Saltenya
Салтеня (испанча: салтеñа) — гўштли пиширилган эмпанадаларнинг Боливия тури[1].
Салтеня — зайтун, майиз ва картошка ўз ичига олган ширин, озгина аччиқ соус билан аралаштирилган мол гўшти, чўчқа гўшти ёки товуқ билан тўлдирилган мазали паттилар. Баъзи ресторанларда баъзан вегетариан тузлари хизмат қилади.
Салтеняни одатда мамлакатнинг исталган шаҳрида топиш мумкин, аммо ҳар бир ҳудуднинг ўзига хос ўзгаришлари бор. Cочабамба ва Суcре бу иштаҳанинг энг яхши версиясига эга эканлигини даъво қилишади, лекин кўпчилик Потоси версиясини синаб кўриш учун йўлдан ташқарига чиқади. Ла -Пасда салтеняни эрталабки аператиф сифатида истеъмол қилиш одатий ҳолдир ва сотувчилар кўпинча эрталаб жуда эрта салтеня сотишни бошлайдилар.
Тарихи
Таомнинг келиб чиқиши тарихчи Антонио Паредес Cандиа[2] томонидан ўрганилган. Боливияда бу таомнинг ҳозирги версияси 19-асрнинг бошларида Хуана Мануэла Горрити[3] томонидан яратилган деб ишонилади. Бу хоним кейинчалик президент Мануэл Исидоро Белсога турмушга чиқди. Боррити Аргентинанинг Салта шаҳрида туғилган ва Хуан Мануэл де Росас[4] диктатураси даврида Боливиянинг Потоси шаҳрига сургун қилинган. Горритлар оиласи ўта қашшоқликда яшаган ва 19-асрнинг бошларида улар тирикчилик қилиш рецептини ўйлаб топишган. Ушбу қандолатчиликнинг хилма-хиллиги ўша пайтда Европанинг кўп қисмида маълум бўлган.
Салтеня лақабли маҳсулот жуда машҳур бўлди. Кандиянинг таъкидлашича, болалар учун: „Ве й реcоге уна эмпанада де ла салтеñа“ („Бориб, Салталик аёлдан эмпанада олинг“) дейиш одат тусига кирган. Вақт ўтиши билан одамлар Хуана Мануэла Горрити исмини унутишди, лекин унинг мазали газак лақабини эмас, балки охир-оқибат Боливия анъанасига айланди[5].
Хуана Мануэла Горрити нафақат сиёсатчи, балки ёзувчи сифатида ҳам шуҳрат қозонди, хусусан, пазандачилик санъати ҳақидаги Ла cоcина эcлеcтиcа[6] деб номланган китоби билан машҳур бўлиб, у ўзининг гастрономик қийматидан ташқари, ҳужжатли аҳамиятга эга. унда кўплаб Аргентина халқ рецептлари, шунингдек, бошқа Лотин Америкаси мамлакатлари ва ҳатто ўз даврининг Европа таомлари мавжуд.
Истеъмол қилиниши
Салтеня хамирдаги гüвеçларга ўхшайди, улар ярим суюқ тўлдиришга эга. Бунга желатинни тўлдиришга қўшиш орқали эришилади, сўнгра уни музлатгичда совутиб, пиширганда аста-секин эрийди. Бу жуда сувли пломбаларда ҳам хамирнинг нам бўлмаслигини таъминлайди. Салтеня америка футболига ўхшайди ва шу билан у текисроқ эмпанададан фарқ қилади. Истеъмол қилинганда, ҳийла-найранг тузни тик ҳолда эйиш ва иссиқ шарбатни тўкиб ташламасдан, пастга қараб ҳаракат қилиб, юқори бурчагидан тишлашдир. Ллаҳуа соуси (боливия салсаси) бу Боливия пирогини яхши тўлдиради.
Манбалар
- ↑ Торо Монтоя, Жуан Жосé. „Ла жугоса ҳисториа де ла салтеñа“. 6-апрел 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 14 де абрил де 2020.
- ↑ Ла жугоса й пиcанте ҳисториа де ла „салтеñа“
- ↑ Тҳе Wорлд’с Бест Стреэт Фоод: Wҳере то Финд ит & Ҳоw то Маке ит. — Лонелй Планет, 2012. — ИСБН 1743216645, 9781743216644
- ↑ Биографíа дел Др. й Грал. Жосé Игнаcио де Горрити, ҳéроэ де ла индепенденcиа аргентина пор Cарлос Жесúс Маита, публиcадо эн Блоггер.
- ↑ „Ла Боливиана ФМ - Лас салтеñас боливианас эн ла листа де "Ла межор cомида cаллежера дел мундо”.“. 2 де фебреро де 2014да асл нусхадан архивланган.
- ↑ Жуана Мануэла Горрити. CОCИНА ЭCЛÉCТИCА.