қўмондонлиги остидаги эркаклар сони ортиб бориши билан Нурхачи ўз қўшинларини 300 хонадондан иборат бўлинмаларга айлантирди. Бешта компания баталёндан, ўнта баталён эса байроқдан иборат эди. Дастлаб тўртта байроқ яратилган: сариқ, оқ, қизил ва кўк. Уларнинг ҳар бири ўз байроғининг ранги билан номланган. 1614-йилга келиб компаниялар сони 400[2] тага етди. Асл тўртта байроқдан ҳар бирининг қўшинлари текислик ва чегараланган байроқ ўртасида бўлинган.[2] [3] Ҳар бир байроқнинг чегараланган варианти қизил ҳошияга эга бўлиши керак эди, Чегарали Қизил Байроқдан ташқари, оқ чегара ҳам бор эди.
Нурхачи ва унинг ворислари давридаги қатор ҳарбий ғалабалардан сўнг байроқ қўшинлари тез кенгайиб борди. 1620-йилларнинг охиридан бошлаб Журченлар иттифоқчи ва забт этилган мўғул қабилаларини Саккиз байроқ тизимига киритдилар. 1635-йилда Нурхачининг ўғли Хонг Тайжи ўз халқи номини Журчендан Манжурга ўзгартирди. ўша йили мўғуллар мўғулларнинг саккиз байроғига бўлинди (манжурча: ᠮᠣᠩᡤᠣ
ᡤᡡᠰᠠ; хитойча: 八旗蒙古). [3]
Кореяга босқинлар
Хонг Тайжи даврида байроқ қўшинлари Корея ярим оролидаги Чосонга дастлаб 1627-йилда ва яна 1636-йилда иккита босқинда иштирок этдилар. Натижада, Чосон Мин билан муносабатларини тўхтатишга ва унинг ўрнига Син вассалига айланишга мажбур бўлди.
Миннинг забт этилиши
Дастлаб, Хитой қўшинлари мавжуд Манжур Байроқларига киритилган. Хонг Тайжи 1629-йилда Ёнгпингни қўлга киритганида, артиллериячилар контингенти унга таслим бўлди. 1631-йилда бу қўшинлар Хитой қўмондони Тонг Янгхинг бошчилигида Эски Хан армияси деб номланди. [2] Ушбу артиллерия бўлинмаларидан ўша йили Далингҳе қамалида Мин генерали Зу Дашоу кучларини мағлуб этиш учун қатъий равишда фойдаланилди. [2] [4] 1636-йилда Хон Тайжи Син сулоласига асос солинганини расман эълон қилди.
1637-1642-йиллар оралиғида[5][6] асосан Ёнгпинг, Фушун, Далингҳе ва бошқаларда таслим бўлган Ляодун аҳолисидан ташкил топган Эски Хан армияси Хитой-Хан Саккиз байроғига (Манжур : ᠨᡳᡴᠠᠨ
ᠴᠣᠣᡥᠠникан cооҳа ёки ᡠᠵᡝᠨ
ᠴᠣᠣᡥᠠ ужен cооҳа; хитойча: 八旗漢軍) киритилди. Дастлабки саккиз байроқ кейинчалик Манжур саккиз байроғи деб аталди (Манжурча ᠮᠠᠨᠵᡠ
ᡤᡡᠰᠠ: , манжу гūса; хитойча: 八旗滿洲). У;ар ҳозиргача „Саккиз байроқ“ деб номланса-да, аслида учта асосий этник гуруҳнинг (манжур, мўғул ва хитой) ҳар бири учун саккизтадан йигирма тўртта байроқ армияси мавжуд эди.[3]
Байроқлар орасида мушкетлар ва артиллерия каби порохли қуроллар, хусусан, Хитой байроқлари томонидан ишлатилган.[7]
Хонг Тайжи ўлимидан сўнг, Доргон, Қаттиқ оқ байроқ қўмондони ворис бўлди. У тезда рақибларини маҳф этиб, Хонг Тайжининг Қаттиқ кўк байроғини ўз қўлига олди. 1644-йилга келиб, саккиз байроқ тизимида тахминан икки миллион киши бўлган. [4] Ўша йили хитойлик қўзғолончи Ли Цичен Пекинни эгаллаб олди ва Мин сулоласининг сўнгги императори Чонгчжен ўз жонига қасд қилди. Доргон ва унинг байроқчилари Шанхай довони жангида Лини мағлуб этиш ва Син учун Пекинни ҳимоя қилиш мақсадида Мин дефектори Ву Сангуй билан бирлашдилар. Ушбу воқеалардан сўнг ёш император Шунжи Ёпиқ шаҳарда тахтга ўтирди. [2]
Синнинг Хитойни босиб олишида Мин дефекторлари катта рол ўйнаган. Манжурлар томонга ўтиб кетган хитойлик хан генералларга кўпинча император Аисин Гиоро оиласидан бўлган аёллар, оддий аскарларга эса қироллик оиласидан бўлмаган манжур аёллари хотин қилиб берилди. Синлар хан баннерменлари ва оддий Хан фуқароларини ажратишди. Хан баннерменлари 1644-йилгача Син томонга ўтиб кетган ва Саккиз байроққа қўшилган хитой Ханларидан ясалган бўлиб, уларга Манжур маданиятига одатланишдан ташқари ижтимоий ва ҳуқуқий имтиёзлар берилган. Шу қадар кўп ханлар Син томонига ўтиб, Саккиз байроқлар сафини кўпайтирдики, этник манжурлар Байроқларда озчиликка айланди. 1648-йилда манжурларнинг салмоғи атиги 16% ни ташкил этди, 75%ни Хан байроқчилари, қолганларини эса мўғул байроқчилари ташкил этган. [8] [9] Айнан мана шу кўп миллатли куч, унда манжурлар озчилик бўлса-да, Синлар учун Хитойни босиб олди. [10] Хонг Тайжи Минни босиб олишда ёрдам бериш учун Минларнинг хитойлик хан дефекторлари кераклигини тан олди ва бошқа манжурларга Мин дефектори генерал Ҳунг Ч’энг-Ч’оуга юмшоқроқ муносабатда бўлиши кераклигини тушунтирди.[11]
Синлар Мин армиясига қарши қаратилган ташвиқотда манжурлар бошқаларни Синлар томонига ўтишга ундаш учун ҳарбий маҳоратни қадрлашини кўрсатди. Бунинг сабаби Минларнинг фуқаролик сиёсий тизими армияни камситган.[12] Жанубий Хитойни Миндан тортиб олишда катта рол ўйнаган учта Лиаодонг Хан Байроқ офицерлари Шанг Кехи, Генг Чжонгминг ва Конг Ёуде эди. Кейинчалик улар Хитойнинг жанубини автоном равишда Син ноиблари сифатида бошқарганлар.[13] Одатда Манжур байроқчилари захира кучлари сифатида ҳаракат қилишган. Синлар Хитойни забт этишда авангард қисмда жанг қилиш учун биринчи навбатда хитой Хан қўшинларидан фойдаланган.[14]
Лиаодонг хитойлик Хан ҳарбий чегарачилари (хан бўлмаган) қабилалар билан аралашиб кетишга мойил эдилар. [2] Мўғул зобити Мангуй Мин армиясида хизмат қилган. Манжурлар билан жанг қилган ва манжур босқинига қарши жангда ҳалок бўлган. [2][15] Журчен манжурлари қочиб келган хитойлик хан аскарларини қабул қилиб, ассимиляция қилдилар. [2] Лиаодонг хитойлик Хан трансчегарачилар аскарлари Манжур маданиятига одатланган ва манжур номларидан фойдаланган. Манчулар атрофида қишлоқлар бўлган деворлар билан ўралган шаҳарларда яшаган ва Син Минни босиб олишдан олдин Хитой услубидаги қишлоқ хўжалигини ўзлаштирган. [2] Хитойлик Хан чегарачилати ўзларининг хитойча номлари ва ўзликларидан воз кечишди. Нурхачининг котиби Даҳай улардан бири эди. [2]
Хитойни забт этиш учун этник манжурлар етарли эмас эди, шунинг учун улар мўғулларни мағлуб этиш ва ўзлаштиришга, энг муҳими, Саккиз байроққа хитой Ханларини қўшишга ҳаракат қилдилар. [16] Саккиз байроққа қўшилган ва ҳаракатдаги армияда хитойлик хан асакарлари кўплиги туфайли манжурлар „Жиу Хан жун“ (Эски Хан армияси) ни яратишга мажбур бўлдилар. Манжурлар 1641-йилда хитой аскарларидан иборат артиллерия корпусини туздилар ва Саккиз байроқдаги хитой ханлари сонининг кўпайиши 1642-йилда саккизта Хан байроғининг яратилишига олиб келди. [16] У Син учун жанубий Хитойни босиб олган собиқ Мин хитой Хан қўшинларидан ташкил топди. [16]
Дўргон тинч Хан аҳолисига Пекиннинг ички шаҳрини бўшатиб, шаҳар четига кўчиб ўтишни буюрганида, у ички шаҳарга байроқчилар, жумладан, хитойлик хан байроқчиларни жойлаштирди. Кейинроқ шаҳарнинг ички қисмида ҳукумат ёки хан тинч фуқароларининг яшашига ёки тижорат ишларига рухсат беришда баъзи истиснолар қўйилди. [2]
Синлар шимолий Хитойни бошқаришга ёрдам бериш учун Синга қўшилган хитойлик ханларнинг Мин ҳарбий кучларидан тузилган Яшил стандарт аскарларига таянган. [2] Хитойни маҳаллий даражада ҳарбий жиҳатдан Яшил Стандарт Хан хитой қўшинлари фаол бошқарган. Хан хитойлик байроқчилар, мўғул байроқчилари ва манжур байроқчилари эса фавқулодда вазиятларда фақат барқарор ҳарбий қаршилик мавжуд бўлганда ишга солинган. [2]
Манжур Аисин Гиоро маликалари ҳам Хитойлик Хан амалдорининг ўғилларига турмушга чиқди. [17]
Манжур регент шаҳзодаси Доргон Миндан Синга ўтиб кетган хитойлик хан амалдори Фенг Қуанга [2] манжур аёлини хотинликка берди. Манжурлар услубидаги соч турмаги Хан аҳолисига татбиқ этилишидан олдин Фенг Қуан томонидан бажонидил қабул қилинди ва Фенг манжур тилини ўрганган. [2]

Этник тотувликни мустаҳкамлаш мақсадида 1648-йилда Шунжининг фармонига кўра, хитойлик хан фуқаро эркакларига Даромадлар кенгашининг рухсати билан ёки Байроқ компанияси капитанининг рухсати билан Байроқлардаги манжур аёлларига уйланишга рухсат берилган. Фақат кейинроқ ўзаро никоҳга рухсат берувчи бу сиёсатлар бекор қилинди.[18] [17] Фармон Дўрғон томонидан тузилган. [2]
1650-йилда Мин тарафдори бўлган Хан қўшинлари ва тинч аҳолининг Гуанчжоу қирғини бутунлай Хан хитойлик генераллар Шанг Кехи ва Генг Жимао бошчилигидаги Хан Хитой Байроқлари томонидан амалга оширилди.
Манжурлар Хан Баннерменларни Фужианга Кохинганинг Мин тарафдорларига қарши жанг қилиш учун юбордилар.[19] Синлар Кохинганинг Мин тарафдорларини ресурслардан маҳрум қилиш учун одамларни қирғоқ бўйлаб эвакуация қилишга ундаган аҳолини оммавий йўқ қилиш сиёсатини олиб борди. Бу ҳодиса манжурлар „сувдан қўрқишган“ деган афсона яратилишига олиб келди. Фуцянда айнан Хан Баннерменлари Син учун жанг ва қатлларни амалга оширган ва бу манжурлардан бир қисмининг сувдан қўрқиши қирғоқларни эвакуация қилиш ва тозалаш билан боғлиқлиги ҳақидаги мутлақо асоссиз даъвони рад этади.[20] Шеърларда Фужианда қирғинларни амалга ошираётган аскарлар „варвар“ деб аталса ҳам, Хан Яшил стандарт армияси ҳам, Хан Байроқлари ҳам Син учун курашда қатнашган ва энг даҳшатли қирғинни амалга оширган.[21] 400000 Яшил стандарт армия аскарлари 200000 байроқчилар билан биргаликда уч феудаторга қарши ишлатилган.[22]
Уч феодатор қўзғолони


Уч феодатор қўзғолонида Манжур генераллари ва байроқчилари дастлаб Хитой Яшил стандарт армиясининг қўзғолончиларга қарши улардан кўра яхшироқ курашганлиги туфайли шарманда бўлишди. Император Канси буни эътироф этиб, Яшил стандарт аскарларини бошқарган Сун Сике, Ванг Жинбао, Чжао Лиангдонг кабиларни генераллар вазифасига олиб келди. [23] Синлар хитойлик Ханларни бошқа Хан халқлари билан жанг қилишда устунроқ деб ўйларди ва шунинг учун Байроқлар ўрнига исёнчиларни тор-мор қилиш учун Яшил стандарт армиядан асосий ва кўпчилик армия сифатида фойдаланган.[24] Хитойнинг шимоли-ғарбий қисмида Ван Фученга қарши курашда Синлар байроқларни захира сифатида қўйди. Улар Хан қўшинларини яхшироқ деб ҳисоблаган ҳолда Хан Яшил стандарт армияси аскарлари ва Чжан Лиангдонг, Ван Жинбао ва Чжан Ёнг каби хитойлик Хан генералларини асосий ҳарбий кучлар сифатида сафарбар этишди.[25] Сичуан ва жанубий Шенси 1680-йилда Ван Жинбао ва Чжао Лиангдонг бошчилигидаги Хан яшил стандарт армияси томонидан қайтариб олинган, унда манжурлар фақат логистика ва таъминот билан шуғулланишда иштирок этишган.[26] Урушлар вақтида Син томонида 400 000 Яшил Стандарт Армия аскари ва 150 000 Байроқчи хизмат қилган.[26] Қўзғолонлар вақтида Син томонидан 213 та „Хан хитой байроғи“ ширкати, 527 та мўғул ва манжур байроғи ширкати сафарбар қилинган.[7]
Син қўшинлари 1673-1674-йилларда Ву томонидан тор-мор қилинди. [16] Қўзғолон даврида синлар хитойлик хан аскарларининг кўпчилиги ва Хан элитасини Ву Сангуйга қўшилишдан бош тортганлиги ҳамда қўзғолончиларга қарши курашда саккиз байроқ ва манжур зобитлари ёмон натижа кўрсатганлиги учун қўллаб-қувватлаган эдилар. Бунга жавобан уч феодаторга қарши курашиш ва тор-мор этиш учун Саккиз байроқ ўрнига 900000 дан ортиқ хитойлик ханлар (байроққа алоқси бўлмаган) армиясидан фойдаланган. [16] Ву Сангуй қўшинлари Мин аскарларидан тузилган Яшил стандарт армия томонидан тор-мор қилинди. [16]
Ҳудудий экспансиялар
Кохинга раттан қалқони қўшинлари Тайванда Голландияга қарши жанг қилгани ва мағлуб этиши билан машҳур бўлди. Кохинга собиқ издошлари Тайванда таслим бўлгандан сўнг, Кохинганинг набираси Чжен Кешуанг ва унинг қўшинлари Саккиз байроққа қўшилди. Унинг каламуш қалқони аскарлари (Тенгпаийинг) Албазинда рус казакларига қарши сафарбар қилинган.
Императорлар Канси ва Сянлун даврида Саккиз байроқ собиқ Мин тарафдорлари ва қўшни давлатларни бўйсундириш учун бир қатор ҳарбий юришларда иштирок этди. Император Сянлуннинг машҳур ўнта буюк юришида байроқ қўшинлари Яшил стандарт армия қўшинлари билан бир сафда жанг қилдилар ва Син империясини энг катта ҳудудий даражада кенгайтирдилар. Қисман муваффақиятли бўлса-да, юришлар Син хазинасига оғир молиявий юк бўлди ва Син армиясининг заиф томонларини кўрсатиб қўйди. Кўплаб байроқчилар Бирма юришдиа тропик касалликлар натижасида ҳалок бўлдилар.
Кейинги тарихи
Байроқлар ХВИИ асрда ҳокимият Миндан Синга ўтишида муҳим рол ўйнаган бўлса-да, ХВИИИ асрда кучайиб бораётган Ғарб ҳарбий кучларидан ортда қола бошлади. 1730-йилларга келганда анъанавий жанговар руҳ йўқолган эди. Бунинг сабаби яхши маош олувчи Байроқчилар ўз вақтларини қимор ўйинларида ва театрда ўтказган. Тизимдаги 1,5 миллион эркак, аёл ва болаларни субсидиялаш қимматга тушди ва бу маблағларни ноқонуний ўзлаштириш ва коррупсияга олиб келди. Шимоли-шарқий гарнизонлардаги қашшоқлик кўплаб Манжур Байроқчиларини ўз лавозимларини тарк этишга олиб келди. Бунга жавобан Син ҳукумати уларни қулликка ёки ўлимга ҳукм қилди. [27]
ХИХ асрда Саккиз байроқ ва Яшил стандарт қўшинлари Тайпин қўзғолони ва Ниан қўзғолонини мустақил равишда бостира олмади. Зенг Гуофан каби минтақавий амалдорларга тинч аҳоли орасидан ўз кучларини тўплаш бўйича кўрсатма берилди. Бу Сиан армияси ва Хуай армияси яратилишига сабаб бўлди. Ушбу саркардаларнинг қўшинлари (ёнгйинг деб номланади) Фредерик Таунсенд Уорднинг қозонган армияси билан бир қаторда, нотинч даврда Син бошқарувини тиклашга муваффақ бўлган эди.[28]
ХИХ асрда Манжурияда хизмат қилган шотландиялик миссионер Жон Росс байроқчилар ҳақида шундай деб ёзган эди: „Уларнинг ҳарбий бўлиниш даъвоси қуролланиш маҳоратига эмас, балки насл-насабига боғлиқ. Уларга маош жасорати ва аскар сифатида самарадорлигига қараб эмас, оталари туфайли берилади. Уларнинг аскарлик фазилатларига бекорчилик, от миниш, камон ва ўқдан фойдаланиш каби ютуқлари киради. Улар ҳар йили камдан-кам ҳолларда ҳарбий машқлар бажаришади.“ [29]

1899-1901-йиллардаги Ихетуан қўзғолони вақтида Европа кучлари Метрополитан Байроқчилардан 10000 нафар Байроқчиларни Вувей корпусига ёллашди. Уларга замонавий таълим ва қуроллар беришди. Бироқ, Пекиндаги кўплаб Манжур Байроқчилари қўзғолончиларни қўллаб-қувватладилар ва ўзларининг чет элликларга қарши кайфиятларини намойиш қилдилар. [27] Қўзғолончи Байроқчилар оғир талофатларга дучор бўлишди ва кейинчалик қашшоқликка юзланишди. [30]
Чжао Эрфенг ва Чжао Эрхун охирги Син даврида иккита муҳим Хан Байроқчилари эди.
ХИХ аср охирига келиб, Син сулоласи ғарбча тайёргарлик, жиҳозлар ва ҳарбий тузилмага асосланган янги армия бўлинмаларини яратишни бошлади. Шунга қарамай, байроқ тизими 1911-йилда Синлар қулашигача ва ҳатто ундан кейин ҳам мавжуд бўлиб, 1924-йилгача фаолият юритган.
Син сулоласи қулагач, саккиз байроқнинг барча аъзолари, уларнинг асл миллатидан қатъи назар , Хитой Республикаси томонидан манжурлар деб ҳисобланган.
Хан Байроқчилари Фенгтиан провинсиясида Син даврининг охирларида ва Республика даврида сиёсий элита синфига айланди.[31]
Шинжонга жиноят содир этганликда айбланган ханларни сургун қилишдан ташқари, у ердаги Байроқ гарнизонларига қул қилиб юбориш ҳоллари ҳам кузатилган. Синлар ички осиёликларни (Мўғулистон ва Ички Осиёдаги мўғул, рус ва мусулмон жиноятчиларни) Гуанчжоудаги Хан Байроқ гарнизонларида қул сифатиа сургун қилинганидан сўнг, уларни ўша жойларга ҳарбий хизматга жўнатишни ҳам тажриба қилишган эди. Руслар, ойратлар ва мусулмонлар Гуанчжоудаги Хан байроғи гарнизонига сургун қилинган.[32] 1780-йилларда Гансуда Чжан Wенқинг томонидан бошланган Жаҳрийя қўзғолони мағлубиятга учрагач, Ма Жинлу каби мусулмонлар Хан Байроқ зобитларига қул қилиниб, Гуанчжоудаги Хан Байроқ гарнизонига сургун қилинди.[33] Мўғулистондаги мўғулларни тартибга солувчи Син кодекси мўғул жиноятчиларини сургун қилишга ва Хитойдаги Хан Байроқ гарнизонларида хан байроқчиларига қул қилишга ҳукм қилди.[34]
Ташкилий тузилмаси
Энг юқори даражада саккизта баннерлар иккита гуруҳга бўлинган. Учта „юқори“ байроқлар (сариқ байроқлар ва текис оқ байроқлар) императорнинг номинал буйруғи остида ҳаракат қилган. Бешта „пастки“ байроқларга эса бошқалар қўмондонлик қилган. Жангда қандай жойлашишига қараб байроқлар ҳам „чап қанот“ ва „ўнг қанот“ га бўлинган. Пекинда чап қанот шарқий байроқли қисмларни, ўнг қанот эса ғарбий ҳудудларни эгаллаган. [3]
Байроқ армиясидаги энг кичик бирлик компания ёки ниру эди (хитойча: 佐領). Ниру номинал 300 аскар ва уларнинг оилаларидан иборат бўлган. „Ниру“ атамаси манжур тилида „ўқ“ деган маънони англатади ва дастлаб камон ва ўқлар билан қуролланган ов гуруҳининг манжурча номи эди. 15 та компания (4500 киши) битта жаланни (хитойча: 參領). 4 жалан жами 60 та ширкат ёки 18 000 кишидан иборат гūса (байроқ) ни ташкил қилган. Ҳақиқий ўлчамлар кўпинча ушбу стандартлардан сезиларли даражада фарқ қиларди. [4]
Этник таркиби
Дастлаб байроқ қўшинлари асосан турли манжур қабилаларига мансуб шахслардан иборат бўлган. Империя таркибига янги миллатларнинг қўшилиши натижасида қўшинлар таркиби турли этник гуруҳларга мансуб қўшинларни жойлаштириш учун кенгайтирилди. Байроқ қўшинлари охир-оқибат учта асосий этник компонентни ўз ичига олди: Манжурлар, Ханлар ва Мўғуллар. Шунингдек, Хибе, Даур ва Эвенклар каби кичикроқ этник гуруҳлар ҳам мавжуд эди .
Журченлар Нурхачи томонидан Саккиз байроқ сифатида қайта ташкил этилганда, кўплаб манжур уруғлари сунъий равишда яратилган. Бир-бирига алоқаси бўлмаган одамлар гуруҳи ўзларининг ҳалол (клан номи) топоними каби географик келиб чиқиш номидан фойдаланган ҳолда янги Манжур уруғини (мукун) ташкил қилган.[35]
Ханнинг Журченларга кўчиб ўтиши ва Манжур Журчен жамиятига сингиб кетиши ҳақида қатор ҳикоялар бор. Никан Вайлан бунга мисол бўлиши мумкин.[36] Манжур Cуигия чíнчҳуи қабиласи ўз уруғига хитой хани асос солган деб даъво қилган.[37] Тоҳоро ҳàнгāн (Дуанфанг уруғи) ҳам хитойлик хан эканлигини даъво қилган.[38][39] [40][41] Лиаонинг шаҳридаги Фушун клани хитойлик Хан Байроқчиси Тонг ўзини Жилин кланининг Журчен Манжур Тунггия қабиласига алоқадор деб ёлғон даъво қилиб, Император Канси даврида ўзларини манжур байроғига кўчиришлари учун бу ёлғон даъводан фойдаланган.[42]
Оилаларнинг Хан байроғи ёки хизматкор мақомидан (Боои Аҳа) Манжур байроғига ўтиши, уларнинг этник келиб чиқиши Хандан Манчжурга ўтиши хитой тилида Таиқи (йàнгì) деб аталган. Улар „юқори учлик“ Манжур Байроқларига ўтказиларди. Син сиёсати уларни императорнинг онасига яқин оилаларга[43] ўтказиш ва шу орқали юқори учта Манжур байроқларига қўшилиб, фамилияларининг охирига манжурча „гия“ қўшимчасини қўшишдан иборат эди.[38] Бу ҳолат одатда Син Аисин Гиоро императорлик оиласи билан никоҳда содир бўлган ва канизак ёки императорнинг яқин қариндошлари (оталари ва ака-укалари) Хан байроғидан Манжур байроғига кўтарилиб, манжурга айланишган. Хан байроғи аёл император Хиаойичун ва унинг бутун оиласи императорнинг онаси бўлганлиги сабабли Манжур байроғига ўтказилди ва уларнинг фамилияси Вей дан Wеижīя йīнгига ўзгартирилди.
Синлар „Манжур ва Хан бир уйдир“[44] ва фарқ „манжур ва Хан ўртасида эмас, балки Байроқчи ва тинч аҳоли ўртасида“ деб айтди.[45]
Хан хитойлик байроқчиларнинг танланган гуруҳлари Синлар томонидан оммавий равишда Манжур байроғига ўтказилди ва уларнинг этник келиб чиқиши хан хитойидан манжурга ўзгартирилди. 1740-йилда Император Сянлун буйруғи билан Тай Никан дíнжíн (хитойча кузатув пости) ва Фуси Никан лíнгíнжíн (Фушун хитойи) [3] нинг хан хитойлик байроқлари Манжур байроқларига ўтказилди. [40] Бу 1618-1629-йиллар оралиғида Ляодунлик Хан хитойлари, кейинчалик Фушун Никан ва Тай Никан бўлиб Журченларга (Манжурлар) ўтиб кетгани билан изоҳланди. [40] Бу Хан хитойлик манжур уруғлари ўзларининг асл Хан фамилияларидан фойдаланишда давом этдилар ва Манжур уруғларининг Син рўйхатида келиб чиқиши хан сифатида белгиланган.[46][47][48][49]
Манжур оилалари қул Боои Аха (баойи) оилаларидан бўлган хан хитой ўғилларни асраб олдилар ва улар манжур оилаларида манжурларнинг шахсий уй хўжаликлари сифатида хизмат қилишган. Бу ҳолатни Син император ҳукумати 1729-йилда аниқлаган. Пулга муҳтож бўлган манжур байроқчилари, хан хитойлик хизматкорларини Манжур байроқларига асраб олиш учун рўйхатга олишни сохталаштиришга ёрдам беришди ва ўғиллари йўқ манжур оилаларига ўз хизматкорларининг ўғилларини ёки хизматкорларнинг ўзини асраб олишларига рухсат берилди. [3] Манжур оилаларига қул оилаларидан бўлган хан хитой ўғилларни асраб олишлари учун пул тўланган. Син императорлик гвардияси капитани Бату пул эвазига хан хитойларини қул ва қул оилаларидан ўғил қилиб олган манжурлардан ғазабланди. Бунинг сабаби уларнинг бошқа манжурлар ўрнига Хан хитойларини асраб олишгани эди. [3] Асраб олиш орқали Манжур байроқларига кирган бу хан хитойлари „иккинчи даражали байроқчилар“ ва „сохта манжурлар“ ёки „алоҳида рўйхатдан ўтган манжурлар“ сифатида танилган ва охир-оқибат бу хан хитойлари шунчалик кўпайиб кетдики, улар бутун армияни эгаллаб олишди. 1740-йилда Ханчжоу шаҳридаги мўғул байроқлари ва манжур байроқларидаги 1600 аскардан 800 нафари хитойлик ўғил ва алоҳида рўйхатга олинган байроқчилар эди. Бу деярли 50% ни ташкил этарди. 1747-йилда Сзинчжоу шаҳридаги 1600 нафар маошсиз қўшиндан 220 нафари хитойлик ўғил хан, қолганлари эса хан хитойлари сифатида алоҳида рўйхатга олинган, мўғул ва манжур байроқчиларидан иборат эди. Хан хитойликларининг иккинчи даражали байроқчилар Нингсядаги 3600 хонадондан 180 тасини, Лянчжоудаги 2700 манжур аскаридан 380 тасини ташкил этган. Ушбу Хан-манжурларнинг ҳарбий лавозимларни эгаллаши натижасида кўплаб Журчен-манжурлар Байроқ қўшинларидаги аскар сифатида анъанавий позицияларидан маҳрум бўлишди, натижада Хан Манжурлар Журчен Манжурларнинг иқтисодий ва ижтимоий мавқеини сиқиб чиқарди. Хан манжурлар яхши ҳарбий қўшинлар эди. Уларнинг юриш ва камондан ўқ отиш маҳорати юқори даражада эди, шунинг учун генерал-лейтенант Жапу уларни ҳарбий маҳорат жиҳатидан Журчен Манжурларидан ажрата олмади. [3] Манжур байроқларида Хан хитойлик тинч оилаларидан бўлган, аммо Ёнчжен ҳукмронлигидан кейин манжур байроқчилари томонидан асраб олинган кўплаб „сохта манжурлар“ мавжуд эди. 1821 йилги аҳоли рўйхатидан олинган статистик маълумотларга кўра, Жингкоу ва Жиангнинг мўғул байроқлари ва манжур байроқларида 1795 та хан хитойлари ва Пекин мўғул байроқлари ва манжур байроқларида 2400 та хан хитойлари қабул қилинган. Синлар қабул қилинган хан хитойларини оддий манжур байроқчиларидан фарқлашга уринишларига қарамай, улар орасидаги фарқлар ноаниқ бўлиб қолаверди. [17] Бу асраб олинган хан хитойлик хизматкорлар манжур байроқлари ролларини эгаллашга муваффақ бўлганлар. Улар хитойчада каиҳу рен ва манчуда дангсе факсалаҳа урсе деб аталган. Оддий манжурлар жингкини Манжуса деб аталган.
Дворян бўлмаган оддий манжур байроқлари ирген деб аталарди, бу эса манжур зодагонлари „Саккиз буюк уй“дан фарқли ўлароқ умумий маънони англатади. [27][50]
Чегараланган сариқ байроқдан бўлган хан байроғи лейтенанти Жианг Хингчжоу Сянлун ҳукмронлигининг охирларида Мукден шаҳрида мусулмон аёлга уйланди. У оддий аёлга уйланган байроқчи бўлгани учун жазоланишдан қўрқиб, ўз лавозимидан қочиб кетди. У ўз лавозимини тарк этгани учун ўлимга ҳукм қилинган, аммо ҳукм алмаштирилган ва ижро этилмаган.[51][52]
ХИХ аср охири ва ХХ аср бошларида шимолий-шарқда манжурлар ва ханлар ўртасидаги никоҳлар кучайди. Чунки манжур оилалари ўзларининг этник мавқеини юқори молиявий аҳволга алмаштириш учун ўз қизларини яхши таъминланган Хан оилаларидан бўлган ўғилларга турмушга беришга тайёр эдилар.[53]
Байроқ аскарлари

Хитой Син сулоласи ҳукмронлиги остига ўтказилган пайтдан бошлаб, байроқли аскарлар янада профессионал бўлган ва бюрократлашган. Манжурлар бошқарувни ўз қўлига олгач, ўлжаларни тақсимлаш орқали аскарларнинг моддий эҳтиёжларини қондира олмадилар. Бунинг ўрнига иш ҳақи тизими ўрнатилди, даражалар стандартлаштирилди ва саккизта байроқ кучли этник таркибга эга бўлса-да, ўзига хос ирсий ҳарбий кастага айланди. Байроқ аскарлари пойтахт Пекин ҳимоячиси сифатида доимий позицияларни эгаллади. Бу ерда ёки ўн саккизта гарнизон ташкил этилган вилоятларда уларнинг қарийб ярми оилалари билан яшади. Син сулоласи давридаги энг катта байроқ гарнизонлари Пекинда, ундан кейин Сиан ва Ханчжоуда эди. Катта байроқ популяциялари Манжурияда ва Буюк девор, Янгтзе дарёси ва Буюк канал бўйлаб стратегик нуқталарда жойлаштирилган.
Таниқли байроқчилар
- Агуи — Хитой-Бирма урушида ва Жинчуан тепалигидаги халқларни бостиришда қатнашган. Оддий кўк байроқ аъзоси.
- Фуҳенг — Хитой-Бирма уруши қўмондони. Чегараланган сариқ байроқ аъзоси.
- Фук'ангган — Хитой-Непал урушидаги қўмондон. Чегараланган сариқ байроқ аъзоси.
- Генг Чжонгминг — Мин сулоласининг саркардаси. Ҳокимият Синга топширилгандан сўнг Хитойнинг оддий сариқ байроғига киритилган.
- Ли Ёнгфанг — Мин сулоласининг чегара қўмондони. Синга таслим бўлганидан кейин Хитойнинг текис кўк байроғига киритилган.
- Ши Ланг
- Чжен Кешуанг — Кохинга набираси. Синга таслим бўлгандан кейин Хитойнинг Қизил байроғига киритилган.
- Чжу Чжилианг — Мин сулоласи император оиласининг авлоди. Маркиз унвонига сазовор бўлди ва Хитойнинг Оқ байроғига киритилди.
- Зу Дашоу — Мин сулоласининг чегара қўмондони. Синга таслим бўлгандан кейин Хитойнинг текис сариқ байроғига киритилган.
Манбалар
- ↑ Франз Мичаэл, „Милитарй организатион анд поwер струcтуре оф Чина дуринг тҳе Таипинг Ребеллион.“ Паcифиc Ҳисториcал Ревиэw 18.4 (1949): 469-483 онлине (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-09-25 санасида архивланган)
- ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 Wакеман 1985.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Эллиотт 2001.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Эллиотт 2006.
- ↑ Wакеман 1977.
- ↑ Эвелйн С. Раwски. Тҳе Ласт Эмперорс: А Соcиал Ҳисторй оф Қинг Империал Институтионс. Университй оф Cалифорниа Пресс, 15 Новембер 1998 — 61–-бет. ИСБН 978-0-520-92679-0.
- ↑ 7,0 7,1 Ди Cосмо 2007, п. 23.
- ↑ Нақуин 1987.
- ↑ Фаирбанк & Голдман 2006.
- ↑ Раwски 1991.
- ↑ Тҳе Cамбридге Ҳисторй оф Чина: Пт. 1 ; Тҳе Ч'инг Эмпире то 1800. Cамбридге Университй Пресс, 1978 — 65–-бет. ИСБН 978-0-521-24334-6.
- ↑ Ди Cосмо 2007, п. 6.
- ↑ Ди Cосмо 2007, п. 7.
- ↑ Ди Cосмо 2007, п. 9.
- ↑ Ориэнс эхтремус. Коммиссионверлаг О. Ҳаррасоwитз., 1959 — 137-бет.
- ↑ 16,0 16,1 16,2 16,3 16,4 16,5 Графф & Ҳигҳам 2012.
- ↑ 17,0 17,1 17,2 Wалтҳалл 2008.
- ↑ Wанг 2004, пп. 215–216 & 219–221.
- ↑ [Сеалордс ливе ин ваин : Фужиан анд тҳе макинг оф а маритиме фронтиэр ин севентеэнтҳ-cентурй Чина п. 135.
- ↑ [Сеалордс ливе ин ваин : Фужиан анд тҳе макинг оф а маритиме фронтиэр ин севентеэнтҳ-cентурй Чина п. 198.
- ↑ [Сеалордс ливе ин ваин : Фужиан анд тҳе макинг оф а маритиме фронтиэр ин севентеэнтҳ-cентурй Чина п. 206.
- ↑ [Сеалордс ливе ин ваин : Фужиан анд тҳе макинг оф а маритиме фронтиэр ин севентеэнтҳ-cентурй Чина п. 307.
- ↑ Ди Cосмо 2007, п. 24.
- ↑ Ди Cосмо 2007, пп. 24–25.
- ↑ Ди Cосмо 2007, п. 15.
- ↑ 26,0 26,1 Ди Cосмо 2007, п. 17.
- ↑ 27,0 27,1 27,2 Cросслей 1990.
- ↑ Франз Мичаэл, „Милитарй организатион анд поwер струcтуре оф Чина дуринг тҳе Таипинг Ребеллион.“ Паcифиc Ҳисториcал Ревиэw 18.4 (1949): 469-483 онлине (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-09-25 санасида архивланган)
- ↑ Росс 1891.
- ↑ Рҳоадс 2000.
- ↑ Ёшики Энацу. Баннер Легаcй: Тҳе Рисе оф тҳе Фенгтиан Лоcал Элите ат тҳе Энд оф тҳе Қинг. Cентер фор Чинесе Студиэс, Тҳе Университй оф Мичиган, 2004. ИСБН 978-0-89264-165-9.
- ↑ Ёнгwеи, МWЛФЗЗ, ФҲА 03-0188-2740-032, ҚЛ 43.3.30 (Април 26, 1778).
- ↑ Šанде 善德, МWЛФЗЗ, ФҲА 03-0193-3238-046, ҚЛ 54.5.6 (Май 30, 1789) анд Šанде, МWЛФЗЗ, ФҲА 03-0193-3248-028, ҚЛ 54.6.30 (Аугуст 20, 1789).
- ↑ 1789 Монгол Cоде (Ч. 蒙履 Менггу лüли, Мо. Монгγол čаγаǰин-у биčиг), (Ч. 南省,給駐防爲, Мо. эмüн-э-тü мужи-дур čöлегüлжü сергейилен сакиγčи қуяγ-уд-тур боγул болγ-а). Монгол Cоде 蒙例 (Беижинг: Лифан юан, 1789; репринтед Таипеи: Ченгwен чубанше, 1968), п. 124. Бацукҳин Баярсаикҳан, Монгол Cоде (Монгγол čаγаǰин — у биčиг), Монумента Монголиа ИВ (Улаанбаатар: Cентре фор Монгол Студиэс, Натионал Университй оф Монголиа, 2004), п. 142.
- ↑ Снеатҳ, Давид. Тҳе Ҳеадлесс Стате: Аристоcратиc Ордерс, Киншип Соcиэтй, анд Мисрепресентатионс оф Номадиc Иннер Асиа, иллустратед, Cолумбиа Университй Пресс, 2007 — 99–100-бет. ИСБН 978-0231511674.
- ↑ Чʻинг Шиҳ Wен Тʻи. Соcиэтй фор Қинг Студиэс, 1989 — 70-бет.
- ↑ 《清朝通志·氏族略·满洲八旗姓》
- ↑ 38,0 38,1 Эдwард Ж. М. Рҳоадс. Манчус анд Ҳан: Этҳниc Релатионс анд Политиcал Поwер ин Лате Қинг анд Эарлй Републиcан Чина, 1861–1928. Университй оф Wашингтон Пресс, 1 Деcембер 2011 — 55–-бет. ИСБН 978-0-295-80412-5.
- ↑ Патриcк Тавеирне. Ҳан-Монгол Энcоунтерс анд Миссионарй Эндеаворс: А Ҳисторй оф Счеут ин Ордос (Ҳетао) 1874-1911. Леувен Университй Пресс, Жануарй 2004 — 339–-бет. ИСБН 978-90-5867-365-7.
- ↑ 40,0 40,1 40,2 Cросслей 1999.
- ↑ Чʻинг Шиҳ Wен Тʻи. Соcиэтй фор Қинг Студиэс, 1989 — 71-бет.
- ↑ Cросслей, Памела (Жуне 1983). "рестриcтед аccесс Тҳе Тонг ин Тwо Wорлдс: Cултурал Идентитиэс ин Лиаодонг анд Нурган дуринг тҳе 13тҳ-17тҳ cентуриэс". Ч'инг-шиҳ Wен-т'и (Жоҳнс Ҳопкинс Университй Пресс) 4 (9): 21–46. ҳттпс://мусе.жҳу.эду/артиcле/398599/суммарй.
- ↑ Cросслей 1999, сс. 113–115, 115– Wиллиам Т. Роwе. Чина'с Ласт Эмпире: Тҳе Греат Қинг. Ҳарвард Университй Пресс, 15 Фебруарй 2010 — 11–-бет. ИСБН 978-0-674-05455-4. Ручанг Зҳоу. Бетwеэн Нобле анд Ҳумбле: Cао Хуэқин анд тҳе Дреам оф тҳе Ред Чамбер. Петер Ланг, 2009 — 68–-бет. ИСБН 978-1-4331-0407-7. Эллиотт 2001, сс. 87– Давид Э. Мунгелло. Тҳе Форготтен Чристианс оф Ҳангзҳоу. Университй оф Ҳаwаии Пресс, Жануарй 1994 — 29–-бет. ИСБН 978-0-8248-1540-0. Эвелйн С. Раwски. Тҳе Ласт Эмперорс: А Соcиал Ҳисторй оф Қинг Империал Институтионс. Университй оф Cалифорниа Пресс, 15 Новембер 1998 — 72–-бет. ИСБН 978-0-520-92679-0. Чʻинг Шиҳ Wен Тʻи. Соcиэтй фор Қинг Студиэс, 1989 — 80, 84-бет. Ч'инг-шиҳ Wен-т'и. Ч'инг-шиҳ wен-т'и, 1983 — 22, 28, 29-бет. Н. Стандаэрт. Ҳандбоок оф Чристианитй ин Чина. Брилл, 1 Жануарй 2001 — 444-бет. ИСБН 978-90-04-11431-9.
- ↑ „ждс.cасс.cн“. 2016-йил 1-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 28-январ.
- ↑ „发现东亚(十)〡"满"与"旗":族、籍之间_澎湃研究所_澎湃新闻-Тҳе Папер“.
- ↑ „ҳттпс://зҳидао.баиду.cом/қуэстион/84183523.ҳтмл.“.
- ↑ „ҳттп://блог.51cто.cом/скй66/1741624“.
- ↑ „ҳттп://юкунид.блог.соҳу.cом/16777875.ҳтмл“.
- ↑ „ҳттп://блог.сина.cн/дпоол/блог/с/блог_6277172c0100ҳфб3.ҳтмл“.
- ↑ Раwски, Эвелйн С.. Тҳе Ласт Эмперорс: А Соcиал Ҳисторй оф Қинг Империал Институтионс, иллустратед, репринт, Университй оф Cалифорниа Пресс, 2001 — 66-бет. ИСБН 0520228375.
- ↑ 照文武官員負罪逃竄例絞侯СЙД 52.1.7 (Фебруарй 24, 1787).
- ↑ ГЗСЛ,жуан1272, ҚЛ 52.1.8 (Фебруарй 25, 1787).
- ↑ Чен, Бижиа, эт ал. „Интеретҳниc Марриаге ин Нортҳеаст Чина, 1866–1913.“ Демограпҳиc Ресеарч, вол. 38, 2018, п. 953. ЖСТОР, ҳттпс://www.жстор.орг/стабле/26457068?сеқ=27#метадата_инфо_таб_cонтенц.
Адабиётлар
Қўшимча ўқиш учун
- Cросслей, Памела Кйле (1989), „Тҳе Қианлонг Ретроспеcт он тҳе Чинесе-мартиал (ҳанжун) Баннерс“, Лате Империал Чина, 10 (2): 63–107, дои:10.1353/лате.1989.0004
- —— (1999), А Транслуcент Миррор: Ҳисторй анд Идентитй ин Қинг Империал Идеологй, Университй оф Cалифорниа Пресс, ИСБН 0-520-92884-9
- Cросслей, Памела Кйле (2010), Каган, Кимберлй (муҳ.), Тҳе Империал Момент, Паул Бушковитч, Ничолас Cаннй, Памела Кйле Cросслей, Артҳур Эcкстеин, Франк Нинкович, Лорен Ж. Самонс, Ҳарвард Университй Пресс, ИСБН 978-0674054097
- Энацу, Ёшики (2004), Баннер Легаcй: Тҳе Рисе оф тҳе Фенгтиан Лоcал Элите ат тҳе Энд оф тҳе Қинг, Университй оф Мичиган, ИСБН 978-0-89264-165-9
- Им, Кае Соон. "Тҳе Девелопмент оф тҳе Эигҳт Баннер Сйстем анд иц Соcиал Струcтуре, " Жоурнал оф Соcиал Сcиэнcес & Ҳуманитиэс (1991), Иссуэ 69, пп 59–93
- Лоcоcо, Паул (2012), „Тҳе Қинг Эмпире“, ин Графф, Давид А.; Ҳигҳам, Робин (муҳ.), А Милитарй Ҳисторй оф Чина (2нд-нашр), Университй Пресс оф Кентуcкй, 115–133-бет, ИСБН 978-0-8131-4067-4
- Мичаэл, Франз. „Милитарй организатион анд поwер струcтуре оф Чина дуринг тҳе Таипинг Ребеллион.“ Паcифиc Ҳисториcал Ревиэw 18.4 (1949): 469-483 онлине (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-09-25 санасида архивланган).
- Раwски, Эвелйн С. (1998), Тҳе Ласт Эмперорс: А Соcиал Ҳисторй оф Қинг Империал Институтионс, Университй оф Cалифорниа Пресс, ИСБН 0-520-92679-Х







