Ziyosfera

Samad Mir

Самад Мир (1893 – 9-январ 1959) кашмирлик сўфий шоири эди[1][2]. Унинг шеърияти илоҳий гўзаллик, маънавий соғинч ва сўфий анъанасининг ахлоқий идеалларини ўрганади.

Самад Мир
Таваллуди 1893
Алам Саҳиб Нарвара, Сринигар, Кашмир
Вафоти 9-январ 1959
Намбалҳар, Будгам тумани, Жамму ва Кашмир
Ижод қилган тиллари Кашмир тили
Жанр Сўфий шеърияти
Танланган асарлари Акнандун, Куляат-э-Самад Мир

Ҳаёти

Мир 1893-йилда Алам Саҳиб Нарвара, Сринигарда туғилган. Унинг ота-онаси, Холиқ Мир ва Нур Холиқ Мир, мусулмон, аниқроғи сўфий диний тариқатининг дарвеш аъзолари бўлиб, камбағаллик ва риёзат аҳдини қабул қилган эдилар[3].

Отаси Холиқ Мир аслида Будгам туманидаги Намбалҳар қишлоғидан эди[4]. Холиқ ҳам шоир бўлиб, Самад туғилганидан кўп ўтмай, 1893–1894-йиллар оралиғида вафот этган[4].

Мирнинг икки акаси бўлган: Роҳим ва Муҳаммад. Роҳим Нарварада қолган, Муҳаммад эса йигирма ёшлари атрофида вафот этган[4]. Вояга етгач, Мир охир-оқибат аждодлар қишлоғи Намбалҳарга қайтган.

Ёшлик йилларида Мир Ҳари Нивас саройида мардикор бўлиб ишлаган. Кейинчалик уйланган ва уч ўғил ҳамда бир қизнинг отаси бўлган[4].

Шеърияти ва сўфийлик

Мир саводсиз бўлган ва ҳеч қандай расмий таълим олмаган[5][6]. Унинг байтларини Вагардаги Али Шоҳ, Будгамлик шахс, ёзиб олган[7].

Унинг шеърларининг тўлиқ тўплами Куляат-э-Самад Мир номи билан Мотилал Соқий томонидан тузилган ва таҳрир қилинган. Жамму ва Кашмир санъат, маданият ва тиллар академияси бу тўпламнинг қайта кўриб чиқилган нашрларини бир неча бор чоп этган[4]. Мирга 200 дан ортиқ шеър нисбат берилади[4].

Мир асарларида санскрит ва ҳинд луғат бойлиги уйғунлашган бўлиб[4], пайғамбарлар, сўфий авлиёлар ва диний шахслар ҳақидаги ишоралар мавжуд.

Унинг ҳаёти ва адабий меросига бағишланган монография Саҳитя Академи томонидан урду ва кашмир тилларида нашр этилган[8].

Вафоти

Мир 1959-йил 9-январда Намбалҳар, Будгам туманида вафот этган. У Намбалҳардаги Агар қисмида дафн этилган ва ҳозир у ерда унга бағишланган зиёратгоҳ мавжуд[4].

Асарлари

Мирнинг асарлари орасида қуйидагилар бор:

  • Акнандун (Ягона ўғил) – кенг миқёсда унинг энг муҳим достоний шеъри ҳисобланади[9].
  • Праран Праран Тараватияй[9] – пайғамбар Муҳаммадни мадҳ этувчи наът қаторлари[9].
  • Пайғамбарлар, авлиёлар ва кашмирлик сўфий шайхларини дуо билан ёд этувчи қисқа илоҳий шеърлар[9].

Унинг лирик шеърлари санскрит ва ҳинд тилидан олинган қарз сўзлардан фойдаланиши билан машҳур[10].

Мирнинг бир неча асарлари кашмир сўфий мусиқа анъаналарида ҳануз ижро этилмоқда ва Абдулрашид Ҳафиз каби минтақавий қўшиқчилар томонидан куйланган[11].

Манбалар

  1. ↑ „CУК ҳолдс семинар он лифе анд wоркс оф поэт Самад Мир“. Греатер Кашмир (2025-йил 1-ноябр).
  2. ↑ Аҳмад Зиа, Ракиб „Самад Мир: А Греат Суфи Поэт оф Кашмир“. Преcиоус Кашмир (2024-йил 24-июн).
  3. ↑ „ДЕРВИСҲ дефинитион ин Америcан Энглиш | Cоллинс Энглиш Диcтионарй“ (эн-УС). www.cоллинсдиcтионарй.cом (2020-йил 13-феврал). Қаралди: 2025-йил 4-декабр.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Ёусуф, Имран „Самад Мир (1894–1959)“. Кашмир Пен (2018).
  5. ↑ НАЖАР, Манзоор Аҳмад. Ҳиэропҳантиc Эхпериэнcес ин Кашмири Суфи Поэтрй. Эвинcепуб, 2018. ИСБН 9789387905481. 
  6. ↑ Гауҳар, Г. Н.. Ҳазратбал: Тҳе Cентрал Стаге оф Кашмир Политиcс. Вирго Публиcатионс, 1998 — 248-бет. ИСБН 9788185870113. 
  7. ↑ „Самад Мир: А Греат Суфи Поэт оф Кашмир“ (2024-йил 24-июн).
  8. ↑ Г.Н. Гауҳар. Ҳазратбал: Тҳе Cентрал Стаге оф Кашмир Политиcс. Вирго Публиcатионс, 1998 — 248-бет. 
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 НАЖАР, ДР МАНЗООР АҲМАД. Ҳиэропҳантиc Эхпериэнcес ин Кашмири Суфи Поэтрй (эн). Эвинcепуб Публишинг, 2018-06-16. ИСБН 9789387905481. 
  10. ↑ Гауҳар, Г. Н.. Ҳазратбал: тҳе cентрал стаге оф Кашмир политиcс (эн). Вирго Публиcатионс, 1998 — 248-бет. ИСБН 9788185870113. 
  11. ↑ РЕФ_3853а4э

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Samad_Mir" dan olindi