Салерно Трота – ХИИ асрда Жанубий Италиядаги Салерно шаҳрида яшаган машҳур шифокор олима. У аёллар саломатлиги ва тиббиётига бағишланган асарлар ёзиб қолдирган. Трота нинг номи ўз даврида катта шуҳрат қозониб, унинг тиббиётга бағишланган асарлари Франсия ва Англия каби мамлакатларга ҳам машҳурликка эришади[1].

Салернолик Трота
Таваллуди ХИИ аср
Салерно, Италия
Вафоти ХИИ аср
Фуқаролиги Италия
Соҳаси Тиббиёт, гинекология, акушерлик
Иш жойлари Салерно тиббиёт мактаби
Машҳур ишлари "Де cурис мулиэрум", "Праcтиcа сеcундум Тротам"
Таъсир кўрсатган Аёллар саломатлиги соҳасидаги илмий ишлар

Асарлари

Трота томонидан яратилган асарлар аёллар саломатлиги, айниқса гинекология ва акушерликка оид бўлиб, унинг илмий ёндашувлари ўша давр тиббиётида янги қирраларни очган. Тротанинг асарлари „Тротула“ номи билан машҳур бўлган рисолалар тўпламига киритилади[2]. Бироқ, бу тўплам аслида учта муаллифнинг ишларини ўз ичига олган бўлиб, вақт ўтиши билан „Тротула“ номи хато билан битта шахснинг исми сифатида қабул қилинган[3]. „Тротула“ деб аталган рисолалар тўплами ХИИ асрдаги Салерно шифокорларининг асарларини ўз ичига олган[4]. Шунга қарамай, вақт ўтиши билан „Тротула“ номи бир муаллифнинг исми сифатида нотўғри тушунча пайдо бўлган ва Трота исмли шифокорнинг асарлари билан чалкаштирилган[5]. Бу нотўғри тушунча Тротанинг исмини, жинсини, илмий меросини нотўғри талқин қилишга сабаб бўлган[6].

Илмий ютуқлари

Трота ўз даврида ва ундан кейинги асрларда ҳам катта машҳур олималаридан бири сифатида қаралади. Унинг тиббиётга қўшган ҳиссаси, аёллар саломатлиги соҳасидаги янги ёндашувлари, ўзига хос даволаш усуллари туфайли лотин тилида ёзилган асарлари шифокорлар учун муҳим манбага айланади[7]. Бу асарлар кейинчалик турли маҳаллий тилларга таржима қилиниб, 140 га яқин лотин тилидаги қўлёзма ва 60 га яқин таржима нусхалари сақланиб қолган[8]. Трота нинг ўзига хос илмий ишлари – „Де cурис мулиэрум“ („Аёллар учун даволашлар“) ва „Праcтиcа сеcундум Тротам“ („Тротага кўра амалий тиббиёт“) – ўз даврида ва кейинги даврларда тиббиётда катта аҳамиятга эга бўлган[9]. Бу асарларда аёллар саломатлиги, аёлларга хос касалликларни даволаш усуллари ҳақида қимматли маълумотлар берилади[10].

Тротанинг Илмий Мероси

Тротанинг илмий мероси фақат Салерно шаҳрида эмас, балки бутун Европада кенг тарқалган[11]. Унинг асарлари тиббиётда аёлларга оид масалаларни чуқур ўрганиш ва даволаш усулларини ривожлантиришда муҳим рол ўйнаган. Унинг номини нотўғри талқин қилиниши туфайли пайдо бўлган баҳслар ХВИ асрда бошланган ва ХХ асрнинг охиригача давом этган. Тротанинг ҳақиқий иши ва „Тротула“ рисолалари тўплами филологик таҳлиллар ёрдамида қайта баҳоланган[12]. Шу орқали Тротанинг тарихий шахси ва унинг илмий ишлари исботланиб, замонавий илм-фанда ўз ўрнини топган[13].

Шунингдек, қаранг

Манбалар

  1. ↑ Мониcа Ҳ. Греэн (1996). „Тҳе Девелопмент оф тҳе Тротула“. Ревуэ д'Ҳистоире дес Техтес. 26-жилд, № 1996. 119–203-бет. дои:10.3406/рҳт.1996.1441.
  2. ↑ „Трота оф Салерно“. ББC Ҳисторй (2024-йил 9-август).
  3. ↑ Греэн, Мониcа Ҳ. (1999). „Ин сеарч оф ан "Аутҳентиc" wомен'с медиcине: тҳе странге фатес оф Трота оф Салерно анд Ҳилдегард оф Бинген“. Дйнамис Аcта Ҳиспаниcа Ад Медиcинаэ Сcиэнтиарумқуэ Ҳисториам Иллустрандам. 19-жилд. Гранада, Спаин. 25–54-бет. ПМИД 11624264. анд Мониcа Ҳ. Греэн (2008) Макинг Wоменъс Медиcине Масcулине: Тҳе Рисе оф Мале Аутҳоритй ин Премодерн Гйнаэcологй (Охфорд: Охфорд Университй Пресс) ИСБН 9780191549526 эсп. чаптерс 1, 5, анд 6.
  4. ↑ Мониcа Ҳ. Греэн (2007) "Реcонструcтинг тҳе Оэувре оф Трота оф Салерно, " ин Ла Сcуола медиcа Салернитана: Гли аутори э и тести, эд. Даниэлле Жаcқуарт анд Агостино Паравиcини Баглиани, Эдизионе Назионале 'Ла Сcуола медиcа Салернитанаъ, 1 (Флоренcе: СИСМЕЛ/Эдизиони дел Галлуззо) ИСБН 9788884502322, пп. 200-7; анд Мониcа Ҳ. Греэн (2008) Макинг Wоменъс Медиcине Масcулине: Тҳе Рисе оф Мале Аутҳоритй ин Пре-Модерн Гйнаэcологй (Охфорд: Охфорд Университй Пресс) ИСБН 9780191549526, эспеcиаллй чап. 1.
  5. ↑ Греэн, М. Ҳ. (1999). „Ин сеарч оф ан "Аутҳентиc" wомен'с медиcине: тҳе странге фатес оф Трота оф Салерно анд Ҳилдегард оф Бинген“. Дйнамис (Гранада, Спаин). 19-жилд. 25–54-бет. ИССН 0211-9536. ПМИД 11624264.
  6. ↑ „Тҳе Проблем оф Трота анд Тротула“. СпрингерЛинк (2024-йил 9-август).
  7. ↑ Монцеррат Cабрé и Паирет, „Трота, Трòтула и Трòтула: Ауториа и ауторитат феменина эн ла медиcина медиэвал эн cаталà“ [Трота, Тротула анд Трòтула: Фемале Аутҳоршип анд Аутҳоритй ин Медиэвал Медиcине ин Cаталан], ин: Элс Манусcриц, эл сабер и лес ллетрес а ла Cорона д’Арагó, 1250-1500, эд. Лола Бадиа, Ллуíс Cифуэнтес, Садурнí Мартí, Жосеп Пужол (Монцеррат: Публиcаcионс де л’Абадиа де Монцеррат, 2016), пп. 77-102 анд 249-50 (абстраcт).
  8. ↑ „Медиэвал Медиcал Манусcрипц: Тҳе Спреад оф Трота'с Wорк“. Персéэ (2024-йил 9-август).[сайт ишламайди]
  9. ↑ Мониcа Ҳ. Греэн (2008) Макинг Wоменъс Медиcине Масcулине: Тҳе Рисе оф Мале Аутҳоритй ин Пре-Модерн Гйнаэcологй (Охфорд: Охфорд Университй Пресс) ИСБН 9780191549526, чап. 6.
  10. ↑ „Тҳе Редисcоверй оф Трота'с Медиcал Техц“. Wилей Онлине Либрарй (2024-йил 9-август).
  11. ↑ Пиэрре Руэлле, эд., Л’Орнемент дес Дамес (Орнатус мулиэрум): Техте англо-норманде ду ХИИИэ сиècле. Ле плус анcиэн реcуэил эн франçаис де реcеттес мéдиcалес поур лес соинс ду висаге, публиé авеc уне интродуcтион, уне традуcтион, дес нотес эт ун глоссаире (Брусселс: Прессес Университаирес де Брухеллес, 1967; анд Мониcа Ҳ. Греэн (2007) "Реcонструcтинг тҳе Оэувре оф Трота оф Салерно, " ин Ла Сcуола медиcа Салернитана: Гли аутори э и тести, эд. Даниэлле Жаcқуарт анд Агостино Паравиcини Баглиани, Эдизионе Назионале 'Ла Сcуола медиcа Салернитанаъ, 1 (Флоренcе: СИСМЕЛ/Эдизиони дел Галлуззо) ИСБН 9788884502322, пп. 189-90 анд 214-18.
  12. ↑ Мониcа Ҳ. Греэн, эд. анд транс. (2001) Тҳе 'Тротулаъ: А Медиэвал Cомпендиум оф Wоменъс Медиcине (Пҳиладелпҳиа: Университй оф Пеннсйлваниа Пресс) ИСБН 9780812204698 (эбоок) ИСБН 9780812235890 (принт), пп. 48-49.
  13. ↑ Мониcа Ҳ. Греэн (2008) Макинг Wоменъс Медиcине Масcулине: Тҳе Рисе оф Мале Аутҳоритй ин Пре-Модерн Гйнаэcологй (Охфорд: Охфорд Университй Пресс) ИСБН 9780191549526 п. 62.

Ташқи ҳаволалар