Samaradorlik
Самарадорлик — бу исталган натижани олиш қобилиятидир. Агар бирор нарса самарали деб топилса, бу унинг кутилган ёки кутилмаган натижага эга эканлигини ёки чуқур, ёрқин таассурот қолдиришини англатади[1].
Этимологияси
"Самарали" сўзи лотинча „эффеcтīвус“ сўзидан келиб чиққан бўлиб, ижодий ёки самарали деган маъноларни англатади. У эрамизнинг 1300—1400-йиллари орасида пайдо бўлган[2].
Фойдаланиш
Математика ва мантиқда самарали, самарали процедура мезонларига мос келадиган металлологик усулларни тавсифлаш учун ишлатилади.
Гуруҳ назариясида гуруҳ элементи бирор нуқтада самарали (ёки содиқ) ҳаракат қилади, агар бу нуқта ҳаракат билан белгиланмаган бўлса.
Физикада самарали назария феноменологик назарияга ўхшаб, назария асосий (кузатилмаган) жараёнларни тўғри моделлаштириши даъвосисиз маълум (кузатилган) таъсирларни тушунтиришга мўлжалланган асосдир.
Иссиқлик узатишда, самарадорлик, НТУ усулини қўллашда иссиқлик узатгич ишлашининг ўлчовидир.
Тиббиётда самарадорлик даволашнинг амалда қанчалик яхши ишлаши билан боғлиқ, айниқса прагматик клиник синовларда кўрсатилгандек, самарадорликдан фарқли ўлароқ, тушунтириш клиник ёки тадқиқот лабораторияси тадқиқотларида қанчалик яхши ишлашини ўлчайди.
Бошқарувда самарадорлик тўғри ишларни бажариш билан боғлиқ. Петер Друcкер бизга "самарадорликни ўрганиш мумкин ва ўрганиш керак " эканлигини эслатган[3].
Инсон ва компютер ўзаро таъсирида самарадорлик „тизимдан фойдаланиш пайтида фойдаланувчиларнинг вазифаларининг аниқлиги ва тўлиқлиги“ сифатида аниқланади[4].
Ҳарбий фанда самарадорлик — бу мақсадли тизимда, унинг хатти-ҳаракатида[5], қобилиятида активларида якуний ҳолатга эришиш, мақсадга эришиш ёки самарани яратиш билан боғлиқ бўлган ўзгаришларни баҳолаш учун ишлатиладиган мезон[6]. Жанговар самарадорлик эса: „…ҳарбий қисмнинг хулқ-атвори, оперативлиги ва раҳбариятига асосланган жанговар ҳаракатларга тайёрлиги. Жанг самарадорлиги ҳарбий кучларнинг ўз мақсадига эришиш қобилиятини ўлчайди ва умумий ҳарбий самарадорликнинг таркибий қисмларидан биридир“[7][8].
Тегишли шартлар
Эффектив сўзи баъзан миқдорий маънода „жуда самарали ёки унчалик самарали эмас“ маъносида ишлатилади. Бироқ, на самарадорлик, на самарали йўналиш (ижобий ёки салбий) ва берилган таъсирнинг стандарти билан таққосланиши ҳақида маълумот бермайди. Бошқа томондан, самарадорлик — исталган эффектга эришиш даражаси; исталган эффектнинг исталган миқдорини ишлаб чиқариш қобилияти ёки берилган мақсадга эришишдаги муваффақият. Самарадорлик атамасидан фарқли ўлароқ, самарадорликнинг асосий йўналиши исталган самарага эришиш учун сарфланган ресурслар эмас, балки ютуқдир[9].
Манбалар
- ↑ Диcтионарй.cом, ЛЛC. „Эффеcтивенесс | Дефине Эффеcтивенесс Диcтионарй.cом.“ Диcтионарй.cом | Финд тҳе Меанингс анд Дефинитионс оф Wордс ат Диcтионарй.cом. 2011. Wеб. 28 Септ. 2011. <ҳттп://диcтионарй.референcе.cом/броwсе/эффеcтивенесс>.
- ↑ Ҳарпер, Доуглас. „Этймологй Онлине.“ Онлине Этймологй Диcтионарй. 2011. Wеб. 04 Оcт. 2011. <ҳттп://www.этймонлине.cом/>.
- ↑ Петер Ф. Друcкер (2006). Тҳе Эффеcтиве Эхеcутиве: Тҳе Дефинитиве Гуиде то Геттинг тҳе Ригҳт Тҳингс Доне. Неw Ёрк: Cоллинс.
- ↑ ДИН ЭН ИСО 9241-11. Эргономиc Реқуиременц фор оффиcе wитҳ висуал дисплай терминалс — Гуиданcе он усабилитй. Беутҳ, Берлин (1998)
- ↑ Cоммандер’с Ҳандбоок фор Стратегиc Cоммуниcатион анд Cоммуниcатион Стратегй, УС Жоинт Форcес Cомманд, 2010
- ↑ Cоммандер’с Ҳандбоок фор Стратегиc Cоммуниcатион анд Cоммуниcатион Стратегй, УС Жоинт Форcес Cомманд, 2010
- ↑ "Cомбат эффеcтивенесс." Энcйcлопаэдиа Британниcа. Британниcа.cом. 24 Жан. 2019 ҳттпс://www.британниcа.cом/топиc/cомбат-эффеcтивенесс
- ↑ "Cомбат Эффеcтивенесс." Тҳе Охфорд Cомпанион то Америcан Милитарй Ҳисторй. Энcйcлопедиа.cом. 24 Жан. 2019. ҳттпс://www.энcйcлопедиа.cом>.
- ↑ Лонгман, Пеарсон. „Эффеcтиве — Дефинитион фром Лонгман Энглиш Диcтионарй Онлине.“ Лонгман Энглиш Диcтионарй Онлине. 2011. Wеб. 04 Оcт. 2011. <ҳттп://www.лдоcеонлине.cом/диcтионарй/эффеcтиве>.